Độc đáo Hạn Khuống

Hạn Khuống là một nét văn hóa đặc sắc, tinh tế mang đậm tính nhân văn có từ lâu đời của đồng bào dân tộc Thái, là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của đồng bào Thái - thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái. Dịch từ tiếng Thái thì “Hạn” có nghĩa là sàn, “Khuống” là sân, đất trong bản. Hạn Khuống gồm 2 phần: Phần lễ và phần hội.

Hạn Khuống” là một nét văn hóa đặc sắc, tinh tế mang đậm tính nhân văn

Lễ là quá trình tổ chức lễ khánh thành Hạn Khuống, thanh niên nam nữ trong bản rủ nhau đóng góp lễ vật để cúng thần linh, thổ công thổ địa và các ma phù hộ cho sinh hoạt Hạn Khuống được thuận lợi, bình an, tốt đẹp. Hội là phần giao duyên tìm hiểu nhau giữa các chàng trai cô gái Thái, trình tự có hát chào hỏi nhau, hát xin thang, hát hỏi mượn ghế, hát mượn điếu hút, sau đó đến các lời hát giao duyên tình tứ. Họ cứ hát đối đáp với nhau cho đến khi người con trai ngỏ lời hẹn ước với người con gái, về xin bố mẹ cho lấy nhau. Thực tế đã có nhiều đôi trai gái lấy được nhau thông qua lễ hội Hạn Khuống.

Chuyện kể rằng: Có một đôi nam nữ lớn lên trong hai gia đình nghèo khổ đem lòng yêu thương nhau say đắm. Gia đình cô gái gả cô cho một người đàn ông giàu có khác, dù đau khổ cô gái cũng phải vâng lời. Chàng trai rất lấy làm nuối tiếc và đau đớn, hẹn ngày khi buôn bán thành đạt sẽ trở về giành lại người yêu. Năm tháng dài đằng đẵng trôi đi, cô gái mỏi mắt mong đợi, nhưng vẫn bặt vô âm tín. Khi anh trở về thì người con gái kia lại bị nhà chồng đuổi đi, bởi cô bị cho là không xứng đáng “Vợ hiền dâu thảo” và bị bán cho một nhà quan, phải sống một cuộc đời như đứa con ở. Nhà quan chán cô gái, không đuổi cô gái đi mà đem ra bán ở ngoài chợ với cái giá hết sức rẻ mạt không bằng “một cuốn lá dong xanh”. May mắn thay người mua cô gái về lại chính người yêu cũ. Họ nhận ra nhau, tình xưa nối lại…

Sàn diễn dân gian “Hạn Khuống” thường được tổ chức vào dịp Thu –Đông, lúc đó thời tiết khô ráo, công việc đồng áng nhàn rỗi, sự huy động cho việc dựng sàn được dễ dàng hơn. Sàn diễn có chiều cao 1,5m – chiều rộng 6m và chiều sâu là 5m. Một cây nêu dựng ở chính giữa sân khấu được làm bằng cây bương to, dài và thẳng, ngọn còn để lại một chút lá, có treo những con giống chim muông, ve sầu và những dây xích đan bằng lạt nhuộm màu ngũ sắc.     

Xác định được ý nghĩa và tầm quan trọng của hội Hạn Khuống trong đời sống cộng đồng người Thái, những năm qua các cấp chính quyền từ thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái) đến cơ sở đã triển khai nhiều biện pháp khôi phục, bảo tồn và truyền dạy những lời hát khắp trong hội Hạn Khuống cho thế hệ trẻ của thị xã.

Mỗi dịp Rằm tháng Giêng, Tuần Văn hóa- du lịch hằng năm, thị xã Nghĩa Lộ cũng tổ chức chơi hội Hạn Khuống ở những bản có đông đồng bào Thái sinh sống. Bà Lò Thị Huân, Bí thư Thị ủy – Chủ tịch HĐND thị xã Nghĩa Lộ cho biết: Việc nghiên cứu và thực hiện công tác bảo tồn hội “Hạn Khuống” của đồng bào dân tộc Thái vùng Mường Lò - Nghĩa Lộ có ý nghĩa vô cùng sâu sắc; góp phần quan trọng trong việc thực hiện có hiệu quả Nghị quyết T.Ư 5 – Khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc và Nghị quyết T.Ư 9 – Khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Theo baodulich.net.vn

Tin cùng chuyên mục