Tiếng việt | English

Giảm thiểu việc lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

- Sau một chặng đường phát triển khá mạnh về sản xuất nông nghiệp hàng hóa, nông sản tỉnh đang từng bước chiếm lĩnh thị trường trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, một thực tế rất đáng lo ngại là việc lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong canh tác đã gây ô nhiễm môi trường sống, phát sinh nhiều hệ lụy cho sức khỏe cộng đồng mà khó có thể khắc phục trong “một sớm, một chiều”.

Lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

Tuyên Quang hiện có hơn 44.793 ha đất trồng lúa, 17.610 ha đất trồng cây ăn quả và trên 8.000 ha đất trồng rau màu các loại… Lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng không ngừng tăng qua các năm. Thống kê của ngành Nông nghiệp tỉnh, cuối năm 2016 lượng thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng là trên 350 tấn, thì đến hết năm 2018 tăng lên trên 700 tấn, với gần 600 cơ sở kinh doanh vật tư nông, lâm nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật đang hoạt động. 

Anh Đặng Văn Thành, thôn 3 Thuốc Thượng, Tân Thành (Hàm Yên) có 2,5 ha cam. Trung bình mỗi năm, anh tốn đến hơn 40 triệu đồng để mua phân bón, thuốc bảo vệ thực vật phun cho cam. Anh Thành cũng như nhiều bà con trong thôn, trong xã, cứ phát hiện cam có bệnh là mua thuốc về phun. Số lần phun lên đến hơn 10 lần/năm, cao điểm có những tháng phải phun thuốc 2 lần. Anh Thành chia sẻ, phun nhiều, phun dầy như vậy, nhưng hiệu quả đạt được không cao. Nhiều loại sâu bệnh càng phun càng có xu hướng lan rộng hơn, không hiểu do đã kháng thuốc hay do mua phải thuốc bảo vệ thực vật kém chất lượng. 


Vườn thanh long của gia đình ông Đỗ Đình Hân, thôn 1 Minh Phú, xã Yên Phú (Hàm Yên) đã được cấp chứng nhận VietGAP. 

Bà Trần Thị Lịch, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết, tại nhiều địa phương có tình trạng người dân lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho cây trồng, đặc biệt là cây ăn quả, với suy nghĩ là càng sử dụng nhiều phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cây trồng càng sinh trưởng, phát triển tốt, quả sai và to hơn. Tuy nhiên, trên thực tế, việc lạm dụng hóa chất sẽ khiến đất “quá tải”, giữ phân bón kém dẫn đến cây trồng khó hấp thu dinh dưỡng khiến năng suất không đạt tối đa; tiêu diệt sinh vật có ích, tạo đà cho sinh vật có hại phát triển nên cây trồng dễ nhiễm sâu bệnh, sinh trưởng kém. Việc phối trộn nhiều loại thuốc trong một lần phun còn phổ biến theo “kinh nghiệm” mà không thực hiện theo khuyến cáo của nhà sản xuất và cơ quan chuyên môn. Thậm chí ở không ít thôn, bản, nông dân vẫn còn hiện tượng phun theo phong trào, nhiều diện tích chưa đến ngưỡng phòng trừ nhưng vẫn phun dẫn đến tình trạng lãng phí thuốc. Đây cũng là lý do khiến một số đối tượng dịch hại từ thứ yếu trở thành chủ yếu. Hiện tượng thuê phun thuốc trong sản xuất diễn ra khá phổ biến nên đôi khi người phun chưa chú ý đến việc cách pha thuốc, phun ẩu, phun cho xong dẫn đến hiệu quả phòng trừ không cao mà còn ảnh hưởng môi trường, sinh vật có ích và sức khỏe con người, trở thành nguồn gây ô nhiễm môi trường.

