Từ niềm đam mê nghề thủ công mỹ nghệ

TQĐT - Hợp tác xã Dịch vụ - xây dựng thiết kế mỹ thuật Ánh Dương, xã Trung Môn (Yên Sơn) đã cho ra lò nhiều sản phẩm được hun đúc bởi những đôi tay tài hoa, sáng tạo từ những người yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp.

10 năm lặn lội  học nghề

Ông Phạm Công Bằng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Giám đốc Hợp tác xã nhớ lại câu nói của người bạn trong nghề xây dựng thường ca thán vất vả lặn lội về các tỉnh miền xuôi, vào Nam để tìm cho được những tượng Phật, linh thú, những triền hoa đắp nổi tinh xảo hay cả những ang chậu cảnh để mang về Tuyên xây dựng công trình. Người bạn ấy cho biết có khi phải mất cả tháng trời để đi tìm cho được những mẫu hợp nhất, đẹp nhất để lắp ráp, xây dựng sao cho vừa trang nghiêm vừa toát ý nghĩa nghệ thuật. Bởi cái khó là ở Tuyên Quang lúc bấy giờ không có cơ sở hay đơn vị nào làm được những đồ tinh xảo này. 


Các thành viên của Hợp tác xã tập trung hoàn thiện các mẫu tham gia Cuộc thi sáng tác mẫu
“Sản phẩm lưu niệm, quà tặng du lịch” năm 2017 do thành phố Tuyên Quang phát động.

Đăm chiêu với suy tư của anh bạn cùng niềm đam mê nghệ thuật, ông Bằng lên đường Nam tiến. Vào Sài Gòn để tìm hướng đi với nghề nhưng trên mọi nẻo vùng miền hễ nơi nào có làng nghề truyền thống về đồ thủ công mỹ nghệ, đặc biệt là điêu khắc ông đều đặt chân đến. Thậm chí, ông còn sang cả xứ Chùa Vàng Thái Lan để tìm hiểu về nghề - ông Bằng chia sẻ. Gần 10 năm xa quê, tìm hiểu về nghề, mọi khó khăn thử thách ông đều nếm trải, từ chuyện phải nhanh ý để học hỏi quy trình làm tượng, từ những người thầy khó tính hay cả khi cuộc sống gia đình không êm ấm vì những lo toan cơm áo gạo tiền. Những khi ấy, ông Bằng tưởng như mình không trụ vững để thành công với nghề thì chính niềm tin và khát khao thành lập cơ sở sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ đã thôi thúc, kết chặt cuộc đời ông với nghề.  

Trở về quê hương, hành trang theo ông là tay nghề và niềm đam mê với nghệ thuật. Ông say nghề và bỏ ngoài những dư luận của mọi người bởi bước đi của ông được xem là tiên phong, là liều lĩnh ở Tuyên Quang khi một mình quyết định thành lập Hợp tác xã dịch vụ đa nghề trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ. Ông tìm đến người bạn năm xưa tâm sự, hàn huyên và những lời tri kỷ của người bạn khiến ông thêm vững lòng. Tháng 5-2017, ông thành lập hợp tác xã với các ngành nghề chủ yếu: Bán lẻ hàng lưu niệm, hàng đan lát, hàng thủ công mỹ nghệ, cắt tạo dáng và hoàn thiện đá, hoạt động điêu khắc, họa sỹ, thợ chạm khắc... Với sự tư vấn, hướng dẫn về các thủ tục pháp lý của UBND huyện Yên Sơn, hợp tác xã của ông đã đi vào hoạt động với 16 thành viên.

Giúp thành viên bám nghề

Trong khuôn viên của hợp tác xã nổi bật với những tượng Phật, những linh thú rồi hàng trăm chiếc ang chậu cảnh. Ngôi nhà xây phía trước ông Bằng dành để giao dịch, làm việc với khách hàng, toàn bộ khu nhà sàn phía sau và khoảng đất rộng là dành phần xưởng chế tác và khuôn viên cây cảnh, bày tượng. “16 thành viên là 16 niềm đam mê với nghề” – ông Bằng khẳng định. Trước đây, những anh em thành viên của hợp tác xã là những hộ cá thể đã có sẵn tay nghề và có cơ sở sản xuất nhỏ lẻ tại nhà. Mỗi người mạnh về mỗi nghề nhưng hầu hết đều tài ở việc chế tác tượng và khéo léo trong việc đắp nổi các họa tiết khó, tỷ mỉ. Sau mỗi câu chuyện với nghề, niềm đam mê ấy đã giúp ông liên kết được các thành viên lại, đoàn kết để trở thành một cơ sở có quy mô, hoạt động bài bản vừa giúp nâng cao thu nhập vừa là nơi để anh em thỏa sức sáng tạo. 

