Nhớ ngày Giỗ Tổ

TQOL - “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3”. Câu ca dao trên đã tồn tại hàng nghìn năm theo dòng chảy lịch sử của dân tộc, như nhắc nhở người con dân đất Việt “cây có cội, người có tông”.

Mong muốn một lần tới Đền Hùng

Xã Hòa Phú (Chiêm Hóa) những ngày này lúa đang lên xanh mơn mởn. Mọi công việc đồng áng của người nông dân coi như tạm ổn. Ông Lê Văn Toàn, thôn Đồng Mo đang bàn với cả gia đình về việc tạm gác việc nhà để đi Đền Hùng một chuyến. Bởi trước kia, phương tiện đi lại khó khăn, kinh tế eo hẹp nên chưa thích hợp. Giờ đây, ở cái tuổi ngũ tuần, niềm mong mỏi lớn nhất của gia đình ông là đi Đền Hùng dâng hương bái tổ, thực hiện tâm ước của mình và để các con, cháu có dịp hiểu hơn về cội nguồn dân tộc. 


Du khách thập phương dâng hương, vãn cảnh Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ.

Nhiều gia đình trong tỉnh cũng “đau đáu” được đến Đền Hùng một lần. Nhiều người do điền kiện không đi được, hàng năm vào ngày giỗ Tổ, họ vẫn âm thầm thắp nén tâm nhang bái vọng đến Vua cha. Ông Nguyễn Văn Thuyết, thôn Bản Muồng, xã Thượng Giáp (Na Hang) chia sẻ, trước kia, hồi nhỏ ông cũng được cô giáo giảng về các Vua Hùng dựng nước. Sau này đọc thêm sách, báo, xem ti vi, ông càng hiểu hơn về thời đại Hùng Vương trong tiến trình lịch sử dân tộc. Ở xã đã có trường học, hội cựu chiến binh, phụ nữ tổ chức cho học sinh, hội viên đi tham quan Đền Hùng rất thiết thực, bổ ích. 

Qua chuyến thăm Đền Hùng, chắc chắn mọi người sẽ hiểu hơn tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, Nghệ nhân Ưu tú Ma Văn Đức, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, trên thế giới đến nay chưa có một dân tộc, một quốc gia nào lại có chung một ngày giỗ Tổ như ở Việt Nam. Năm 2012, UNESCO đã chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương chính là biểu trưng của lòng thành kính, sự biết ơn, tri ân công đức các Vua Hùng. Đó là những người có công dựng nước Văn Lang, khơi dậy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngày nay Quốc hội, Chính phủ đã “luật hóa” quốc lễ, tạo điều kiện cho người lao động nghỉ Ngày giỗ Tổ Hùng Vương để mọi người hướng về miền đất Tổ, tham quan Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Hùng.

Hàng năm, tỉnh Phú Thọ chủ trì việc dâng hương, tế lễ giỗ Tổ tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Hùng.

Đền thờ con gái Vua Hùng ở Tuyên Quang

Tuyên Quang được coi là “xứ sở” của những ngôi đền cổ nổi tiếng. Trong hàng chục ngôi đền đó, có ba ngôi đền nổi tiếng nhất xứ Tuyên là đền  Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La (TP Tuyên Quang) được xếp hạng di tích cấp quốc gia lại thờ hai người con gái của Vua Hùng là Phương Dung và Ngọc Lân công chúa. Ông Trương Đức Tiến, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin thành phố Tuyên Quang nói, tương truyền ngày xưa có hai nàng công chúa con vua Hùng là Phương Dung (tức Quỳnh Hoa công chúa) và Ngọc Lân (tức Mai Hoa công chúa), một hôm theo xa giá đi xem xét địa phương, đỗ thuyền ở bờ sông Lô thuộc thôn Hiệp Thuận gần chợ Tam Cờ ngày nay. Đến đêm nổi cơn mưa gió, hai công chúa vụt bay lên trời, người dân cho là linh dị, lập đền để thờ. Đền thờ Phương Dung công chúa ở phía hữu sông Lô thuộc địa phận xã Ỷ La, nay là phường Tân Quang (tức là đền Hạ ngày nay). Đền thờ Ngọc Lân công chúa ở phía tả sông Lô thuộc xã Tình Húc, nay là xã Tràng Đà (tức là đền Thượng ngày nay). 

Tuyên Quang cũng là tỉnh gần với trung tâm Nhà nước Văn Lang của các Vua Hùng. Theo Bảo tàng tỉnh, cơ quan đã phối hợp với Viện Khảo cổ học Việt Nam tiến hành nhiều đợt khai quật trên địa bàn tỉnh. Kết quả di tích cự thạch Thiện Kế (Sơn Dương) liên quan đến tục thờ Thần đá của các cư dân tiền sử nơi đây. Căn cứ vào các hiện vật phát hiện được, bước đầu các nhà khảo cổ học cho rằng, Thiện Kế là một làng cổ - nơi cư trú của người Hùng Vương thuộc giai đoạn Gò Mun, có niên đại cách đây khoảng 2.500 - 3.000 năm. Điều đó chứng tỏ cư dân Bách Việt thời đại Hùng Vương phát triển khá mạnh trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Năm 2019 này, Lễ giỗ Tổ Hùng Vương do tỉnh Phú Thọ  chủ trì và sự góp giỗ của 3 tỉnh, thành phố: Cần Thơ, Nghệ An và Sơn La. Ông Nguyễn Tất Lập, Tổ trưởng quản lý đền Hạ tâm sự, ông đã nhiều lần đến dâng hương tại Đền Hùng, giờ đây quần thể Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Hùng được Nhà nước, tỉnh Phú Thọ phục hồi, tôn tạo đẹp, bề thế. Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày giỗ Tổ Vua Hùng, ông cùng Tổ quản lý đền lại sắm lễ, dâng hương tại đền Hạ, nơi thờ con gái Vua Hùng để giỗ tổ Vua cha. Ông Lập cho rằng, cả dân tộc, trong đó có cả kiều bào ta ở nước ngoài, đã là “con rồng, cháu tiên” đều tâm nguyện một điều, nguyện đồng lòng như một, thực hiện tốt câu nói của Bác Hồ: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước/Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, thực sự đoàn kết, chung sức “xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”...

Bài, ảnh: Quang Hòa

Tin cùng chuyên mục