Tuyên Quang kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

TQĐT - Đánh bại quân Pháp trong chiến dịch Việt Bắc (Thu - Đông năm 1947) 

Ngày 1-11-1947, toán quân địch từ Đầm Hồng gồm 2 ca nô, có lực lượng hộ tống trên bờ theo sông Gâm rút về Chiêm Hóa. Nắm được ý đồ của địch, bộ đội chủ lực và du kích tự vệ địa phương đã tổ chức trận địa mai phục tại Vật Nhèo (cách Đầm Hồng 4 km). Hai ca nô và gần 200 tên địch bị tiêu diệt. Ta thu 2 khẩu 12,7 ly và hàng trăm súng các loại. Bọn sống sót hoảng sợ chạy thục mạng vào rừng tìm đường về Chiêm Hóa. 

Từ ngày 3-11-1947, quân Pháp bắt đầu rút khỏi Chiêm Hóa bằng cả đường thủy lẫn đường bộ. Ta chủ trương truy kích tiêu diệt địch. Bộ đội Trung đoàn 112 cắt rừng vượt về Yên Nguyên phối hợp cùng dân quân, du kích địa phương lập một trận địa phục kích từ chân đèo Gà tới tận cầu Cả. Pháo binh được điều gấp từ Yên Bình về bố trí phục kích tàu chiến địch ở Khe Lau (điểm hợp lưu giữa sông Lô và sông Gâm). 

16 giờ ngày 4-11-1947, quân Pháp lọt vào trận địa phục kích của ta tại cầu Cả, gần 100 tên bị ta tiêu diệt tại chỗ, một số kéo ra đóng tại chợ Bợ, một số khác chạy tắt qua Bắc Nhụng xuống ca nô về Tuyên Quang. Đêm 7-11-1947, quân ta dùng súng cối và trung liên tập kích địch tại chợ Bợ. Sáng 8-11-1947, toán quân này rút về tới Km 24 (đường Tuyên Quang - Hà Giang) thì bị ta phục kích phải bỏ đường quốc lộ cắt rừng mà đi và mãi tới ngày 15-11-1947 mới về tới Lang Quán (Yên Sơn). Tại đây, chúng lại bị đánh, bị tiêu hao nặng, phải rút chạy dọc theo đường sông Lô và ngày 19-11-1947 mới về tới thị xã Tuyên Quang. 

Trong khi đó cánh quân rút theo đường thủy cũng hết sức lao đao. 14 giờ ngày 10-11-1947, đoàn tàu của địch gồm 2 chiếc LCT, 1 ca nô chở 200 lính Âu - Phi từ Chiêm Hóa chạy về tới Hòn Lau. Pháo binh của ta dồn dập nhả đạn. Cả 2 chiếc LCT của địch đều bị trúng đạn, bốc cháy. Chiếc ca nô địch tháo chạy nhưng cũng bị trúng đạn. Bọn lính chạy lên bờ liền bị dân quân, du kích nổ súng tiêu diệt. Phần lớn quân Pháp bị thiệt mạng. Bị mất liên lạc với đoàn tàu, Commuynan ra lệnh cho đội Commăngđô đi ứng cứu. Tàn binh địch dần dần tập trung thành 2 tốp, một tốp liều mạng len lỏi qua rừng lau sậy, men theo sông Lô về thị xã Tuyên Quang; tốp khác, 4 ngày sau mới sang hữu ngạn sông Lô, gặp đội quân cứu viện.

Trong trận Hòn Lau, ta đã bắn chìm 2 tàu và 1 ca nô, tiêu diệt gần 200 tên địch. Bản Trường ca Sông Lô (sáng tác của nhạc sỹ Văn Cao) và nhiều bài hát khác ca ngợi chiến công của quân dân sông Lô anh hùng cùng các chiến sỹ pháo binh “chân đồng vai sắt” ra đời từ đó. 

Cánh quân của Commuynan cả thủy lẫn bộ bị thất bại nặng nề trên mặt trận sông Lô. Kế hoạch Lêa phá sản. Bộ chỉ huy Pháp buộc phải quyết định lui quân. Nhận thấy địch có hiện tượng rút, Bộ Tổng chỉ huy chỉ thị cho các mặt trận bố trí lại lực lượng, bám sát hoạt động của địch, chớp thời cơ tiêu diệt địch, đồng thời phát huy phong trào toàn dân đánh giặc. 

(Còn nữa)    

 Vũ Bé (Theo các tài liệu lịch sử)

Tin cùng chuyên mục