Giải pháp nào cho nông nghiệp xanh?

TQĐT - Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ tỉnh nhận định, tình trạng thiếu phân bón hữu cơ, nhất là phân chuồng trong gieo, trồng đang ở mức báo động. Giải quyết vấn đề này, tỉnh, ngành chuyên môn đang tập trung tìm các giải pháp để bảo đảm cho một nền nông nghiệp xanh, sạch, phát triển bền vững

Hậu quả xấu do thiếu phân bón hữu cơ 

Chị Phạm Thị Tính, tổ 13, phường Nông Tiến (TP Tuyên Quang) cho biết, gia đình chị có hơn 1 mẫu ruộng, gần 1 mẫu soi bãi, trung bình mỗi vụ sản xuất chị phải bỏ ra trên 6 triệu đồng mua phân hóa học (phân vô cơ) để gieo, cấy. Theo chị Tính, 1 bao phân hóa học (50 kg) có thể bón cho 1 đến 2 sào tùy vào từng thời kỳ sinh trưởng, phát triển của cây, trong khi phân chuồng vận chuyển khó khăn, mất thời gian nên nếu có bón phân chuồng cho cây trồng chỉ ít diện tích gần nhà còn những diện tích ở xa, gần như sử dụng hoàn toàn phân vô cơ.   

Chị Đinh Thị Em, thôn 15, xã Lang Quán (Yên Sơn) chia sẻ, không những chị mà nhiều bà con nông dân trong thôn chủ yếu sử dụng phân bón hóa học để gieo, trồng do nguồn phân chuồng ngày một ít. Chị Em cho biết, trước đây nhà nào làm nông nghiệp cũng cố gắng chăn nuôi trâu, bò để lấy phân bón. tuy nhiên hiện nay giá sản phẩm chăn nuôi bấp bênh, bãi chăn thả bị thu hẹp, nhiều hộ gia đình trong thôn giảm quy mô đàn hoặc không nuôi nên lượng phân chuồng ít dần, bà con buộc phải sử dụng phân bón hóa học dù biết phân hóa học làm tăng chi phí sản xuất và làm nghèo đất.

Ông Trần Ngọc Thanh, Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh lo ngại, theo định mức sản xuất, mỗi loại cây trồng phải đảm bảo từ 350 kg đến 400 kg phân hữu cơ/sào/vụ. Tuy nhiên, qua kết quả khảo sát tại một số địa phương, hầu hết bà con mới chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ, lượng phân hữu cơ đang thiếu ở mức 40% đến 50%, thậm chí có nơi, có loại cây trồng thiếu từ 70% đến 80%/1 đơn vị diện tích gieo trồng. 


              Diện tích chè của Công ty cổ phần chè Mỹ Lâm (Yên Sơn) được sản xuất theo quy trình hữu cơ.                 Ảnh: Duy Hùng              

Xã Cấp Tiến (Sơn Dương) là một trong những xã có truyền thống chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi lợn. Ông Phan Đức Chính, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, với 90% hộ phát triển chăn nuôi, lượng chất thải chăn nuôi tương đối lớn cơ bản đáp ứng đủ cho sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Tuy nhiên vì nhiều lý do, trong đó có khó khăn về đường giao thông nội đồng cộng với ý thức ngại vận chuyển nên hầu như chỉ có ít diện tích cây ăn quả trong vườn nhà được bón phân chuồng. Đối với các loại cây khác như: mía, ngô, lúa… bà con hầu như sử dụng phân vô cơ để chăm bón, trong khi phân chuồng lại thải ra môi trường gây ô nhiễm. 

Theo tính toán của các chuyên gia ngành Nông nghiệp, có khoảng  60%  - 65% lượng đạm, 55% - 60% lượng lân và  55% -60% lượng kali được bà con bón vào đất nhưng chưa được phân hủy, đây là sự lãng phí rất lớn. Không những vậy, sử dụng nhiều phân bón vô cơ còn tác động xấu đến môi trường, tạo điều kiện cho sinh vật gây hại gia tăng, phát triển. 

