Lối thoát nghèo cho làng Dùm

TQĐT - Làng Dùm thuộc tổ 19 phường Nông Tiến (TP Tuyên Quang), nằm bên dãy núi Dùm, tách biệt với những hộ dân còn lại của tổ, cách trung tâm chừng 10 cây số và được coi là “vùng cao” của thành phố. Nơi đây có 46 hộ dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp, hầu hết là hộ nghèo.

Ngôi nhà của gia đình anh Phan Văn Khởi ở làng Dùm (thuộc tổ 19, phường Nông Tiến) 
hoàn thành đầu năm 2017 nhờ vườn cây ăn quả. 

Nói không hết chuyện khó khăn

Làng Dùm trước đây là một thôn thuộc xã Phú Thịnh (Yên Sơn) được chia tách và sáp nhập với phường Nông Tiến (thành phố Tuyên Quang). Dân cư làng Dùm chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao Quần trắng, Nùng sinh sống. Hơn 5 năm về trước, chúng tôi lên làng Dùm, sau thời điểm cơn lốc quét qua làm thiệt hại nặng nề nhà cửa, hoa màu và cả tính mạng của người dân. Nhưng đã qua 5 năm mà giờ đây diện mạo vẫn không thay đổi nhiều. Con đường lên làng Dùm dù mới được san gạt nhưng vẫn lổn nhổn đất đá với nhiều khúc cua tay áo. Do mưa lớn khiến một vạt núi bị sạt lở, chắn ngang đường. 

Phải mất gần tiếng đồng hồ vừa đi, vừa dắt, vừa lội cùng với xe máy, chúng tôi mới lên tới đầu làng. Tìm được nhà tổ phó Nông Hồng Sơn, anh kể rằng, nghe các cụ trong làng nói, người dân đã sống ở đây từ đầu thế kỷ 20, khi mà thực dân Pháp vẫn đang khai thác tài nguyên trên này. Làm tổ phó đã hơn chục năm, anh hiểu cuộc sống của bà con ở đây.

Anh nói rằng, trừ một vài chân ruộng ở dưới thấp, còn đa số diện tích lúa ở làng Dùm chỉ trồng được một vụ vì thiếu nước. Bà con trước đây chủ yếu trồng sắn, ngô, một số loại rau màu và nuôi lợn, gà, vịt phục vụ cho sinh hoạt gia đình, đến nay đã trồng thêm rừng. Đa số thanh niên trai tráng trong làng khi lớn lên đều “xuống núi” tìm việc để làm thuê. Trước đây có mấy cháu gái xuống thành phố theo học cấp ba, nhưng đường sá đi lại khó khăn, chỉ được nửa năm lại bỏ học, về làng không biết làm gì nên các cháu lấy chồng sớm.

Trong làng, có nhà nuôi vài con lợn, con trâu, nhà nào nhiều thì vài chục con gà, vịt, nhưng rồi những vật nuôi ấy vẫn chưa thể chuyển thành hàng hóa mà chủ yếu để phục vụ sinh hoạt gia đình. Nổi lên có hộ anh Vương Văn Kinh, dân tộc Nùng nuôi trâu, cá, lợn, trồng cam, nhưng cuộc sống chưa lúc nào hết bấp bênh… Anh Kinh cho biết, khi đến kỳ xuất bán gọi thương lái lên mua nhưng hầu như bị ép giá với lý do đường không thuận tiện, ảnh hưởng đến chuyên chở nông sản, hàng hóa… Cũng do chưa có điện lưới mà việc đưa máy móc vào sản xuất không thực hiện được.

“Có làm mới có ăn”

Hình ảnh ở đầu làng đập vào mắt là mô hình trồng cây ăn quả 0,25 ha với cam Vinh trồng xen đu đủ, ổi của Hội Nông dân thành phố Tuyên Quang hỗ trợ cho một hộ dân thực hiện. Mô hình triển khai từ đầu năm nay, được Hội hỗ trợ giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Khu thực hiện mô hình được dựng biển, rào giậu tương đối cẩn thận, nhưng phải nhìn kỹ mới thấy cây trồng, bởi cỏ dại mọc um tùm, dường như không hề có người chăm sóc. Hỏi chủ mô hình thì anh ta gãi đầu nói “do từ đầu năm đến nay mưa nhiều, đất bết không làm cỏ được”. Không chỉ vậy, đi khắp làng thấy khá nhiều đất ruộng bỏ không, nhiều mảnh vườn đồi để cây dại mọc ngập đầu mà nếu những người yêu trồng trọt chắc hẳn phải lấy làm tiếc nuối.


