Lão nông U70 và mô hình nuôi ương cá giống bạc tỷ

TQĐT - Ở tuổi gần thất thập, lão nông Vũ Đình Chén, thôn Yên Mỹ 1, xã Hoàng Khai (Yên Sơn) vẫn tất bật mỗi ngày với công việc nuôi ương cá giống. Với ông, được lao động, được cống hiến mỗi ngày là liều thuốc vô giá để sống vui, sống khỏe và trả ơn cuộc đời.

Bắt đất “nở hoa”

Cơ ngơi gần 2 ha của lão nông Vũ Đình Chén khiến khách tham quan đi mỏi chân vẫn chưa hết các ao cá. Ông Chén vốn là dân cơ khí, nhưng ước mơ được làm nghề cá thì theo ông từ những ngày còn ngồi trên ghế nhà trường. Ông Chén bảo, gia đình ông trước đây không ai theo công việc này, nhưng không hiểu sao chuyện đào ao thả cá cứ bám lấy ông, khiến ông gắn bó với công việc gì cũng không tận tâm nổi, chỉ nghĩ đến ngày tự tay mình be bờ đắp đập, được chăm đàn cá ăn… ông mới thấy vui. 

Theo nghề cơ khí chưa đầy chục năm, những năm 90, Vũ Đình Chén bỏ việc về quê. Đúng lúc xã Hoàng Khai có chủ trương cho thuê đất 3 năm không tính thuế, ông bàn với vợ con thuê lại gần 2 ha để tính chuyện làm giàu. Nghe thì dễ, nhưng ông Chén chia sẻ, chuyện khởi sự của ông giống như câu chuyện bắt đất “nở hoa”, bởi toàn bộ gần 2 ha đất ông thuê là vùng đất hoang, chỗ thì sình lầy, chỗ thì đá tảng. Thời bấy giờ có tiền cũng không thuê được máy cuốc để cải tạo đất, mình ông hì hục cải tạo đất bằng tay. Bà Nguyễn Thị Vượng, vợ ông nhớ lại, ngày đấy con còn nhỏ, bà thì sức khỏe yếu, mình ông tranh thủ be bờ, đắp ao thả cá. Làm ngày không đủ thời gian, đêm đêm, ông lại soi đèn ra ao làm một mình. Cứ một mình cầm đèn đứng lên ngồi xuống, đốm sáng lập lòe từ cây đèn dầu của ông bị người dân trong làng nhầm tưởng là… ma chơi. Người nọ truyền tai người kia, đến độ, thời đấy bà con trong khu vực không dám đi qua khu đất hoang vợ chồng bà thuê lại vì sợ. 

Ao cá đầu tiên thành hình sau những đêm không ngủ, ông Chén lại tính đến chuyện nuôi cá gì. Ông suy tính, cũng giống như nuôi lợn, có người nuôi lợn thương phẩm thì phải có nhà nuôi lợn giống để cung cấp cho bà con, nên ông chọn nuôi ương cá giống. Hoàng Khai là đất thủy sản, nhà nhà nuôi cá, việc nuôi ương cá giống vừa phải bỏ chi phí ít hơn, mà thời gian quay vòng vốn cũng nhanh. 

Thời gian đầu, ông Chén gặp nhiều khó khăn. Những con cá bột chỉ nhỏ như sợi tóc, cá hương chỉ bằng chân tăm… mỗi loại lại cần cách chăm sóc, chế độ ăn khác nhau. Trong khi thức ăn của cá bột là lòng đỏ trứng gà được bóp nát, trộn với nước thì thức ăn của cá hương là cám nghiền nhỏ. 


Ông Vũ Đình Chén kiểm tra chất lượng đàn cá giống.

Có thời điểm cá nhập về chưa được bao lâu thì chết mất gần nửa do thiếu kinh nghiệm chăm sóc và bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Thậm chí, có lần quên không tắt máy bơm mà cá trong bể tràn ra cống, rãnh. Không nản lòng, ông vẫn kiên nhẫn mày mò, vừa làm vừa học hỏi để rút kinh nghiệm. Theo ông Chén, ương cá giống không khó nhưng phải thật tỉ mỉ. Trước khi thả cá, ao phải được bơm cạn, vét bùn đáy, dùng vôi bột khử trùng nhằm hạn chế  các loại bệnh.