Bước đầu hình thành nền nông nghiệp xanh

Phúc Ninh (Yên Sơn) hiện có hơn 1.000 ha bưởi, trong đó có hơn 20 ha trồng theo tiêu chuẩn VietGAP và một số mô hình sản xuất hữu cơ bước đầu được hình thành. Theo ông Vũ Thành Trung, Phó Chủ tịch UBND xã, nếu như trước đây, việc sử dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật bị người nông dân lạm dụng thì giờ tư duy sản xuất của bà con đã biến chuyển theo xu hướng sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học. Theo thống kê chưa chính thức năm 2018, mỗi ha bưởi của nông dân Phúc Ninh sử dụng từ 15 - 20 tấn phân bón hữu cơ và khoảng 2,5 tấn phân bón vô cơ. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng thay đổi bằng các chế phẩm sinh học. Đặc biệt, tại Phúc Ninh, 100% các hộ trồng bưởi đã sử dụng các chai nhựa để bẫy ruồi vàng thay vì sử dụng thuốc hóa học như trước đây. 

Ông Nguyễn Duy Trọng, thôn Khuôn Thống có hơn 2 ha bưởi trồng theo chuẩn VietGAP từ năm 2016. Việc sử dụng phân bón hữu cơ và các chế phẩm sinh học cho bưởi giúp cây cho quả to hơn, bóng hơn và ngọt hơn hẳn so với trước đây. Không chỉ vậy, sức khỏe của các thành viên trong gia đình cũng được cải thiện đáng kể. 

Mô hình trồng thanh long của gia đình ông Đỗ Đình Hân, thôn 1 Minh Phú, xã Yên Phú (Hàm Yên) ngoài áp dụng theo tiêu chuẩn VietGAP thì cũng hoàn toàn sử dụng phân bón hữu cơ thay thế phân bón vô cơ. Mỗi vụ gia đình ông tự ủ 200 tấn đỗ tương, bã sắn với men vi sinh để bón cho cây. Ngoài ra, ông trồng cây cốt khí, cỏ lạc phủ toàn bộ 7 ha thanh long để hỗ trợ cải tạo, làm tơi xốp và tăng cường dinh dưỡng cho đất. Thuốc bảo vệ thực vật cũng được thay thế hoàn toàn bằng thuốc có nguồn gốc sinh học. Ông Hân cho biết, sau 3 năm thực hiện theo mô hình này, 7 ha thanh long nhà ông cho hoa sai hơn, chất lượng quả ngọt hơn, đậm hơn so với chăm sóc thông thường. 

Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Trần Thị Lịch cho biết, để giảm việc phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, từ cách đây 2 - 3 năm, chi cục tăng cường tuyên truyền, vận động người dân hạn chế sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật, nếu cần thiết phải sử dụng thì phải đảm bảo nguyên tắc “4 đúng”: Đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng phương pháp. Bà Lịch cho biết thêm, năm 2017 được coi là năm khởi đầu của nông nghiệp hữu cơ, khi tỉnh ta lần đầu tiên thành lập Hội nông nghiệp hữu cơ, cũng là năm tác động lớn đến suy nghĩ của bà con nông dân. Đây cũng là năm tỉnh hình thành được 1 nhóm sản xuất cam theo hướng hữu cơ với 17,2 ha, 9 hộ tham gia tại các xã Tân Thành, thị trấn Tân Yên (Hàm Yên). Sau khi được tập huấn các kiến thức sản xuất hữu cơ, nhóm đã đổi toàn bộ thuốc bảo vệ thực vật sang thuốc có nguồn gốc sinh học, đối với nhóm sâu hại cam, nhóm tự mua tỏi, ớt về pha chế để phun.

Đầu năm nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh phối hợp với Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam tập huấn, cập nhật kiến thức sản xuất hữu cơ cho cán bộ lãnh đạo từ huyện đến xã. Đây được coi là bước đệm để sản xuất hữu cơ được nhân rộng, đi vào đời sống thực tế, đáp ứng xu thế của xã hội. Mục tiêu của ngành là trong năm 2019, tiếp tục mở rộng thêm ít nhất 5 ha cam sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ tại huyện Hàm Yên.        

Bài, ảnh: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục