Tiếng việt | English

Cần tránh cả hai

TQĐT - Xưa, nhà triết học Khổng Tử người nước Lỗ từng nói “viễn nịnh nhân”, tức là tránh xa kẻ nịnh bợ; “ác lợi khẩu chi phúc bang gia”, ý nói ghét kẻ khéo nói thì tốt cho nước nhà. Thời Tam quốc, chiếu cầu hiền của Tào Tháo cũng có nội dung “Trị vì đất nước, thiết tập trăm quan, phải thực sự phòng người xu nịnh”.

Khẳng định tầm quan trọng của lời nói thật, một nhà tư tưởng của Trung Hoa là Tuân Tử cũng đúc kết “Phàm ở đời, ai chê ta mà chê phải, là thầy của ta; ai khen ta mà khen phải, là bạn của ta; ai nịnh bợ, tâng bốc ta là kẻ thù của ta vậy”.

Lại có chuyện kể rằng, ở nước Tề có quan đại phu tâu với vua tìm biện pháp lắng nghe trực tiếp ý kiến của thần dân. Vua vừa ban lệnh “ai vạch chỉ ra lỗi lầm của vua sẽ được ban thưởng”, dân chúng bèn kéo đến cổng thành đông như họp chợ. Vua bừng tỉnh, biết mình trước đây toàn nghe lời nịnh thần nham hiểm.

Lịch sử nước ta cũng ghi nhận những vị minh quân, quan đại thần nhận rõ tác hại của kẻ nịnh nọt. Vua Lê Thánh Tông từng làm bài thơ răn dạy Thái tử Lê Tranh, trong đó có câu “xiểm nịnh làm cho dạ đổi thay”. Vua Minh Mạng triều Nguyễn rất tin dùng người tài, ghét kẻ xu nịnh nên Đại Nam dưới thời trị vì của ông là quốc gia hùng mạnh bậc nhất khu vực, được ngoại bang nể sợ. Quan Tư nghiệp Quốc tử giám đời Trần là Chu Văn An cũng từng dâng Thất trảm sớ xin vua chém đầu 7 tên gian nịnh…

Vấn đề thời sự mang theo dấu ấn thời đại. Việc Thủ tướng quyết định phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ mới đây có nội dung “không nịnh bợ lấy lòng”, cho thấy rõ vấn đề cán bộ công chức viên chức, nhất là lãnh đạo cần quan tâm; để tạo môi trường công sở liêm chính - kiến tạo. 

Tránh thói nịnh bợ, nhưng cũng cần tránh cả thói thích nịnh. Bởi có kẻ nịnh là do có người ưa nịnh, hoặc không biết phân biệt. Mà nịnh bợ và giả dối thường đi đôi với nhau. Lãnh đạo ưa nịnh dễ bị lợi dụng, kẻ dưới tác loạn; chính quyền ưa nịnh thì giả dối tràn lan. 

Chính vì vậy, những bài học từ lịch sử vẫn còn nguyên giá trị. Xem lại chuyện xưa cũng là để hôm nay tỉnh táo, biết nhận chân từng người từng việc; để xử lý công vụ chính xác, hiệu quả hơn.     

 Ngọc Linh

Tin cùng chuyên mục