Đảm bảo an ninh lương thực gắn với hiệu quả kinh tế

- Sau 10 năm thực hiện Kết luận số 53-KL/TW, ngày 5-8-2009 của Bộ Chính trị về Đề án An ninh lương thực quốc gia đến năm 2020, sản xuất nông nghiệp của tỉnh phát triển theo hướng khai thác và phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, đi sâu phát triển mạnh các sản phẩm chủ lực của từng lĩnh vực an ninh lương thực cho người và phục vụ chăn nuôi.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mục tiêu của ngành khi thực hiện đề án là đảm bảo an ninh lương thực gắn với phát triển kinh tế. Năm 2014, tỉnh đã phê duyệt quy hoạch phát triển trồng trọt đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 dựa trên cơ sở phát huy lợi thế của quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa tập trung các cây trồng lúa, rau, mía, lạc, đỗ xanh, chè, cam, chuối, bưởi... Đồng thời, chuyển đổi những diện tích đất trồng lúa không hiệu quả sang trồng các loại cây màu, cây ăn quả, đem lại giá trị kinh tế cao. 


Người dân thôn Phào, xã Đạo Viện (Yên Sơn) thu hoạch lúa xuân.

Đập thủy lợi Lồng Ngựa thuộc xã Yên Phú (Hàm Yên) đáp ứng tưới tiêu cho trên 100 ha đất lúa của người dân. Tuy nhiên, khoảng năm 2009 - 2010, đập rò rỉ, gây thất thoát nước, diện tích tưới tiêu được cung cấp nước từ con đập này chỉ còn khoảng 1/3 diện tích ban đầu. Người dân đã chủ động chuyển đổi diện tích đất trồng lúa 1 vụ kém hiệu quả sang trồng 1 số loại cây ăn quả như táo, phật thủ... Ông Nguyễn Xuân Tứ, thôn 1B Thống Nhất chia sẻ, gia đình ông chuyển đổi 0,4 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng táo đại, mỗi vụ thu về 10 tấn quả với giá bán bình quân 10 - 12 nghìn đồng/kg. Nếu so với trồng lúa thì cao gấp 5 - 6 lần. Không chỉ ở các thôn này, hiện ở Yên Phú đã có hơn 100 ha đất lúa 1 vụ kém hiệu quả được chuyển đổi sang trồng các loại cây khác, trong đó chủ yếu là cây ăn quả. 

Giai đoạn 2008 - 2018, các địa phương trong tỉnh đã chuyển đổi mục đích sử dụng 524 ha đất lúa, trong đó chuyển sang trồng cây hàng năm 97 ha, sang đất trồng cây lâu năm 18 ha, sang đất nuôi trồng thủy sản 29,2 ha, sang đất nông nghiệp khác 4,8 ha, sang đất phi nông nghiệp 375,6 ha. Chuyển đổi sang mục đích đất chuyên trồng lúa nước là 500 ha, gồm: Sang đất trồng cây hàng năm 87,1 ha, sang đất trồng cây lâu năm 16,4 ha, sang đất nuôi trồng thủy sản 26,3 ha, sang đất nông nghiệp khác 4,3 ha, sang đất phi nông nghiệp 366 ha. 

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhưng sản lượng lương thực luôn vượt mục tiêu đề ra. Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến hết năm 2018, sản lượng lương thực toàn tỉnh đạt 34 vạn tấn, đạt 103% so với mục tiêu đến năm 2020; lương thực bình quân đạt 400 kg/người/năm. 

Kết quả này có được là những chính sách đồng bộ mà tỉnh đang triển khai thực hiện. Cụ thể, tỉnh đã phê duyệt và triển khai các chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với thực hiện các quy hoạch, như đề án bê tông hóa đường giao thông nông thôn; kiên cố hóa kênh mương; bê tông hóa đường giao thông nội đồng... Sau 10 năm, các địa phương trong tỉnh bê tông hóa đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng với tổng chiều dài hơn 3.062 km; toàn tỉnh có trên 2.998 công trình thủy lợi; trên 2.394,9 km kênh mương đã kiên cố hóa, tưới chắc đạt 81,56% diện tích gieo cấy; hạ tầng thủy lợi đảm bảo tưới chắc đạt 81,56% diện tích gieo cấy. 

Ngành nông nghiệp cũng thực hiện 1.177 mô hình áp dụng giống mới, tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất nông nghiệp, trong đó lĩnh vực trồng trọt có 707 mô hình thử nghiệm giống cây trồng mới, phân bón mới, tưới tiết kiệm nước cho cây trồng... Qua đó, công nhận chính thức 12 giống cây trồng các loại (lúa, ngô, sắn); lựa chọn, bổ sung thêm 36 giống cây trồng mới vào cơ cấu giống của tỉnh để nhân dân lựa chọn sản xuất. Đồng thời, đẩy nhanh ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ từ sản xuất đến thu hoạch, bảo quản, chế biến. Trên địa bàn tỉnh hiện có 64.021 các loại máy móc, thiết bị phục vụ trong sản xuất nông nghiệp, tăng 631% so với năm 2008 (tăng lên 53.886 máy), mức độ cơ giới hóa các khâu sản xuất đối với các loại cây trồng toàn tỉnh đạt 49%, trong đó cơ giới khâu làm đất 86,6%, cơ giới khâu gieo cấy đạt 6,5%, cơ giới khâu chăm sóc 44%, cơ giới khâu thu hoạch 59%.

Theo ông Trần Ngọc Thanh, Trưởng Phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, qua các dự án khoa học công nghệ, tập huấn chuyển giao kỹ thuật, năng suất lúa bình quân toàn tỉnh năm 2018 đạt 58,6 tạ/ha năm, tăng 2% so với năm 2010. Trong đó năng suất lúa lai tăng bình quân trên 3,2% so với năm 2010; lúa thuần tăng trên 5,9% so với năm 2010. Thu nhập người dân nông thôn tăng 3,3 lần so với năm 2008, vượt mục tiêu đến năm 2020 là 2,5 lần. 

Với mục tiêu “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, từ năm 2010 đến nay, tỉnh đã hỗ trợ hơn 779 tấn lúa lai; 198,8 tấn ngô lai, (tương đương với hơn 77,6 tỷ đồng) và 352,2 tấn ngô giống trồng lấy hạt cho gia súc (tương đương 12,4 tỷ đồng) cho các hộ nghèo ở các xã, thôn bản thuộc Chương trình 135. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh giảm nhanh, giai đoạn 2011 - 2015, giảm 25,52%, bình quân 5,1%/năm; giai đoạn 2016-2018, giảm 11,98%, bình quân 3,99%/năm.       

Bài, ảnh: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục