Bác Tôn Đức Thắng ở Tuyên Quang

TQĐT - Chủ tịch Tôn Đức Thắng sinh ngày 20/8/1888 trong một gia đình nông dân ở Cù lao Ông Hổ, làng An Hòa, tổng Định Thành Hạ, hạt Long Xuyên (nay là xã Mỹ Hòa Hưng, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang). Trong cuộc đời hoạt động và cống hiến lớn lao cho cách mạng của mình, Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã từng ở, làm việc tại nhiều địa điểm trên đất Tuyên Quang trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Đoàn viên thanh niên xã Trung Yên (Sơn Dương) chăm sóc Khu di tích nơi ở và làm việc,
hầm an toàn của Chủ tịch Tôn Đức Thắng.         Ảnh: Minh Thủy

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, trong cuộc Tổng tuyển cử Quốc hội đầu tiên (ngày 6/1/1946) của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng chí Tôn Đức Thắng được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa I. Tháng 2/1946, được điều động ra Hà Nội để cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng chỉ đạo cuộc kháng chiến, kiến quốc của dân tộc ta. Kháng chiến toàn quốc bùng nổ (tháng 12/1946), Bác Hồ cùng Trung ương Đảng, Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan Trung ương; đồng chí Tôn Đức Thắng, với cương vị là Phó Trưởng ban Thường trực Quốc hội, chuyển lên vùng căn cứ cách mạng Việt Bắc, trong đó, Tuyên Quang là nơi Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ… đến ở và làm việc ngay từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến (tháng 2/1947). Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến, đồng chí Tôn Đức Thắng đã ở và làm việc tại một số địa điểm: Đồng Man - Lũng Tẩu, xã Tân Trào, ngòi Khoác, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương; thị trấn Vĩnh Lộc, xã Kim Bình, xã Phúc Thịnh, huyện Chiêm Hóa... nhưng thời gian và địa điểm đồng chí Tôn Đức Thắng cùng cơ quan Ban Thường trực Quốc hội ở và làm việc lâu nhất là thôn Chi Liền, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương (từ cuối năm 1952 đến đầu tháng 10 năm 1954). 

Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước sang giai đoạn mới (giai đoạn từ cầm cự sang tổng phản công), tháng 1/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thường vụ Trung ương Đảng quyết định cử đồng chí Tôn Đức Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, làm Trưởng ban vận động Thi đua ái quốc Trung ương. Ngày 27/3/1948, theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị Phát động phong trào thi đua ái quốc để động viên mọi lực lượng phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Cuối năm 1948, để thuận tiện cho việc chỉ đạo phong trào thi đua trên phạm vi cả nước, Ban Thi đua ái quốc Trung ương chuyển về Đồng Man, thôn Tân Lập, xã Tân Trào, huyện Sơn Dương cùng các cơ quan: Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Tổng Bí thư, Mặt trận Việt Minh… Thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chủ tịch 

Hồ Chí Minh, trong thời gian ở và làm việc tại Đồng Man, xã Tân Trào, Ban Thi đua ái quốc, đứng đầu là đồng chí Tôn Đức Thắng đã phát động phong trào thi đua nhằm mục đích: “Tích cực cầm cự và chuẩn bị tổng phản công”; “diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”. Ban Thi đua ái quốc đã đặt ra kế hoạch và nội dung thi đua trên khắp các mặt trận: Quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa… Ở đâu hội viên cũng phải là người gương mẫu, đi tiên phong, kết quả thi đua phải thiết thực.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, họp từ ngày 11 đến 19/2/1951, tại Hội trường trong khu rừng Nà Loáng, thôn Bó Củng, xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, đồng chí Tôn Đức Thắng đọc diễn văn khai mạc; trình bày Báo cáo về Thi đua ái quốc. 

