Quản lý chặt đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp

TQĐT - Trong một thời gian dài, công tác quản lý đất đai của các công ty nông, lâm nghiệp luôn là nỗi ám ảnh, bởi độ khó khăn, phức tạp của nó. Mọi chuyện dễ dàng hơn khi việc quản lý đất đai có nguồn gốc từ nông trường, lâm trường, ban quản lý rừng được tỉnh triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ, đặc biệt là sau quá trình sắp xếp, đổi mới hoạt động của các công ty nông, lâm nghiệp.

Nhiều vướng mắc


Ông Nguyễn Duy Mương, thôn Hoàng Sơn, xã Chân Sơn (Yên Sơn) được giao hơn 1 ha rừng từ chương trình bàn giao đất cho người dân do Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Nguyễn Văn Trỗi trả về địa phương.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 3 công ty nông nghiệp, 8 công ty lâm nghiệp, 1 trạm thực nghiệm giống cây lâm nghiệp và 2 ban quản lý rừng. Trong đó, tỉnh quản lý 3 công ty nông nghiệp, 5 công ty lâm nghiệp và 2 ban quản lý rừng phòng hộ Na Hang và Lâm Bình, còn lại do Tổng Công ty Giấy Việt Nam quản lý. Tổng diện tích đất quản lý, sử dụng của các công ty nông, lâm nghiệp tính đến giữa năm 2018 là gần 75,8 nghìn ha, giảm 341,48 ha so với năm 2015 sau việc sắp xếp, đổi mới hoạt động, các công ty lâm nghiệp thực hiện rà soát lại quỹ đất để lập phương án sử dụng phục vụ mục đích phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh. 

Về thực trạng quản lý, sử dụng đất của các công ty lâm nghiệp, Sở Tài nguyên và Môi trường nhận định, tình hình quản lý đất lâm nghiệp được giao cho các nông, lâm trường (trước đây) và các công ty nông, lâm nghiệp (hiện nay) luôn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguyên nhân là do hầu hết diện tích đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh được nhà nước giao đất trước Luật Đất đai năm 1993, nhưng việc giao đất chỉ thực hiện trên giấy tờ mà không được bàn giao cụ thể và cắm mốc tại thực địa; trong ranh giới giao đất cho các đơn vị có cả diện tích các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng nhưng chưa thực hiện việc thu hồi, bồi thường thiệt hại, nên việc quản lý gặp nhiều khó khăn. 

Hơn nữa, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đất đai luôn có sự điều chỉnh bổ sung, gây khó khăn trong công tác quản lý, sử dụng đất; hồ sơ quản lý sử dụng đất chưa cập nhật đầy đủ, kịp thời, dẫn đến việc khó xác định được ranh giới, mốc giới, tình trạng sử dụng đất... Trong nhiều năm, việc quản lý, sử dụng đất đai tại các công ty lâm nghiệp chưa chặt chẽ, còn phụ thuộc nhiều vào chính quyền các địa phương trong giải quyết tranh chấp, lấn chiếm diện tích đất được giao dẫn đến tình trạng để bị lấn chiếm kéo dài, khó giải quyết. Theo thống kê, riêng vướng mắc về tài sản của các công ty nông, lâm nghiệp là 1.031,58 ha. 

Trong khi đó, việc quản lý, sử dụng đất tại các công ty lâm nghiệp bộc lộ những tồn tại hạn chế. Đó là hiệu quả sử dụng đất chưa cao; hệ thống số liệu, tài liệu, bản đồ về đất đai chưa đầy đủ và thiếu chính xác; ranh giới sử dụng đất nhiều nơi chưa được xác định rõ trên thực địa; tình trạng tranh chấp, vi phạm pháp luật về đất đai còn phức tạp; việc chuyển sang thuê đất theo quy định của pháp luật còn chậm; diện tích đất bàn giao cho địa phương chưa có hồ sơ địa chính để quản lý, sử dụng. Diện tích đất của các nông, lâm trường nằm rải rác trên địa bàn nhiều xã, địa hình phức tạp nhưng chưa thiết lập được hồ sơ, tài liệu, bản đồ theo quy định để quản lý và được chuyển giao qua nhiều thế hệ, dẫn đến tình trạng buông lỏng quản lý. 

Rà soát, quản lý chặt đất đai trả lại địa phương

Để việc quản lý đất đai có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp, các ban quản lý rừng đi vào nền nếp, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức nhiều cuộc họp đánh giá tiến độ, kiểm tra kết quả thực hiện, ban hành nhiều văn bản đôn đốc các công ty nông, lâm nghiệp, ban quản lý rừng thực hiện các nội dung có liên quan đến quản lý, sử dụng đất tại các đơn vị. 


