Tiếng việt | English

Những cột mốc thi ca

TQĐT - Bốn thập kỷ đã trôi qua nhưng khi nhắc lại cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2-1979, chúng ta không thể nào quên. Thế hệ cha ông đã anh dũng chiến đấu để tạo nên những trang sử hào hùng của dân tộc.

Nhà thơ Chế Lan Viên có nhiều bài thơ nổi tiếng viết về đất nước trong chiến tranh và hòa bình. “Lau biên giới” là bài thơ nhỏ xinh với 4 câu thơ nhưng đã nói lên tâm tư chung của người dân yêu nước: “Ai lên biên giới cho lòng ta theo với/Về với ngàn lau chỉ trắng có một mình/Những ngàn lau đứng canh cho bờ cõi/Suốt một đời cùng với gió giao tranh”. Hình ảnh hoa lau là một ẩn dụ đẹp về tinh thần yêu nước, kiên cường bảo vệ bờ cõi của quân và dân ta. Lớp lớp ngàn lau đung đưa trong gió, trắng như sóng, như mây. Dẫu trải qua bao cuộc giao tranh, có hy sinh mất mát thế nhưng chưa bao giờ khuất phục. Hình tượng lớp lớp ngàn lau tựa như khúc luân hồi bất tử - thế hệ nối tiếp nhau vững vàng nơi biên cương.


Các nhà thơ thuộc hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh trao đổi với các sinh viên
trường Đại học Tân Trào về đề tài thơ hướng về biên cương Tổ quốc.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiến đã viết: “Biên cương ơi ký thác của bao đời/Người sống để cháu con về hái lộc/Thơ đã viết đầm đìa trên cột mốc/Câu thơ nào tâm huyết của riêng tôi” (Mùa xuân nơi hẹn gặp). Thơ của Nguyễn Đình Chiến bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống, trong đó có hoàn cảnh của riêng mình để dựng nên cấu tứ trên nền xúc cảm chân thật. Chính vì thế, sự gian khổ, bi hùng của những năm tháng chiến đấu trực tiếp tại cuộc chiến tranh biên giới được khắc họa sinh động: “Tôi chạy tắt con đường về Phượng Độ/Những mảnh tàn nhà lá vẫn đang rơi/Chân xa xót gặp cánh đồng ngập cỏ/Dòng sông Lô không ngủ cứ bời bời/Chú ơi chú có vào Thanh Thủy/Thằng con tôi đang ở phía làng Lò/Có bà mẹ nhắn giùm tôi qua lửa/Nhà cháy rồi còn đất cháu đừng lo” (Hà Giang).

Nối tiếp thành công những vần thơ viết về biển đảo, nhà thơ Nguyễn Việt Chiến gửi đến bài thơ “Còn nghe thẫm máu biên cương”. Trong một lần trở lại chiến trường, đứng trước hàng nghìn tấm bia ghi tên các liệt sỹ, Việt Chiến xa xót thốt lên: “Mẹ ơi! Một chặng thương đau/Chúng con nằm lại núi sâu rừng già/Hai ngàn trái tim xót xa/Hai ngàn câu hát tình ca tắt rồi/Hai ngàn nỗi nhớ mồ côi/Hai ngàn ngọn lửa quên đời trong đêm”. 

Cùng trong mạch nguồn cảm xúc hướng về biên thùy, các tác giả xứ Tuyên có nhiều sáng tác ấn tượng. Trong loạt bài thơ nhỏ của “Đôi nét Mèo Vạc”, tác giả Hằng Vũ đã khắc họa lại tháng ngày chiến đấu ác liệt nơi chiến trường ngày ấy: “Đồn Lũng Làn pháo giặc bắn cầm canh/Gió bắc căm căm lùa qua đỉnh chốt/Bộ đội trong hào từng giây, từng phút/Thức canh cho đất nước mùa xuân” (Trên điểm cao Lũng Làn).

Tác phẩm chỉ có 4 câu thơ, nhưng đã khắc họa thành công sự can trường của người lính. Giữa màn “mưa bom, bão đạn” của quân thù cộng thêm cái rét khắc nghiệt nơi mảnh đất địa đầu Tổ quốc, nhưng các anh vẫn nắm chắc tay súng giữ yên bờ cõi... Lời thơ được viết tự nhiên mang đến cảm xúc chân thực cho người đọc. Hình ảnh “đất nước mùa xuân” thể hiện ý chí quyết tâm, tinh thần lạc quan của anh bộ đội Cụ Hồ quyết giữ gìn biên cương Tổ quốc.

Những con người ấy đã tạc vào lịch sử - mãi là cột mốc hữu hình và vô hình trên những cánh rừng miền biên viễn. Bằng tâm thức như vậy, nhà thơ Nguyễn Tuấn đã có những dòng thơ tri ân sâu sắc: “Ai thắp nén hương trên Đồng Đằng, Hữu Lũng/Ai thắp nén hương trên Bát Sát Lào Cai/Cả một miền biên cương khói hương thơm mãi… Trong khói sương chiều đó đây còn có mùi khói súng/Trong khói sương chiều có khói hương đồng đội/Các anh sống mãi với đất trời sông núi/Tổ quốc tự hào - Tổ quốc ghi công”.

Với mỗi người, thơ viết về biên cương không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn là trách nhiệm của người cầm bút. Trong ngày thơ Việt Nam năm nay, với chủ đề “Hướng về biên cương Tổ quốc”, một lần nữa những người yêu thơ được sống lại ký ức thiêng liêng qua những bài thơ ấn tượng để cảm nhận về một thời đã có những người con anh dũng, vững chãi, hiên ngang bảo vệ vùng phên dậu của Tổ quốc.

Bài, ảnh: Giang Lam

Tin cùng chuyên mục