Gìn giữ và phát triển văn hóa dân tộc

TQĐT - Tỉnh ta có 22 dân tộc anh em sinh sống, mỗi dân tộc mang bản sắc riêng, tạo nên không gian văn hóa phong phú và đặc sắc. Song song với công việc sưu tầm, sáng tác, nhiều nghệ nhân đã tích cực mở các lớp truyền dạy văn hóa dân gian và được đông đảo thế hệ trẻ đón nhận. 

Ông Chu Tuần Ngân xã Trung Minh (Yên Sơn) hướng dẫn các em nhỏ tìm hiểu về chữ Nôm Dao.

Em Nông Thị Việt, 14 tuổi, thôn Đồng Hương, xã Phúc Thịnh (Chiêm Hóa) đã có 2 năm theo học hát Then, Cọi tại nhà Nghệ nhân Hà Thuấn. Em Việt cho biết, cứ vào dịp cuối tuần, em lại cùng các bạn trong xóm đến nhà ông học hát Then, Cọi. Nhờ vậy, em đã hát được nhiều bài Then theo điệu “tàng bốc”, “tàng nặm”.
Nghệ nhân Thàm Ngọc Kiến, phường Minh Xuân người đã có nhiều năm công tác trong ngành Văn hóa. Ông luôn đau đáu việc bảo tồn và truyền dạy hát Then cho thế hệ trẻ. Từ năm 2008 đến nay, ông đã dạy hát Then cho trên 300 học viên ở nhiều độ tuổi khác nhau. Em Bàn Thị Liên, xã Hoàng Khai (Yên Sơn), 12 tuổi, đã học được gần 2 năm nay. Giờ em đã tự tin biểu diễn nhiều bài hát Then, Cọi tại các cuộc liên hoan văn nghệ. Lần gần đây nhất, em tham gia biểu diễn tại Lễ trao bằng công nhận danh hiệu Nghệ nhân Dân gian năm 2017 tại tỉnh.

Ngoài truyền dạy, sáng tác làn điệu Páo dung, ông Chu Tuần Ngân, xã Trung Minh (Yên Sơn) vẫn luôn mong muốn truyền dạy chữ Nôm Dao cho thế hệ con cháu. Anh Triệu Văn Minh, thôn Vàng Ngược, xã Trung Minh cho biết: “Nhiều năm nay ông Chu Tuần Ngân tình nguyện mở lớp dạy chữ Nôm Dao. Tôi cũng động viên con trai đi học để sau này cái chữ người Dao không bị thất truyền. 

Ngoài những lớp học của các nghệ nhân, nhiều địa phương đã tích cực mở các lớp dạy hát Then, Cọi, Páo dung... tại các trường học, nhà văn hóa xã, thôn, bản. Điển hình như: Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS các huyện Lâm Bình, Na Hang, Hàm Yên; Trường Tiểu học Phúc Thịnh (Chiêm Hóa), Trường Tiểu học Minh Hương (Hàm Yên)…

Từ năm 2009, Trường phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh thường xuyên mở các lớp tập huấn hát Then, đàn Tính thu hút đông đảo học sinh tham gia. Em Ma Thị Ánh Tuyết, dân tộc Tày cho biết, quê em ở huyện vùng cao Lâm Bình, nơi có vốn văn hóa đặc sắc. Đặc biệt, hát Then và đánh đàn Tính không thể thiếu trong các ngày lễ, hội. May mắn khi học tập tại trường, em được tham gia các buổi tập huấn để hiểu và trân trọng giá trị văn hóa của dân tộc mình. Đến nay, em có thể hát thuần thục nhiều làn điệu dân ca Tày.

Các địa phương cũng đã có nhiều hoạt động gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hiện nay, Huyện đoàn Yên Sơn có 14 Câu lạc bộ thanh thiếu niên sử dụng tiếng dân tộc thiểu số. Chị Ma Thị Diệp, Bí thư Đoàn xã Hùng Lợi chia sẻ, từ năm 2014, Đoàn xã duy trì hiệu quả 2 Câu lạc bộ Thanh thiếu niên sử dụng tiếng dân tộc Tày và Mông. Câu lạc bộ sinh hoạt định kỳ 3 tháng/lần. Hàng năm, Đoàn xã mời các nghệ nhân, người có hiểu biết văn hóa, ngôn ngữ dân tộc để giao lưu và trao đổi với thế hệ trẻ.

Bên cạnh việc học tập kiến thức ở trường, hiện nay nhiều bạn trẻ đang tích cực tham gia các lớp học truyền dạy văn hóa các dân tộc. Bằng tình yêu với văn hóa dân tộc, cộng với năng khiếu của bản thân, nhiều em đã trở thành hạt nhân văn nghệ của trường, lớp và địa phương.                  

 Bài, ảnh: Giang Lam

Tin cùng chuyên mục