Phụ nữ Tân Dân giữ gìn trang phục truyền thống

TQĐT - Dù có sự giao thoa giữa các nền văn hóa và lối sống hiện đại song bà con dân tộc Dao Quần Chẹt, thôn Tân Dân, xã Hợp Hòa (Sơn Dương) vẫn giữ được nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc mình, đặc biệt là việc may vá, thêu hoa văn trên những tấm áo chàm.

Trang phục của người Dao Quần Chẹt nổi bật với những họa tiết được thêu cầu kỳ, nhiều màu sắc. Thôn Tân Dân có trên 98% số dân là dân tộc Dao Quần Chẹt. Bà Phùng Thị Bình, thôn Tân Dân nói, thêu là công việc đòi hỏi sự khéo léo và mất nhiều thời gian mới có thể thêu thành thạo được. Từ nhỏ, các bé gái đã được mẹ, bà dạy cho thêu nên hầu như con gái nơi đây ai cũng biết thêu họa tiết trên quần áo, khăn, mũ. Trẻ em gái được học thêu từ năm lên 6, đến năm 9 tuổi đã biết thêu những họa tiết trang trí đầu tiên và năm 18 tuổi có thể tự tay làm cho mình bộ quần áo cô dâu để mặc về nhà chồng. 


Phụ nữ thôn Tân Dân, xã Hợp Hòa (Sơn Dương) thêu hoa văn 
trên trang phục truyền thống.

Căn nhà của bà Triệu Thị Loan vào mỗi ngày cuối tuần lại đông vui hơn bao giờ hết. Bởi từ lâu, nơi đây đã trở thành địa chỉ quen thuộc của nhiều chị em phụ nữ trong thôn đến học thêu. Bà đã truyền lại những kiến thức của mình cho các em, các cháu để mọi người có thể cắt may và thêu hoàn chỉnh một bộ trang phục. 

Dưới bàn tay khéo léo của các bà, các chị, những họa tiết hiện lên trên tấm vải chàm màu đen thật sắc nét. Áo của phụ nữ Dao Quần Chẹt là loại áo dài, được may bằng vải chàm. Áo mở ngực, xẻ tà, không có khuy, có nẹp cổ, áo dài chấm gót chân. Những phần xẻ của áo, cổ áo, gấu áo đều được khâu bằng chỉ màu trắng rất nổi bật, đường khâu nổi trên vải chạy từ cổ áo xuống tới gấu áo. Tuy kết hợp nhiều hoa văn trang trí song nhìn họa tiết không rối mắt mà rất cân đối, hài hòa. Các hình và hoa văn không lấn át nhau mà tôn nhau lên, có chính, có phụ rõ ràng.

Để hoàn thiện một bộ trang phục là cả một quá trình rèn luyện đức tính kiên trì, nhẫn nại, khéo léo của cô gái Dao Quần Chẹt. Mỗi bộ y phục của phụ nữ Dao Quần Chẹt gồm khăn đội đầu (mùi gòng đia), yếm (lùi ton), áo dài (lùi đao), quần (hẩu), xà cạp (tràu kẹo), khăn tua (pả). Trên áo của phụ nữ Dao Quần Chẹt được thêu nhiều hoa văn như cây tùng, cây lúa, con rồng, con chim, hình người, thuyền buồm, hình con chó, hình quả trứng. Chị Lý Thị Hà nói, họa tiết không thể thiếu trên bộ trang phục là hoa văn thuyền buồm và hoa văn hình con chó. Bởi hoa văn này có liên quan đến tích truyện di cư của người Dao Quần Chẹt. Thêu hoa văn thuyền buồm là để nhớ về quá trình di cư đầy gian khổ của tổ tiên, hoa văn hình con chó là để dạy con cháu biết ơn nghĩa làm người, nhớ về tổ tiên. Ngay cả trên bàn thờ, người Dao Quần Chẹt cũng đặt 2 bức tranh mô tả con chó, thuyền buồm để thờ cúng.

Trang phục truyền thống của người Dao Quần Chẹt không chỉ mang giá trị vật chất đơn thuần mà còn chứa đựng trong đó cả giá trị nhân văn, giá trị thẩm mỹ. Vào những ngày lễ, Tết, cả thôn ai cũng mặc những bộ trang phục rực rỡ và độc đáo do chính tay các chị em làm ra. Em Phùng Nguyệt Hằng, 15 tuổi chia sẻ, em đã biết thêu một số chi tiết đơn giản trên áo và mỗi khi học thêu em đều được bà kể về ý nghĩa của mỗi họa tiết đó. Mỗi lần mặc trang phục của dân tộc em thấy rất đẹp và tự hào. 

Với bàn tay khéo léo, cần mẫn, người Dao Quần Chẹt nơi đây đã làm nên những bộ trang phục độc đáo, mang bản sắc riêng của mình. Từ đó, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, đậm đà bản sắc dân tộc. 

Bài, ảnh: Thúy Nga

Tin cùng chuyên mục