Khai bút nét đẹp đầu xuân

TQĐT - Trong dịp đầu năm mới, không chỉ gặp gỡ chúc nhau những điều tốt đẹp nhất, nhiều gia đình trong tỉnh còn duy trì phong tục “khai bút” đầu xuân. Đây là việc làm vô cùng ý nghĩa nhằm nhắc nhở con cháu trong nhà phải chú trọng đến việc học và rèn luyện “nét chữ nết người” để sau này trở thành người công dân có ích cho xã hội…

Cụ Nguyễn Thị Ty ở thôn 16, xã Kim Phú (Yên Sơn) năm nay đã bước sang tuổi 81 nhưng vẫn rất minh mẫn và có thói quen rèn chữ cho các cháu nhỏ trong dòng họ. Thế nên, mỗi dịp đầu năm mới, ngoài việc giới thiệu cho các con, các cháu về nguồn gốc tục “khai bút” đầu xuân của ông cha ta, cụ còn dặn các con, các cháu phải chú trọng đến cái chữ, viết chữ sao cho thật sạch, đẹp. Bởi, “nét chữ nết người” nên các con, các cháu không được qua loa đại khái, mỗi nét chữ như toát lên được tâm ý của người viết với bao mong ước hay gửi gắm những điều tốt đẹp.... 


Thầy đồ “khai bút” viết chữ thư pháp dịp đầu năm mới tại chùa An Vinh (TP Tuyên Quang).

Nghe lời cụ, nên mỗi độ xuân về, ngoài những nghi thức trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc là các thành viên trong gia đình cụ lại lấy giấy ra “khai bút”, viết những lời chúc tốt đẹp gửi người thân, làm thơ ca ngợi về quê hương, đất nước đổi mới, cùng động viên nhau vươn lên trong cuộc sống. Em Đỗ Thị Lan Anh, lớp 7A, trường THCS Kim Phú (Yên Sơn), cháu nội cụ Ty nói, trước kia chữ em xấu lắm nhưng mỗi dịp đầu năm bao giờ bà em cũng nhắc nhở và rèn chữ cho em. Nhờ thế, chữ em ngày càng tiến bộ, điểm môn chính tả của em đã được đến 8,9 điểm.

Theo sử sách ghi lại, tục “khai bút” đầu xuân bắt đầu xuất hiện vào khoảng thế kỷ XIII, được gắn liền với hình ảnh người thầy giáo Chu Văn An đã về Chí Linh (Hải Dương) để mở lớp dạy học. Tục “khai bút” đầu xuân vốn không phải là một nghi lễ bắt buộc trong ngày Tết nhưng từ lâu nó đã được duy trì như một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt. 

Anh Nguyễn Văn Thắng ở phường Minh Xuân (thành phố Tuyên Quang) giải thích, tục “khai bút” đầu xuân là nét đẹp đầu năm nên ai trong gia đình anh cũng rất hưởng ứng. Trước khi đặt bút viết, bao giờ bố anh cũng giải thích cặn kẽ cho các con, các cháu về ý nghĩa của tục khai bút. Ông bảo, đầu xuân năm mới quan thì khai ấn, thương gia thì mở hàng, nông thì khai canh, sỹ thì khai bút. Nét chữ khởi đầu cho một năm thường mang theo sự cầu phúc an lành, may mắn.

Theo tìm hiểu các tài liệu liên quan đến tục “khai bút” đầu xuân của người Việt thì người ta tin rằng, “khai bút” là khai chữ, khai tâm, khai trí, khai nghề, khai nghiệp... Tại nhiều vùng “đất học” nổi tiếng của nước ta như Thái Bình, Hải Phòng, Nam Định, Nghệ An... lễ khai bút thường được tổ chức vào dịp đầu xuân mới đã có tác dụng rất lớn trong việc nhắc nhở thế hệ trẻ về phát huy truyền thống hiếu học. Nhờ đó, nhiều người đã phấn đấu rèn luyện học tập và thành người tài. Nét đẹp “khai bút”, “khai ấn” đầu xuân ở một số nơi còn trở thành lễ hội thu hút đông đảo du khách thập phương tham gia.

Theo nhà văn Trịnh Thanh Phong, nguyên Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh, phong tục “khai bút” đầu xuân là một nét đẹp về văn hóa của người Việt có từ lâu đời. Qua những dòng “khai bút” đầu xuân, mọi người thường gửi gắm những mong ước về một năm mới tràn đầy sức khỏe, may mắn và hạnh phúc. Qua mỗi nét viết đầu năm tràn đầy sinh khí của các thành viên trong gia đình sẽ thể hiện sự nỗ lực, đoàn kết để cùng hoàn thành những dự định trong năm mới. Chính vì thế, phong tục “khai bút” đầu xuân là một nét đẹp văn hóa tốt đẹp trong dịp đầu xuân mới cần được gìn giữ và phát huy. Qua đó, giáo dục thế hệ trẻ ngày nay về tầm quan trọng của việc học để nỗ lực chinh phục những tri thức mới của nhân loại.             
 

Bài, ảnh: Huy Hoàng

Tin cùng chuyên mục