Vườn ổi của gia đình anh Phan Văn Khởi.

Năm 2016, các cơ quan, ban, ngành, MTTQ và các đoàn thể trong tỉnh đã phối hợp thực hiện các công tác hỗ trợ, giúp đỡ nhân dân làng Dùm vươn lên thoát khỏi khó khăn. UBND phường Nông Tiến đã phối hợp với Điện lực thành phố lắp đặt 31 dàn pin điện năng lượng mặt trời cho các hộ dân có nhu cầu đăng ký, trong đó thành phố hỗ trợ 70% kinh phí, nhân dân đóng góp 30%.

Ủy ban MTTQ thành phố trích trên 100 triệu đồng để mua ti vi cho 31 hộ. UBND phường Nông Tiến trích “Quỹ vì người nghèo” cùng với các đoàn thể của phường hỗ trợ 2 hộ nghèo, mỗi hộ 15 triệu đồng để xây dựng 1 vườn rau, 1 chuồng gà. Ủy ban MTTQ tỉnh hỗ trợ làm nhà mới cho 2 hộ nghèo nhất làng, mỗi hộ 30 triệu đồng. Hội LHPN thành phố hỗ trợ 1 hộ nghèo sửa nhà với số tiền 30 triệu đồng. Nhưng sự hỗ trợ cũng chỉ là tạm thời. Muốn vươn lên thì chính người dân làng Dùm phải có cách nghĩ khác.

Trong khi người bản địa  phải cam chịu thì vẫn có những người miền xuôi lên đây lập nghiệp và trở nên giàu có. Một thung lũng phì nhiêu nằm lọt giữa triền núi, thấp thoáng những vườn cam, vườn ổi xanh mướt. Bất ngờ hơn là một “biệt phủ” nằm trong khung cảnh đó. Chủ nhân của nó là vợ chồng anh Phan Văn Khởi. Ngôi nhà mang dáng dấp của một biệt thự, lưng tựa vào núi, xung quanh là vườn cây ăn quả, trước mặt có ao cá, hướng nhìn ra cánh đồng rộng bát ngát.

Anh Khởi năm nay 46 tuổi, quê ở Hải Dương lên dựng nghiệp từ năm 2001. Trước đó anh đã có hai năm lang thang ở vùng Đông Nam Bộ học làm vườn và tìm mua đất vườn nhưng không được. Ngày đầu tiên được người anh em giới thiệu lên làng Dùm, anh đã cảm nhận được mảnh đất này có sự sống. Anh liền đưa cây nhãn, vải, hồng, xoài vào trồng chủ yếu để thỏa mãn sở thích trồng cây của mình. Nhưng sau này nghiên cứu kỹ hơn về hiệu quả, anh chuyển sang trồng cam, quýt và ổi. 


Quang cảnh làng Dùm.

Với hơn 500 gốc cam, hơn 400 gốc ổi, cộng thêm ao cá, vợ chồng anh quanh năm ngày tháng lăn lộn ngoài vườn đồi, có vụ được mùa anh phải thuê thêm 7 - 8 nhân công trong và ngoài địa phương. Thời điểm chính vụ, anh phải thuê ô tô, còn những ngày bình thường, tự anh với chiếc xe máy thồ những sọt hoa quả xuống thành phố. So với các loại cam được trồng trong tỉnh, cam của anh cũng ngon ngọt không kém. Hỏi về thu nhập của gia đình thì anh ngập ngừng không muốn khoe, nhưng chỉ bảo nếu mỗi năm thu vài trăm triệu đồng thì được. 

Rời làng Dùm mà tôi vẫn mang theo băn khoăn, đất đai ở đây không phải quá thiếu, khí hậu, thổ nhưỡng hợp với nhiều loại cây trồng cho giá trị kinh tế cao nhưng ở đây vẫn còn nhiều hộ nghèo? Người làng Dùm cần sự mạnh mẽ, quyết liệt và sáng tạo hơn nữa của địa phương trong tuyên truyền, vận động, hướng dẫn cách làm để từng bước thoát nghèo.

Phóng sự: Việt Hòa - Thu Hương

Tin cùng chuyên mục