Cuối năm 1952, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, lúc này là Quyền Trưởng Ban Thường trực Quốc hội, Chủ tịch Mặt trận Liên - Việt cùng hai cơ quan: Ban Thường trực Quốc hội và Mặt trận Liên - Việt chuyển đến ở và làm việc tại thôn Chi Liền (nay là thôn Đồng Mà), xã Trung Yên, huyện Sơn Dương. Chủ tịch Tôn Đức Thắng ở và làm việc tại ngôi nhà được dựng theo kiểu nhà sàn miền núi, có hai gian, gian bên ngoài là nơi làm việc và tiếp khách; gian bên trong là nơi nghỉ ngơi. Nhà làm sát sông Phó Đáy, dưới những tán cây cổ thụ rậm rạp, bảo đảm bí mật, thuận tiện cho việc giao thông liên lạc. Sát nhà ở là hầm an toàn. Hầm được đào sâu vào sườn núi Chi Liền khoảng hơn 10 mét, đào sang ngang 10 mét, có hai cửa lên xuống ở hai đầu, hầm được kè gỗ ba mặt, được câu móc với nhau bằng những đinh đỉa chắc chắn. Cách nhà ở, làm việc và hầm an toàn khoảng 100 mét về phía đông là cơ quan Mặt trận Liên - Việt; cách 150 mét về phía nam là cơ quan Ban Thường trực Quốc hội.

Trong những năm tháng ở, làm việc tại thôn Chi Liền, Chủ tịch Tôn Đức Thắng chủ trì nhiều cuộc họp quan trọng của Ban Thường trực Quốc hội và Mặt trận Liên - Việt, như: Hội nghị liên tịch giữa Ủy ban Thường trực Quốc hội với Ủy ban Liên - Việt toàn quốc; Hội nghị Ủy ban Liên - Việt toàn quốc mở rộng bao gồm đông đảo các chính đảng, đoàn thể, dân tộc, tôn giáo để quán triệt Cương lĩnh của Đảng Lao động Việt Nam về vấn đề cải cách ruộng đất, vừa được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng thông qua (Đại hội họp từ ngày 11 đến ngày 19/2/1951, tại xã Kim Bình). Hội nghị thống nhất ra quyết định quan trọng: Kêu gọi các chính đảng, đoàn thể và toàn thể nhân dân ta ủng hộ Cương lĩnh ruộng đất của Đảng, hoàn thành sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc; chuẩn bị nội dung, chủ trì kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa I (họp từ ngày 1 đến ngày 4/12/1953), tại Thác Dẫng, thôn Lập Binh, xã Bình Yên, huyện Sơn Dương về cải cách ruộng đất; tháng 7/1954, chủ trì cuộc họp khối Liên Việt để chuẩn bị cho việc tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Nội dung chủ yếu của cuộc họp là bàn về các phong trào đẩy mạnh tăng gia sản xuất và sự nghiệp giáo dục cho nhân dân sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc.

Trong thời gian ở, làm việc tại thôn Chi Liền, xã Trung Yên, Ban Thường   trực Quốc hội, do đồng chí Tôn Đức Thắng làm Quyền Trưởng ban luôn hoạt động sôi nổi, hiệu quả và làm tốt trọng trách của mình. Các chính sách lớn, các sắc lệnh, nghị định, thông tư... của Chính phủ ban hành đều có sự thỏa thuận của Ban Thường trực Quốc hội. Ban Thường trực Quốc hội, dưới sự chủ trì của đồng chí Tôn Đức Thắng cũng đã đóng góp nhiều ý kiến với Chính phủ về các nghị quyết và chương trình công tác quan trọng, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Được sự giúp đỡ của các cơ quan Trung ương, đặc biệt là của Quốc hội, di tích nhà sàn làm việc, hầm an toàn của Chủ tịch Tôn Đức Thắng; nhà lưu niệm Ban Thường trực Quốc hội tại thôn Đồng Mà, xã Trung Yên đã được phục hồi, bảo tồn, tôn tạo và xây dựng, phục vụ công tác nghiên cứu, tham quan và giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau. Cách khu di tích chừng 200 m là ngôi trường khang trang mang tên trường Tiểu học Tôn Đức Thắng, giành cho con em đồng bào các dân tộc xã Trung Yên đến học tập, vui chơi mỗi ngày.                                

Việt Thanh

Tin cùng chuyên mục