Ông Bằng là người “cầm cái”, mọi mẫu sản phẩm, ông đều lên bản vẽ thiết kế tỷ mỉ sửa từng chi tiết đưa ra bàn bạc với anh em xong mới quyết định đưa vào sản xuất. Mỗi mẫu ông đều cân nhắc việc lựa chọn từ hình dáng, tư thế cho tới chất liệu, màu sơn cho phù hợp với yêu cầu của khách hàng cũng như đảm bảo tính mỹ thuật tạo hình. Ông Bằng bộc bạch: “Trước học nghề, nhiều nơi các nghệ nhân làm tượng bằng đá tôi cũng “nghiền” lắm, định bụng sẽ làm theo. Nhưng sau khi nghiên cứu thị trường cũng như khí hậu tại tỉnh, tôi tính lấy nguyên liệu xi măng là chủ đạo”. Nguyên liệu này vừa giúp khách hàng giảm được chi phí, dễ chế tác mà phù hợp với việc vận chuyển, lắp ghép theo yêu cầu. Về chất lượng thì chẳng khác gì đá nếu mình biết chọn xi măng và cân đối việc chia tỷ lệ trộn nguyên liệu. Chẳng hạn như tượng Phật thì chỉ nguyên xi măng và một số hóa chất khác để sau nhiều năm, những tượng này có khả năng tự hóa chuyển chắc chắn, rắn rỏi tựa đá. Còn đối với những linh vật hay ang cây cảnh thì ngoài hóa chất cũng có thêm cát tinh đã qua sàng lọc kỹ để trộn với nhau thành nguyên liệu hoàn hảo.

 


 Ông Phạm Công Bằng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ xây dựng thiết kế mỹ thuật Ánh Dương,
xã Trung Môn (Yên Sơn) tỷ mỉ tạo hình sản phẩm.

Xưởng đa phần là nam giới, chủ yếu nối nghiệp gia đình, số lao động bên ngoài học việc, theo nghề cũng có. Người mới vào nghề thường chỉ làm 1, 2 công đoạn đơn giản. Riêng với thợ lành nghề, họ làm nhuần nhuyễn ở tất cả các khâu, tạo những tượng khó đòi hỏi tính mỹ thuật cao, sự dày công. “Tạo tượng, đặc biệt là tượng Phật không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Đến với nghề phải là người thật sự có năng khiếu về mỹ thuật, nắm rõ quy trình kỹ thuật, kiên nhẫn, đôi tay khéo và trên hết là tình yêu nghề”, ông Bằng chia sẻ. 

Nắm vai trò như tổ trưởng của các khâu làm ang cảnh, ông Vi Văn Thái, thành viên nhiều tuổi nhất của hợp tác xã cho biết: Việc liên kết lại trở thành hợp tác xã là ước muốn chung của anh em trong nghề. Đây là cơ hội để anh em được sống bằng nghề và thỏa sức sáng tạo. Trong những bước đi đầu tiên của hợp tác xã, anh chị em còn bàn nhau 2 đến 3 tháng mới nhận lương một lần để cùng gánh vác khó khăn ban đầu của hợp tác xã. 

Xây dựng công viên sinh thái của Trường THPT Xuân Huy, đắp họa tiết hoa văn nổi cổng chùa Nghiêm Sơn và một số công trình khác tại thành phố Tuyên Quang và huyện Yên Sơn là những công việc đầu tiên mà hợp tác xã hoàn thành xong. Mới đây, hợp tác xã cũng được thành phố Tuyên Quang mời tham gia Cuộc thi sáng tác mẫu “Sản phẩm lưu niệm, quà tặng du lịch” năm 2017. Hiện ông Bằng đã hướng các thành viên tham gia làm các sản phẩm như bộ bát ăn cơm bằng gỗ, nhà sàn, Thành nhà Mạc bằng tre, vòng tay bằng gỗ ngọc am, bách xanh hay hộp đựng kim chỉ, bình rượu bằng gỗ. Theo ông, những vật phẩm này phải được làm càng gọn nhẹ càng tốt bởi quà, tặng phẩm lưu niệm thì cần phải nhỏ gọn và nhẹ để khách dễ mang theo. Ông Bằng đang nghiên cứu các nguyên liệu sẵn có của địa phương như gỗ, tre và tinh xảo hơn thì bằng sừng. Với hợp tác xã đây sẽ là cơ hội để ông được quảng bá sản phẩm của đơn vị mình cũng như tìm kiếm thị trường cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ. 

Theo ông Hoàng Ngọc Cương, Phó Giám đốc Hợp tác xã, giá của mỗi ang chậu cảnh tùy vào kích cỡ, kiểu dáng có giá khoảng 350 đến 700 nghìn đồng/chiếc. Còn đối với tượng Phật, linh vật thì còn tùy vào độ tỷ mỉ dày công lao động sáng tạo của người thợ mà định giá có thể là 4 hay 5 triệu đồng/tượng nhưng cũng có tượng lên tới 60 đến 70 triệu đồng. Mức lương khởi điểm của anh em tại hợp tác xã trung bình từ 3,5 đến 5 triệu đồng/người/tháng, tới đây khi sản xuất ổn định đơn vị cũng sẽ nâng lương thỏa đáng cho mỗi người để mọi người đảm bảo cuộc sống.

Giữ nghề thủ công là chuyện khó, sống được bằng nghề và tạo việc làm cho lao động địa phương càng trở nên khó khăn hơn. Ông Bằng đang từng bước xây dựng cho mình những chiến lược ban đầu trong kinh doanh và quan tâm đến khách hàng bằng chất lượng sản phẩm.

Phóng sự: Thùy Linh

Tin cùng chuyên mục