Tiếng việt | English

Tết sớm Bản Dao Phiêng Tạ

- Những ngày áp tết, những hạt mưa xuân lất phất bay, mây mù giăng khắp, thời tiết có phần buốt giá hơn, nhưng tết dường như đến sớm hơn với bản người Dao tái định cư Phiêng Tạ, xã Phúc Sơn (Chiêm Hóa).

Phiêng Tạ có 115 hộ dân, trong đó có 70 hộ là người Dao đỏ thuộc các hộ di dân tái định cư lòng hồ thủy điện Tuyên Quang chuyển về. Dù về nơi ở mới với nhân dân sở tại nhiều năm, nhưng người Dao nơi đây vẫn giữ được phong tục, tập quán đặc sắc của dân tộc mình.

Nói về phong tục ăn tết của người Dao, bà Phúng Thị Phấy, 63 tuổi cho biết: “Trước tết 4 - 5 tháng, nhà nhà chăn lợn, chăn gà đón tết. Đầu tháng Chạp, chị em phụ nữ lên rừng lấy lá chít, lá dong gói bánh, chuẩn bị men lá nấu rượu ngô... Từ 20 tháng Chạp, hầu hết các gia đình đều gác lại các công việc để chuẩn bị ăn Tết. Những ngày này, cả gia đình tập trung dọn dẹp nhà cửa, vườn tược, chuẩn bị củi, lương thực, thực phẩm dùng trong những ngày Tết. 


Phụ nữ Dao đỏ thôn Phiêng Tạ gói bánh đón tết. 

Chúng tôi vào nhà chị La Thị San, đúng lúc chị đang chất đống củi to chuẩn bị để đun dịp tết. Vừa xếp gọn đống củi, chị San chia sẻ: “Người Dao đỏ quan niệm, Tết cái gì cũng phải đẹp, kể cả củi đun, với mong ước năm mới mọi điều suôn sẻ, thuận lợi. Bởi vậy, đầu tháng Chạp chị em chúng tôi đã lên rừng lựa những cây củi đẹp nhất mang về để chờ đến tết đun”. Cũng giống như gia đình chị San, gia đình chị Hoàng Thị Mai cũng đang tất bật công đoạn dọn dẹp nhà cửa đón tết. Không giấu được niềm vui khi tết đến xuân về, chị Mai bộc bạch, đây là cái tết năm thứ 14 trên quê mới này, giờ trở thành quê hương thứ hai rồi. Gia đình chị cũng là một trong những hộ có kinh tế ổn định nhất ở Phiêng Tạ. Ngoài trồng lúa, ngô và lạc, vợ chồng chị chăn nuôi lợn thịt. Bình quân mỗi năm từ 2 - 3 lứa, mỗi lứa 20 - 30 con. Gia đình chị đã thoát nghèo từ nhiều năm trước. Năm nay lợn được giá, nên gia đình chị ăn tết sung túc hơn mọi năm. Chị đã để một con lợn hơn 60 kg để đến 27, 28 tết thì mổ mời anh em họ hàng cùng ăn tết. Ở Phiêng Tạ, năm nay có rất nhiều nhà tự mổ lợn vào dịp tết nên không khí tết càng nhộn nhịp, vui vẻ hơn.

Dường như cái rét của vùng cao không hề ảnh hưởng đến việc đón tết của bà con. Khắp bản làng Phiêng Tạ rộn ràng tổ chức đón xuân với việc chuẩn bị các công đoạn để thịt lợn, thịt gà, gói bánh chưng, gói bánh sừng trâu đón tết. Không khí ấm cúng, đượm nồng tình đoàn kết thôn xóm xua tan cái giá lạnh của tiết trời cuối năm. Bà Phùng Thị Phấy chia sẻ: “Người Dao cũng đón tết cổ truyền như các dân tộc khác. Tuy nhiên, chúng tôi không đợi ngày 30 mới tổ chức, mà làm từ những ngày cuối tháng Chạp, các gia đình trong thôn đã bắt đầu tổ chức ăn tết. Mỗi nhà có thể thịt con lợn, con gà mời anh em họ hàng và làng xóm đến chung vui cùng gia đình. Chúng tôi ăn tết đến mùng 3, mùng 4 tháng Giêng. Mùng 1, 2 tết chúng tôi vui chơi hội làng, với các trò chơi dân gian như tung còn, kéo co, hát Páo dung trong không khí tươi vui phấn khởi. Đặc biệt, người Dao rất coi trọng ngày xuống đồng, khi gia chủ đã chọn được ngày tốt xuống đồng, bất kể ngày mùng 1, chúng tôi cũng mang dao, mang cuốc xuống đồng làm việc tượng trưng để lấy ngày”. 

Chia tay Phiêng Tạ, chúng tôi cảm thấy ấm lòng từ tình đoàn kết thôn xóm và sự đổi thay trong cuộc sống mới của đồng bào vùng cao này. Một mùa xuân ấm áp đã về trên mảnh đất tái định cư Phiêng Tạ. 

Bài, ảnh: Bàn Thanh

Tin cùng chuyên mục