Cần theo dõi cá nổi đầu vào buổi sáng sớm để có biện pháp khắc phục kịp thời. Thường xuyên kiểm tra chất lượng nước, gây màu nước định kỳ 1 lần/tuần để đảm bảo nguồn thức ăn cho cá. Nguồn thức ăn cũng phải được tính toán sao cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cá. Tích lũy kinh nghiệm dần dà, giờ cơ ngơi của ông là hơn chục ao cá nuôi ương các loại cá chép, cá trắm, cá rô phi, cá trôi, cá lăng, cá trê… Khách hàng cũng mở rộng dần từ những khách quen trong thôn, trong xã ra các huyện Na Hang, Chiêm Hóa, Hàm Yên, Sơn Dương và các tỉnh lân cận như Phú Thọ, Yên Bái, Hà Giang. 

Ngoài nuôi cá, ông nuôi thêm trâu, bò, lợn và đàn vịt để tận dụng diện tích chăn thả. Bà Nguyễn Thị Vượng, vợ ông bảo, cũng may trời phú cho ông sức khỏe, nên ông cứ thoăn thoắt suốt ngày, chân tay không lúc nào ngơi nghỉ. Ông Chén ước tính, tổng thu nhập của gia đình từ công việc này đạt trên 1 tỷ đồng/năm. 

Gieo hạt thiện

Có kinh nghiệm, có điều kiện, ông Vũ Đình Chén không giữ cho riêng mình mà chia sẻ với những hộ mới bắt tay vào chăn nuôi khác trong thôn, trong xã. Năm 2015, ông vận động hơn 20 hộ nuôi cá trong thôn Yên Mỹ 1 thành lập tổ hợp tác nuôi trồng thủy sản. 

Ông Chén cho biết, các hộ dân ở địa phương chủ yếu sử dụng mặt ao để nuôi các loại cá truyền thống… Mùa vụ thả nuôi con giống do mỗi cá nhân tự quyết định, điều này đã dẫn đến tình trạng mỗi khi kết thúc vụ nuôi, việc nạo vét, vệ sinh ao hồ không diễn ra đồng loạt nên tình trạng đưa chất thải trong ao ra kênh mương ít nhiều làm cho môi trường tự nhiên bị ô nhiễm, lây lan các mầm bệnh, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất trong khu vực. Việc thành lập tổ hợp tác tạo ra sự liên kết rất lớn trong chăn nuôi, từ việc lấy chung nguồn con giống, thức ăn đến việc chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong chăn nuôi. Khi có khách, hộ chăn nuôi này chưa có đủ cá có thể giới thiệu sang hộ khác trong cùng tổ hợp tác để chia sẻ. 

Không chỉ là thành viên cốt cán trong tổ hợp tác, ông Vũ Đình Chén còn hỗ trợ các hộ có nhu cầu nuôi cá mà chưa có đủ vốn theo hình thức trả chậm. Tức là ông bỏ tiền đầu tư con giống trước, đến khi xuất bán chủ nhà mới phải trả tiền gốc mà không phải tính lãi. Gia đình anh Nguyễn Xuân Thuận, thôn Yên Mỹ 1, một trong những hộ được ông hỗ trợ gần 40 triệu đồng tiền cá giống chia sẻ, nếu không có sự hỗ trợ từ ông Chén thì chắc không bao giờ anh dám tính đến chuyện vay mượn để bắt đầu chuyện nuôi cá. 

Ông Chén nhẩm tính, chuyện hỗ trợ bà con bắt đầu từ chục năm trở lại đây, khi thu nhập từ nghề nuôi ương cá giống của ông có chút của ăn của để. Mỗi năm ông hỗ trợ khoảng 4-5 hộ chăn nuôi theo hình thức này, mỗi hộ từ 40-50 triệu đồng. Nhiều hộ từ nguồn hỗ trợ của ông đã chăn nuôi thành công và là thành viên trong tổ hợp tác như ông Nguyễn Xuân Thuận, Nguyễn Xuân Bút, Vũ Văn Ngọc, Nguyễn Xuân Cường… đều cùng thôn Yên Mỹ 1. 

Lão nông Vũ Đình Chén bảo, thời điểm mình mới bắt tay khởi nghiệp, khó khăn, vất vả như nào mình trải qua hết rồi, nên giờ nhìn lại những hộ mới bắt đầu như mình ngày đấy, không thể đứng khoanh tay ngồi nhìn được… Mình có chút lộc từ nghề rồi, cũng nên nhân ra để mọi người cùng được hưởng, có thế mình mới không áy náy lương tâm, mà bà con cũng có cơ hội làm giàu. Hơn thế, ông bảo với vai trò là Chi hội trưởng Chi hội nông dân, lại là người đứng ra vận động thành lập tổ hợp tác chăn nuôi cá… với ông, đấy là việc nên làm!.

Phóng sự: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục