Cõng phim lên ngàn

TQĐT - Có những bản làng chưa có điện lưới quốc gia hoặc nằm cheo leo trên đỉnh núi, có khi phải đi bộ, trèo đèo, lội suối hàng tiếng đồng hồ mới tới nơi. Thế nhưng đó lại là cung đường thân quen của các đội chiếu bóng lưu động của Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng lưu động tỉnh. Chẳng ngại đường xa, chẳng ngại đêm tối, họ luôn là những người đến sớm nhất và về cuối cùng sau khi đã phục vụ chiếu bóng cho bà con.

Nắng lên là đi

Con đường từ trung tâm xã Xuân Lập lên thôn Khuổi Củng dài hơn chục cây số, nhưng Đội chiếu bóng lưu động của Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng tỉnh phải mất gần 2 tiếng mới lên tới nơi. Nhiều đoạn, cả đoàn phải xuống đi bộ, lấy đá lót cho xe qua, nhờ người dân đẩy giúp. Có đoạn cả đoàn thót tim vì một bên là vực sâu lại vừa mới sạt lở. Giám đốc Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng tỉnh Phạm Mạnh Dũng bảo: Dự định chiếu phim lưu động ở Khuổi Củng đã có từ đầu năm rồi nhưng mãi đến giờ mới lên được. Vì chỉ chờ nắng lên là đi, mưa thì đành chịu. May sao mấy hôm nay trời nắng.

Thôn Khuổi Củng có 85 hộ dân sinh sống, chủ yếu là người Mông. Đây là thôn khó khăn nhất của xã khó khăn nhất huyện vùng cao Lâm Bình. Cái thời chiếu bóng phục vụ vùng cao mà cả làng háo hức đi xem tưởng như đã xa xưa lắm rồi thì ở đây vẫn còn nguyên không khí. Mặc dù đã có điện lưới quốc gia, có Internet từ năm ngoái, nhưng nghe nói có đoàn chiếu phim lưu động, nhiều hộ đã đi nương về sớm hơn thường lệ.

Gần 3 tiếng ngồi xe như đánh vật với cung đường gập ghềnh, người đau ê ẩm nhưng khi đến Khuổi Củng, cả đoàn chiếu bóng chẳng ai nghỉ ngơi. Từ người cao tuổi nhất đoàn là chị Đoàn Thị Thành cho đến tài xế Đoàn Quang Mạnh là thanh niên trẻ tuổi nhất đều hăm hở tháo dỡ thiết bị chuẩn bị cho buổi chiếu phim. Anh Dũng cho biết, cả trung tâm hiện có 8 đội chiếu phim lưu động và 1 tổ chiếu phim cơ động. Vừa qua, trung tâm được Chính phủ trang bị một xe ô tô chuyên dùng và 1 bộ trang thiết bị phục vụ chiếu phim lưu động. Từ khi được trang cấp thêm, trung tâm đã thành lập mới tổ chiếu phim cơ động, sẵn sàng lên đường phục vụ chiếu bóng và công tác tuyên truyền bất kỳ lúc nào, bất kỳ nơi đâu.

Cả trung tâm hiện có 2 xe ô tô chuyên dụng, nhưng đi chiếu phim lưu động vẫn chủ yếu do các đội lưu động ở các huyện, thành phố thực hiện. Hầu hết họ đi bằng xe máy. Đối tượng phục vụ chủ yếu là đồng bào Mông, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn. Bởi vậy, những chuyến đi chiếu bóng lưu động là những chuyến đi ăn chực, nằm chờ, đi từ thôn này sang thôn khác, rong ruổi và kéo dài hàng tuần trời. 


Đội chiếu bóng lưu động số 1 Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng tỉnh với người
Mông thôn Khuổi Củng, xã Xuân Lập (Lâm Bình).

