Đam mê cùng những vũ điệu dân tộc

TQĐT - Từng là sinh viên ưu tú, tốt nghiệp Khoa Biên đạo, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, năm 1975 biên đạo múa Ma Văn Ngâm trở về công tác tại Đoàn Nghệ thuật tỉnh. Giờ đây đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn say sưa truyền dạy vũ điệu dân tộc cho các bạn trẻ.

Ông là hội viên Hội Nghệ sỹ múa Việt Nam, hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh được biết đến là một biên đạo múa với nhiều tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Dao, Cao Lan, Mông, Tày như: Hội xuân, Lên nương, Múa quạt, Múa nón…


Biên đạo múa Ma Văn Ngâm hướng dẫn học trò tập luyện. 

Ông thường xuyên có những chuyến đi thực tế để trải nghiệm và thẩm thấu văn hóa các dân tộc. Ông gặp gỡ những nghệ nhân, thầy tạo, thầy cúng… để thu thập tư liệu tìm hiểu cặn kẽ gốc tích, ý nghĩa của từng điệu múa. Người Dao có điệu múa trong lễ cấp sắc, múa được mùa, múa bắt ba ba; người Cao Lan có múa xúc tép, điệu múa trống sành, múa chim gâu; người Mông có múa khèn… Tất cả đều trở thành chất liệu và nguồn cảm hứng để ông sáng tác.

Các điệu múa dân gian của đồng bào dân tộc thiểu số được hình thành lâu đời. Mỗi điệu múa mang vẻ đẹp riêng, phản ánh đời sống sinh hoạt, nét đẹp văn hóa bản sắc của từng dân tộc. Biên đạo múa Ma Văn Ngâm chia sẻ, múa là môn nghệ thuật tạo hình với tính ước lệ cao, sáng tạo bằng ngôn ngữ cơ thể của người diễn viên. Người biên đạo phải biết cách thổi hồn để những điệu dân vũ trở nên sống động và trường tồn trước dòng chảy của thời gian.

Dựa trên chất liệu văn hóa đồng bào Dao, tác phẩm Hội xuân của ông đã để lại ấn tượng cho người xem. Tác phẩm có thời lượng 7 phút với những hình tượng sinh động miêu tả bằng ngôn ngữ cơ thể đặc sắc. Hình ảnh các cặp đôi trai gái người Dao Tiền hạnh phúc, quấn quýt bên nhau khi đất trời vào xuân. Họ cùng hát, cùng múa, cùng nắm tay gửi trao tình cảm tha thiết; nụ cười bẽn lẽn, ánh mắt lúng liếng của các cô gái khi được các chàng trai ngỏ lời rủ đi hội. Tất cả được tái hiện sinh động và đầy nghệ thuật qua màn múa Hội xuân. Ngày hội chính là dịp để đôi lứa người Dao gặp gỡ nhau tìm hiểu, điệu múa là ước nguyện về cuộc sống sum vầy, no ấm.

Ma Văn Ngâm tâm niệm, một tác phẩm hay có được sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa nguyên bản và ngôn ngữ nghệ thuật, cách điệu đảm bảo tính thời đại. Dựa trên điệu múa dân gian người Cao Lan, tác giả đã sáng tác điệu múa Lên nương thể hiện đậm nét văn hóa của bà con nơi đây. Tác phẩm lên nương của ông được chọn tham gia nhiều cuộc liên hoan để lại ấn tượng cho khán giả bởi sự lựa chọn, sắp xếp bố cục tạo hình, động tác phát triển logic, hài hòa...

Ông chia sẻ, điều ông mong muốn lớn nhất hiện nay là thắp lửa tình yêu nghề cho thế hệ trẻ để họ gắn bó hơn với múa dân tộc, có như vậy những giá trị văn hóa mới được lưu giữ mãi với thời gian. Biết bao diễn viên trẻ vững vàng bước vào nghề và gặt hái thành công nhờ sự chỉ dạy tâm huyết của ông. Chị Lê Trang Nhung, diễn viên múa Đoàn Nghệ thuật Dân tộc tỉnh cho biết, ngay từ khi mới chập chững vào nghề chị đã được thầy Ngâm chỉ dạy, hướng dẫn nhiệt tình từng động tác, cách phân biệt các điệu múa dân tộc như: Múa Cao Lan mạnh mẽ với những bước nhảy dứt khoát; múa Mông có nhiều bước quay chuyển thể hiện sự khéo léo; múa Tày là những bước dậm nhẹ nhàng, uyển chuyển thể hiện sự nữ tính, dịu dàng…

Ma Văn Ngâm từng chia sẻ về nghề, gắn bó với nghề biên đạo múa đòi hỏi phải có vốn sống, vốn hiểu biết sâu sắc, sự quan sát tinh tế, trăn trở suy tư và sáng tạo… nhưng trên hết phải có sự đam mê thì mới thành công được.               

Bài, ảnh: Hoàng Niềm

Tin cùng chuyên mục