Tiếng việt | English

Tủ sách cơ sở chưa hấp dẫn bạn đọc

- Từ lâu, tủ sách cơ sở được xem là địa chỉ văn hóa, giúp người dân tiếp cận các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; cung cấp kiến thức trồng trọt, chăn nuôi, phong tục tập quán... Tuy nhiên trên thực tế, những năm gần đây các tủ sách chưa phát huy hiệu quả, chỉ phục vụ số ít độc giả. Một số nơi tình trạng tủ sách “đắp chiếu” vì thưa vắng độc giả.

Giáo viên, học sinh trường THCS Bình An (Lâm Bình) tìm đọc sách tại tủ sách cơ sở của xã. 

“Đìu hiu” như tủ sách xã

Nhằm xây dựng phong trào đọc sách, phát triển văn hóa đọc, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đầu tư mạng lưới tủ sách cơ sở tại các xã trên địa bàn tỉnh. Từ năm 2006 đến nay, toàn tỉnh có 134 tủ sách cơ sở đặt tại nhà văn hóa xã, thị trấn. Theo quy định, các tủ sách được đặt trong nhà văn hóa của xã, phường, thị trấn. Trung bình mỗi tủ sách có 150 - 200 bản sách, ngoài ra còn nhận được sách từ các cơ quan, ban ngành Trung ương và địa phương, Thư viện tỉnh tặng. Hiện nay, tổng số sách có trong các tủ sách cơ sở là 58.000 bản. Mạng lưới tủ sách cơ sở đã đưa thông tin, kiến thức kinh tế, văn hóa - xã hội đến với người dân, góp phần nâng cao văn hóa đọc trong cộng đồng. 

Tuy nhiên, trên thực tế, một số tủ sách chỉ phục vụ một lượng ít độc giả như: Cán bộ xã, đảng viên, cán bộ hưu trí, học sinh, còn phần lớn người dân ít tiếp cận với tủ sách. Điển hình tại xã Minh Dân (Hàm Yên), hơn 10 năm nay tủ sách được đặt tại nhà văn hóa nhưng nhiều người chưa biết đến sự có mặt cũng như lợi ích tủ sách mang lại. Chị Đặng Thị Poóng, thôn Đồng Mới cho biết, mình chỉ đến UBND xã để làm giấy tờ thủ tục, còn để đọc sách hay mượn sách thì mình chưa làm bao giờ. Mình cũng không nghe ai nói đến tủ sách của xã. Chị Nguyễn Thị Hảo, cán bộ văn hóa xã thừa nhận rằng, do không thường xuyên có độc giả nên nhiều sách vẫn còn mới nguyên.


Người dân tìm đọc sách tại tủ sách xã Hồng Quang (Lâm Bình).

Anh Nguyễn Văn Hiệp, phụ trách tủ sách xã Thượng Giáp (Na Hang) nói: “Thi thoảng có cán bộ xã, học sinh đến đọc hoặc mượn về, còn bà con trong xã thì rất ít. Khoảng 3, 4 tháng mới có một người tìm đến để mượn”. 

Hiện nay, tại Thư viện tỉnh có 37.054 bản sách sử dụng để luân chuyển đến thư viện các huyện. Theo đó, mỗi quý thư viện huyện sẽ thực hiện công tác luân chuyển tới các xã, nhưng thực tế công tác này ít được chú trọng. Hầu hết tại các huyện, mỗi năm cán bộ thư viện huyện luân chuyển sách cho các xã 1 lần, mỗi lần luân chuyển từ 150 - 200 bản sách/xã. Giải thích lý do không luân chuyển sách thường xuyên, chị Trần Thị Ngọc Liên, cán bộ thư viện huyện Chiêm Hóa bày tỏ, một số xã có địa bàn xa xôi, việc luân chuyển rất khó khăn. Hơn nữa, một số xã có tủ sách cơ sở đã hư hỏng, công tác bảo quản giữ gìn sách còn hạn chế, lượng sách cũ chưa thu hồi được. 

Bên cạnh đó, một số xã được luân chuyển sách thường xuyên nhưng do không có độc giả nên các tập sách vẫn được buộc gọn gàng thành từng bó. Chị Trần Thị Yến Linh, cán bộ quản lý tủ sách xã Tân Long (Yên Sơn) chia sẻ, do có ít độc giả tìm đọc, nên sách được buộc thành từng bó để dễ bảo quản, tránh mất mát, hư hỏng.