Anh Nguyễn Xuân Trường, phụ trách đội chiếu bóng lưu động số 6 của Trung tâm chia sẻ: “Có nơi xe máy không vào được thôn, đội chiếu phim lưu động lại phải nhờ người dân khuôn vác, gồng gánh các thiết bị chiếu phim đến tận địa điểm chiếu phim. Những chuyến đi như vậy để thành công được phải nhờ vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như thời tiết thuận lợi, được người dân và chính quyền địa phương giúp đỡ. Những buổi chiếu bóng lưu động được đông đảo người dân đến xem và đón nhận là niềm vui không thể tả hết của những người gắn bó với công việc chiếu bóng lưu động”. Vất vả là vậy, nhưng chỉ cần nắng lên, thời tiết thuận lợi là họ lại đồng hành với chiếc xe máy và các thiết bị chiếu phim lưu động lên đường, mang chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước đến với những bản làng xa xôi. 

Những chiến sĩ văn hóa thầm lặng

Lên Khuổi Củng lần này, mục đích của chúng tôi tìm gặp hai nhân vật chính trong câu chuyện cõng phim lên ngàn là Giàng Minh Thành và Nguyễn Văn Nam thuộc đội chiếu bóng lưu động số 1 của trung tâm. Chàng trai trẻ sinh năm 1994 Giàng Minh Thành, dân tộc Mông là người con và là niềm tự hào của cả thôn Khuổi Củng. Tốt nghiệp Khoa Luật và Quản lý xã hội, Trường Đại học Thái Nguyên, Giàng Minh Thành thi đỗ vào Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng lưu động tỉnh đến nay tròn 1 năm. Có lợi thế là người dân tộc Mông, am hiểu đời sống, ngôn ngữ, phong tục tập quán của đồng bào mình nên Thành được phân công vào Đội chiếu bóng lưu động số 1, làm công tác chiếu bóng lưu động cùng anh Nguyễn Văn Nam tại huyện Lâm Bình, Na Hang.

Khi sương đêm buông xuống, không khí hiu quạnh ở Khuổi Củng bỗng nhộn nhịp hẳn lên bởi tiếng thông báo của Thành bằng cả tiếng Mông và tiếng Kinh: “Trân trọng thông báo với bà con, tối nay tại điểm trường tiểu học Khuổi Củng A, Trung tâm Phát hành phim và chiếu bóng lưu động sẽ tổ chức chiếu phim “Chuyện lấy vợ của Lềnh và Sứ mệnh trái tim” phục vụ bà con. Mong bà con bố trí công việc, có mặt đông đủ”. Tiếng thông báo cứ đến khu vực có nhà dân lại vang lên, người già, thanh niên trong thôn đang phơi ngô cũng dừng tay lắng nghe, trẻ con thì chạy ra đầu nhà khuôn mặt háo hức.

Anh Giàng Minh Thành bảo: “Buổi chiếu phim lưu động mà ít người đến xem cũng coi như là không thành công. Bởi vậy, mình phải đi từng nhà để thông báo. Bà con ở rải rác, đứng bên này thông báo trên loa, các hộ ở khu bên núi kia không nghe thấy đâu”. Anh Giàng Minh Thành dáng người bé nhỏ nhất trung tâm nhưng lại được đánh giá là nhanh nhẹn, tháo vát. Anh đã cùng với anh Nguyễn Văn Nam, Đội trưởng Đội chiếu bóng lưu động số 1 đi khắp các thôn, bản ở Na Hang, Lâm Bình.

Mỗi lần đi chiếu bóng lưu động, anh Thành từ Khuổi Củng ra ngoài trung tâm huyện mất vài tiếng đồng hồ để đi những thôn khác xa xôi hơn. Thành kể về lý do quyết tâm theo nghề chiếu bóng lưu động: “Mình nhớ hồi nhỏ, mỗi khi có đoàn chiếu phim lưu động đến Khuổi Củng. Khi ấy Khuổi Củng vẫn chưa có điện, chưa có sóng điện thoại đâu là cả nhà Thành, cả bản phấn khởi rồi bảo nhau ăn cơm thật sớm để đi xem. Thôn giờ vẫn còn tảo hôn, vẫn còn hôn nhân cận huyết thống đấy! Cũng tuyên truyền rồi nhưng vẫn còn. Thành muốn thông qua những bộ phim lưu động tuyên truyền đến với bà con để Khuổi Củng và nhiều thôn, bản người Mông không còn tảo hôn, không còn hôn nhân cận huyết thống, người Mông tin và chấp hành theo chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước”.