Tuy chưa có kết quả điều tra chính thức, song trên cây lúa - cây trồng chính hàng năm của tỉnh những năm gần đây tình trạng sâu, bệnh hại gia tăng. Theo bà Nguyễn Thị Phương Dung, Phó trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, tình trạng sâu, bệnh hại gia tăng trên cây lúa một phần do giống song phần nhiều do bà con chăm bón không đúng kỹ thuật, sử dụng nhiều phân vô cơ. Cụ thể như bệnh đạo ôn lá vừa qua do bà con bón nhiều phân đạm gây tốt lá tạo điều kiện cho bệnh phát triển. Để khống chế bệnh, ngành đã yêu cầu bà con dừng ngay việc bón phân đạm để bảo vệ cây trồng. Dư thừa đạm trong sản phẩm nông nghiệp, nếu con người sử dụng sẽ bị các bệnh loãng xương và một số bệnh nguy hiểm khác.

Vì sự phát triển bền vững

Bón cân đối giữa phân hữu cơ và phân vô cơ cho cây trồng là giải pháp quan trọng để cải tạo đất, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Vì nền nông nghiệp xanh - sạch - bền vững, trong thời gian qua tỉnh đã chỉ đạo ngành Nông nghiệp tỉnh khuyến khích bà con đầu tư phát triển sản xuất theo hướng an toàn. Các quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP); sản xuất theo hướng hữu cơ đã được chuyển giao đến đông đảo bà con nông dân. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã có 4 mô hình sản xuất VietGAP với quy mô trên 200 ha, trong đó có chè, cam, bưởi. 

Anh Hoàng Đức Hùng, thôn Thuốc Thượng 2, xã Tân Thành (Hàm Yên) cho biết, năm 2017 anh chuyển từ sử dụng phân vô cơ, phân vi sinh sang sử dụng phân chuồng để bón cho cam. Sử dụng phân hữu cơ không những đất tơi xốp, ít sâu hại mà chi phí đầu tư còn giảm đi rất nhiều. Anh Hùng tính toán, 1 kg phân chuồng ủ với men vi sinh có giá 1.200 đồng, trong khi phân vi sinh và phân tổng hợp là 4.000 đồng/kg. Sử dụng phân hữu cơ gia đình anh Hùng đã tiết kiệm được gần 50 triệu đồng mua phân bón cho cam. Giảm chi phí đầu tư, chất lượng cam cũng được nâng lên, vụ cam vừa qua, 3 ha cam của gia đình được các thương lái thu mua để bán tại các cửa hàng, siêu thị thực phẩm an toàn tại thành phố Hà Nội.  

Ông Hà Lê Bình, Chủ tịch Hội Nông nghiệp hữu cơ tỉnh cho biết, Hội cam kết hỗ trợ các địa phương, ngành chuyên môn tuyên truyền, hướng dẫn bà con nông dân thay đổi cách thức sản xuất, thay vì sử dụng nhiều phân bón vô cơ, bà con tận dụng phế phẩm nông nghiệp sản xuất phân hữu cơ bón cho cây trồng để cải tạo đất, bảo vệ cây trồng, giảm thiểu chi phí trong sản xuất. Trước mắt, từ nay đến hết năm 2018, Hội sẽ phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức 6 lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất hữu cơ cho nông dân, các chủ trang trại, nhà vườn đồng thời phối hợp để xây dựng các mô hình trình diễn sản xuất theo hướng hữu cơ trên một số đối tượng cây trồng, vật nuôi tại các vùng sản xuất hàng hóa gồm Yên Sơn, Sơn Dương, Chiêm Hóa để bà con học tập từ đó áp dụng, nhân rộng. 

Ông Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp Hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam cho rằng, Tuyên Quang có đủ các điều kiện và cơ hội để phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Công ty cổ phần Chè Mỹ Lâm, doanh nghiệp đầu tiên sản xuất theo hướng hữu cơ. Với quy trình sản xuất không thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học; không bón phân đạm, chủ yếu sử dụng phân vi sinh… Do đó, Công ty cổ phần Chè Mỹ Lâm đã được tổ chức Rainforest Alliance (Tổ chức phi Chính phủ) về bảo vệ môi trường sản xuất trong nông nghiệp chứng nhận sản xuất nông nghiệp bền vững. Sản phẩm chè xanh, chè đen của công ty đã được Tập đoàn Unilever (Tập đoàn phân phối và bán lẻ lớn nhất toàn cầu) ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm để xuất vào các nước châu Á và một số các nước EU và Mỹ.  