Để thực sự là “cánh tay” nối dài

Tủ sách cơ sở chính là “cánh tay” nối dài của thư  viện huyện, tỉnh, góp phần đưa thông tin đến bản làng vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, thực tế nhiều tủ sách vẫn chưa phát huy được hiệu quả mong muốn. Nói về nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, đồng chí Phạm Thị Kim Thoa, Phó Giám đốc Thư viện tỉnh cho biết, hiện nay, do không có biên chế nên cán bộ quản lý tủ sách xã thường được giao cho cán bộ văn hóa xã kiêm nhiệm. Do khối lượng công việc nhiều, việc quản lý tủ sách cơ sở bị hạn chế. Bên cạnh đó, công tác quản lý tủ sách không có phụ cấp, nên hầu hết cán bộ còn thiếu nhiệt tình trong công việc.

Người dân tìm đọc sách tại tủ sách tại nhà văn hóa xã Đạo Viện (Yên Sơn).

Qua tìm hiểu thực tế, đội ngũ cán bộ quản lý tủ sách cơ sở hầu hết kiêm nhiệm với một số chức danh như cán bộ đoàn thanh niên, văn hóa xã, chủ nhiệm nhà văn hóa… và trong danh mục kinh phí hoạt động của các huyện, xã không bố trí kinh phí phụ cấp cho cán bộ thư viện cấp xã. Từ năm 2010 đến nay, chị Ma Thị Kiều vừa là cán bộ văn hóa xã Hùng Lợi (Yên Sơn), vừa là cán bộ trông coi tủ sách xã. Chị bày tỏ: “Nhiều lúc bận công việc chuyên môn không trực được thường xuyên nên khó quản lý việc đóng mở cửa tủ sách. Hơn nữa, công việc này cần phải thực hiện hướng dẫn bạn đọc lựa chọn sách, quản lý, lau chùi, dọn dẹp tủ sách, bàn ghế phục vụ bạn đọc... nhưng phụ cấp không có”.

Rõ ràng, cán bộ phụ trách tủ sách chủ yếu mang tính tạm thời “lấp chỗ trống”, thiếu chuyên nghiệp. Vì vậy, hàng năm Thư viện tỉnh đều tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho tất cả cán bộ phụ trách tủ sách, nhưng một số xã thường xuyên luân chuyển cán bộ dẫn đến tình trạng người mới vào đảm nhiệm lại gặp không ít bỡ ngỡ. Bên cạnh đó, các thư viện xã đều mở cửa theo giờ hành chính, không hoạt động vào ngày thứ bảy, chủ nhật, trong khi đây mới là thời điểm học sinh, sinh viên được nghỉ học để ra đọc sách. Em Nông Đức Tuấn, thôn Đồng Hương, xã Tân Thịnh (Chiêm Hóa) nói: “Thứ 7, chủ nhật được nghỉ học, em đến mượn sách nhưng cán bộ phụ trách lúc đi công tác, lúc bận họp nên ít khi mượn được sách về nhà. Nếu muốn mượn thì phải gọi điện thoại hẹn rồi chờ đợi, rất mất thời gian”.


Tủ sách cơ sở xã Công Đa (Yên Sơn) bị hỏng dẫn đến việc bảo quản sách gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, nhiều địa phương chưa xây dựng nội quy bạn đọc, quy chế quản lý, khai thác và sử dụng nên sách thường thất lạc. Trường hợp ở xã Phú Thịnh (Yên Sơn), hiện nay tủ sách chỉ còn vài chục đầu sách. Theo anh Nguyễn Tuấn Liêm, cán bộ quản lý tủ sách cho biết, nguyên nhân do cán bộ quản lý thay đổi liên tục, quy chế hoạt động tủ sách chưa có, độc giả đến mượn không tự giác trả nên số lượng sách cứ hao hụt dần.

Ngoài ra, theo lý giải của nhiều người, hiện nay các phương tiện truyền thông hiện đại phát triển, người dân có thể tự tìm hiểu kiến thức trên nhiều kênh thông tin nên họ ít tìm tới tủ sách. Tuy nhiên, lý giải này chỉ đúng đối với các địa phương có điều kiện phát triển, còn ở vùng sâu, vùng xa, loại hình tiếp cận truyền thống từ sách, báo vẫn phát huy tác dụng. Do đó, cần có nhiều giải pháp phát huy vai trò của tủ sách xã. Bà Phạm Thị Kim Thoa, Phó Giám đốc Thư viện tỉnh cho rằng, ở các tỉnh miền Nam, thư viện tuyến cơ sở khá phát triển; thư viện có khuôn viên, cơ sở vật chất và biên chế riêng. Vì vậy, thu hút và phục vụ bạn đọc rất hiệu quả.