Anh Triệu Văn Liều, Trưởng thôn Khuổi Củng, người đã huy động hàng chục thanh niên trong thôn mang xuốc, xẻng ra giúp đỡ đoàn vượt qua những đoạn đường khó. Anh cũng là người lo lắng chỗ ăn, chỗ nghỉ, địa điểm chiếu phim cho đoàn nói: “Mỗi lần được xem phim lưu động, người dân mình như xích lại gần nhau, đoàn kết hơn. Hôm nay, đội văn nghệ trong thôn còn được múa khèn, thổi sáo. Lâu rồi, Khuổi Củng mới lại vui thế”. 

Còn anh Nguyễn Văn Nam, Đội trưởng Đội chiếu bóng số 1, nhà ở thị trấn Na Hang, chẳng còn mấy nữa mà anh nghỉ hưu. Có chuyến đi chiếu bóng lưu động tận Sinh Long, gặp trời mưa, đường trơn trượt, cả người và xe suýt lăn xuống vực, nhưng anh lại cùng Giàng Minh Thành đỡ nhau đứng dậy đi tiếp. Trời khuya, người đi sau rọi đèn cho người đi trước. Ấy vậy mà thấm thoắt đã 34 năm, anh gắn bó với nghề chiếu bóng lưu động, từ những năm lương mỗi tháng chỉ có 50 nghìn đồng. Anh bảo: “Mỗi năm, đội của mình tổ chức 200 buổi chiếu phim lưu động ở hai huyện Na Hang, Lâm Bình. Làm nghề chiếu phim lưu động nếu không yêu nghề thì không bám trụ được. Bởi vì địa điểm chiếu phim hầu hết ở những nơi xa xôi, hẻo lánh. Nhưng chính sự đón nhận của bà con lại cho mình động lực không bỏ bất cứ buổi chiếu phim lưu động nào”. 

Trong đoàn chiếu bóng lưu động lần này lên Khuổi Củng, nhiều tuổi nhất là chị Đoàn Thị Thành, Trưởng phòng Nghiệp vụ của Trung tâm và là người phụ trách đội chiếu phim cơ động của trung tâm. Sang năm chị nghỉ hưu, nhưng sự say mê, nhiệt huyết với nghề trong chị vẫn như thanh niên mới vào nghề. Chị bảo, địa bàn mà tổ chiếu phim cơ động phục vụ chủ yếu là nơi có đồng bào Mông.

Những bộ phim được lựa chọn để chiếu lưu động cho đồng bào dân tộc thiểu số phải phù hợp với đời sống, phong tục tập quán của đồng bào để ai xem cũng thấy như có bà con mình trong đó, thấy đời sống của người dân mình trong đó. Bởi vậy ngoài những bộ phim về lịch sử cách mạng, về Bác Hồ, còn là những bộ phim tuyên truyền về chống tảo hôn, phòng, chống bạo lực gia đình... Dành cả cuộc đời cho nghề chiếu bóng lưu động, chị Thành cũng như bao đồng nghiệp khác đều hiểu rằng, đó không chỉ là những chuyến mang phim, mang văn hóa đến với người dân mà còn là trách nhiệm với cộng đồng. Bởi vậy, tuy có lúc mệt lả vì gian truân, nhưng chị và đồng nghiệp vẫn chưa bao giờ dừng lại.

Phóng sự: Thủy Châu

Tin cùng chuyên mục