Không những có sản phẩm, theo khảo sát và đánh giá của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, Tuyên Quang đã hình thành các vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa quy mô lớn: Gồm vùng chè, vùng lạc, vùng cây ăn quả, vùng chăn nuôi… Tại các vùng sản xuất này chưa có dấu hiệu ô nhiễm, các chỉ số đất, nước, thảm thực vật ở mức an toàn. Đây là những lợi thế để Tuyên Quang đầu tư sản xuất nông nghiệp hữu cơ. 
Chủ tịch Hiệp Hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam Hà Phúc Mịch khẳng định, Hiệp hội sẽ hỗ trợ kết nối để hình thành các chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện để bà con yên tâm sản xuất và hơn nữa là giúp người tiêu dùng được sử dụng sản phẩm an toàn.     
                                                                                                                                         Đoàn Thư

Ông Nguyễn Đại Thành, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:

Trong 2-3 năm trở lại đây, nông dân trên địa bàn tỉnh đã bắt đầu quan tâm đến việc sử dụng phân bón hữu cơ trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lượng phân hữu cơ không đáp ứng đủ nhu cầu. Nguyên nhân là do số lượng cơ sở chăn nuôi nông hộ đang dần chuyển sang trang trại, gia trại nhiều, việc xử lý phân chuồng chủ yếu theo công nghệ lắp đặt biogas; số lượng nhà máy sản xuất phân bón vô cơ chiếm đa số... Do đó, ngành đang khuyến cáo các cơ sở chăn nuôi tận dụng phân chuồng và các phụ phẩm trong chăn nuôi, sử dụng chủng vi sinh để ủ thành phân bón hữu cơ; thu hút, khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng nhà máy chế biến phân bón hữu cơ để tăng tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ trong sản xuất nông nghiệp trên toàn tỉnh. 
 

Ông Hà Quang Chúc, Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Dương:

Huyện Sơn Dương đã hình thành mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, trong đó có sản phẩm phân hữu cơ của HTX Nông nghiệp công nghệ cao Thịnh Cường ở xã Minh Thanh; các sản phẩm chè và chăn nuôi lợn thực hành theo tiêu chuẩn VietGAP. Để tiếp tục phát triển nông nghiệp hữu cơ, huyện tập trung quy hoạch các vùng sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên; khuyến khích các doanh nghiệp, HTX và cá nhân xây dựng các mô hình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ; triển khai các chính sách về vốn nhằm hỗ trợ các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất nông sản hữu cơ…
 

Bà Nguyễn Thị Liên, tổ 25, phường Tân Quang (TP Tuyên Quang):

Chúng tôi rất lo ngại khi gia đình mình sử dụng phải thực phẩm không an toàn. Qua các phương tiện thông tin đại chúng, tôi thực sự lo lắng khi một số người sản xuất vì lợi nhuận đã bất chấp tất cả, người tiêu dùng phải hứng chịu hậu quả, mà nỗi lo lắng nhất là sự phát triển của thế hệ trẻ. Tôi mong chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm, cung cấp cho người tiêu dùng những địa chỉ thực phẩm an toàn; đẩy mạnh tuyên truyền để các hộ sản xuất tuân thủ kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi, nhất là sản xuất theo hướng hữu cơ, bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.
 

Bà Đỗ Thị Thêm, thôn Hồng Thái, xã Thắng Quân (Yên Sơn):

Gia đình tôi hiện có 4 ha đất trồng bưởi Soi Hà và na dai. Vụ vừa rồi, tôi bón phân hữu cơ cho 100 gốc bưởi. Bón phân hữu cơ giúp tái tạo đất, đất tơi xốp hơn, cây bưởi phát triển tốt, sai quả hơn, số lượng quả tăng thêm khoảng 30%. Với giá bán hiện nay là 20.000 đồng/quả, mỗi cây bưởi lãi  khoảng hơn 2 triệu đồng. Tôi thấy trong phân bón hữu cơ đã có đầy đủ các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của cây trồng với hệ thống vi sinh vật hữu ích, không có các yếu tố độc hại, an toàn cho người tiêu dùng.

Tin cùng chuyên mục