Bên cạnh đó, để thu hút bạn đọc, ngành chuyên môn cần nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thư viện, đặc biệt là kỹ năng giới thiệu, quảng bá sách, đi kèm với đó là chế độ đãi ngộ phù hợp để họ yên tâm công tác; tránh tình trạng luân chuyển cán bộ liên tục… Đồng thời, quan tâm, chú trọng công tác luân chuyển sách; thường xuyên kiểm tra công tác này, nhằm đảm bảo thực hiện đúng quy định và đạt hiệu quả. Theo Thư viện tỉnh, thời gian tới Thư viện sẽ bố trí đội ngũ thanh tra công tác luân chuyển sách, đảm bảo cập nhật liên tục nhiều loại sách mới thu hút độc giả. Các cơ quan, đoàn thể, nhà trường cũng cần tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền về văn hóa đọc. Từ đó, động viên, khuyến khích người dân đọc và mượn sách để bổ sung thêm kiến thức, áp dụng hiệu quả vào thực tiễn cuộc sống.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, quan niệm văn hóa đọc được mở rộng. Khi muốn biết nội dung một tiểu thuyết không nhất thiết độc giả phải cầm cuốn sách mà có thể sử dụng điện thoại di động, ipad, máy tính để đọc. Tuy nhiên, ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận loại hình giải trí hiện đại còn hạn chế, thì tủ sách cơ sở rất thiết thực đối với người dân. Vì vậy, cần nâng cao chất lượng tủ sách cơ sở, xây dựng nơi đây thành địa chỉ tin cậy để cung cấp nguồn thông tin hữu ích trên mọi lĩnh vực cho đông đảo người dân. 

                                                                                                                 Bài, ảnh: Giang Lam

Chị Nguyễn Thị Thơ, công chức Văn hóa xã, kiêm quản lý tủ sách cơ sở xã Vĩnh Lợi (Sơn Dương)
Cần khuyến khích người dân đọc sách

Từ năm 2003 đến 2010, xã Vĩnh Lợi đưa vào sử dụng 2 tủ sách, gồm tủ sách văn hóa và tủ sách pháp luật với trên 300 bản sách, đã phục vụ thiết thực nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân. Nhưng vài năm gần đây, tủ sách gần như không phát huy được hiệu quả, bởi các đầu sách chưa thực sự phong phú, các sách mới chưa được cập nhật kịp thời. Hơn nữa, hiện nay công nghệ thông tin ngày càng phát triển, người dân có thể khai thác thông tin trên mạng internet một cách nhanh chóng, thuận lợi, nên tủ sách ở xã ít được chú ý. Vì vậy, để tủ sách ở cơ sở phát huy hiệu quả, cần định kỳ thực hiện luân chuyển, trao đổi sách để các đầu sách phong phú hơn. Đồng thời, các ngành, đoàn thể tăng cường tuyên truyền, khuyến khích đoàn viên, hội viên, nhân dân đọc sách, góp phần nâng cao dân trí trên địa bàn.

 

Chị Triệu Thị Phim, cán bộ Thư viện huyện Lâm Bình
Luân chuyển nhiều sách về các xã vùng sâu, vùng xa

Thư viện huyện Lâm Bình hiện có 5.000 bản sách, 2.376 bản báo, 432 bản tạp chí. Do là huyện mới nên Thư viện huyện chưa được xây dựng, vẫn đang ở tạm tại Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện. Ở tuyến cơ sở, huyện có 8 xã đều có tủ sách cơ sở ở Nhà văn hóa trung tâm xã. Năm 2018, Thư viện tỉnh đã luân chuyển cho Thư viện huyện 900 bản sách. Đầu năm 2019, Thư viện tỉnh tiếp tục luân chuyển 500 bản sách cách loại. Thư viện huyện đã phân bổ số sách luân chuyển cho các tủ sách cơ sở ở tuyến xã. Thời gian tới, chúng tôi mong muốn huyện đầu tư xây dựng Thư viện huyện khang trang, đúng quy cách để bảo quản sách và phục vụ bạn đọc tốt hơn. Đồng thời, mong Thư viện tỉnh tiếp tục luân chuyển nhiều sách về cơ sở, để bà con ở vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận được những thông tin bổ ích.

 

Ông Phượng Quỳ Phẩu, thôn Thuôm Táu, xã Phù Lưu (Hàm Yên)
Mong muốn các loại sách ngày càng phong phú hơn

Những lần ra UBND thị trấn, tôi thường tranh thủ tìm đến tủ sách để tìm hiểu kiến thức và mượn sách về cho các cháu đọc. Nhiều năm qua, các đầu sách không thay đổi nhiều do ít được bổ sung sách mới. Do đó, tôi mong muốn sách được đầu tư nhiều hơn nữa, đặc biệt thường xuyên cập nhật các loại sách về chăn nuôi, trồng trọt để phục vụ bà con nông dân những kiến thức bổ ích trong phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, tôi mong muốn cán bộ phụ trách tủ sách có thêm phụ cấp để làm vào ngày thứ 7, chủ nhật. Thời gian đó các cháu học sinh được nghỉ học và tìm đến tủ sách cơ sở để đọc sách và mượn sách nhiều hơn ngày thường.

Tin cùng chuyên mục