Đồng bào dân tộc thiểu số xã Yên Lâm (Hàm Yên) được giao đất trồng rừng.Ảnh: Duy Hùng

Đối với các công ty do tỉnh quản lý, tỉnh đã hoàn thành phê duyệt đề án sắp xếp đổi mới 5 công ty lâm nghiệp, 3 công ty nông nghiệp gồm chè Tân Trào, Mỹ Lâm, Sông Lô đã thực hiện cổ phần hóa từ năm 2009 và 2 ban quản lý rừng phòng hộ Na Hang, Lâm Bình không thuộc đối tượng sắp xếp, đổi mới hoạt động theo Nghị định số 118/2014/NĐ-CP, ngày 17-12-2014 của Chính phủ. 

Mục tiêu của việc quản lý đất đai có nguồn gốc từ các nông, lâm trường là xác định cụ thể người sử dụng đất, chủ rừng, quản lý chặt chẽ, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, bảo vệ và phát triển rừng, tài nguyên rừng, giải quyết hết các “điểm nghẽn” lâu nay, như xác định rõ chủ thể sử dụng đất cũng như ranh giới sử dụng đất đã giao, đã cho thuê sử dụng; xây dựng hồ sơ pháp lý để các doanh nghiệp quản lý và sử dụng đất theo đúng quy định pháp luật; phát huy hiệu quả sử dụng đất, sử dụng rừng; giúp cho chính quyền có cơ sở để quản lý, quy hoạch sử dụng tài nguyên đất đai khoa học, hợp lý phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. 

Sau sắp xếp, diện tích đất từ các công ty nông, lâm nghiệp trả về địa phương là trên 24,5 nghìn ha. Từ năm 2004, tỉnh đã phê duyệt cắm mốc cho 10 công ty nông, lâm nghiệp và ban quản lý rừng do tỉnh quản lý. Kết quả, đã chôn ngoài thực địa 3.671/4.749 mốc theo thiết kế. Riêng đối với 3 công ty cổ phần chè, tỉnh đã bố trí gần 9,7 tỷ đồng thực hiện cắm 1.972 mốc và đo đạc xác định tọa độ mốc, đường ranh giới mốc, lập hồ sơ ranh giới sử dụng đất, đo đạc địa chính và cấp giấy chứng nhận với diện tích 1.931,4 ha. 

Sau Nghị quyết 112/2015/QH13, tỉnh phê duyệt thiết kế kỹ thuật - dự toán lập hồ sơ ranh giới sử dụng đất, đo đạc lập bản đồ địa chính và cấp giấy chứng nhận đối với 9 công ty lâm nghiệp trên địa bàn với tổng kinh phí thực hiện trên 25,6 tỷ đồng để thực hiện cắm 1.837 mốc, lập hồ sơ ranh giới sử dụng đất cho 76 xã, thị trấn với diện tích 1.433,41 km và cấp đổi, cấp mới 116 giấy chứng nhận theo quy định. Kết quả, đã chôn 1.430/1.837 mốc tại thực địa, hoàn thành đo đạc mốc, lập hồ sơ ranh giới sử dụng đất đối với mốc đã chôn, dự kiến hoàn thành dự án trong năm 2018. 

Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện đã có 13 tổ chức được cấp mới 127 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích trên 67,7 nghìn ha. Trong đó, các công ty chè được cấp 34 giấy, diện tích gần 1,9 nghìn ha; các công ty lâm nghiệp và trạm thực nghiệm cấp 93 giấy với diện tích gần 66 nghìn ha. Ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Tuyên Bình khẳng định, giấy chứng nhận là cơ sở pháp lý quan trọng trong triển khai các chương trình, nhiệm vụ ngoài thực địa để không bị nhầm lẫn về ranh giới lâm phần; giúp chủ rừng bóc tách những diện tích đất sử dụng không hiệu quả hoặc không phù hợp với quy hoạch trả về địa phương để bố trí sử dụng phù hợp với quy hoạch...

Đối với hơn 24,5 nghìn ha đất nông, lâm trường trả lại địa phương, tỉnh đã quyết định đầu tư hơn 14,8 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cắm mốc ranh giới đất. Qua rà soát, hiện đã có 9.833 hộ được giao trên 5,1 nghìn ha, trong đó 3.369 hộ đồng bào dân tộc thiểu số được giao trên 3 nghìn ha. 

Bài, ảnh: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục