Tiếng việt | English

Thổ Bình chờ mùa chè lên hương

- Nếu so với chè Shan Sinh Long, Hồng Thái, Sơn Phú của Na Hang, thì chè Shan Khau Mút Thổ Bình (Lâm Bình) vẫn còn khá xa lạ với nhiều người. Những người đau đáu với hương trà Khau Mút đang tìm nhiều giải pháp để tìm vị thế cho trà sạch nơi đây.

Lãnh đạo UBND huyện Lâm Bình khảo sát vùng
chè Shan Khau Mút Thổ Bình.

Chủ tịch UBND xã Thổ Bình Vi Văn Sự cho biết, Thổ Bình hiện có trên 240 ha chè Shan. Chè trồng chủ yếu trên núi cao thuộc địa phận bản Pước, với khoảng 40 hộ tham gia trồng, chăm sóc và bảo vệ. Ông Sự bảo, chè Shan được trồng ở núi này không biết từ bao giờ, chỉ biết từ những năm 60 của thế kỷ trước, thế hệ ông bà của người Dao ở Thổ Bình hạ sơn từ đỉnh núi Kéo Tấu, Kéo Ca, Phia Chẩu xuống các thôn trung tâm xã, những gốc chè cổ thụ đã tồn tại rồi. Trước đây, bà con chỉ thu hái để phục vụ nhu cầu gia đình, đến năm 2009, sau chương trình hỗ trợ người dân trồng rừng phòng hộ của tỉnh, diện tích tăng dần từ 50 ha lên trên 240 ha, thì mong muốn đưa sản phẩm này thành hàng hóa được chính quyền và những người tâm huyết với cây chè hiện thực hóa dần dần.

Chè Shan Khau Mút được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy hoạch vùng sản xuất hàng hóa từ năm 2013 và được chứng nhận nhãn hiệu từ năm 2017. Chè cho thu hoạch rộ từ tháng 4, tháng 5 và cho thu kéo dài đến tháng 10, tháng 11. Anh Phùng Quang Thanh, bản Pước có hơn 4 ha chè Shan cho biết, ban đầu gia đình có 1 ha chè cổ thụ, nhưng năm 2009, sau chương trình hỗ trợ của nhà nước, gia đình anh mở rộng thêm 3 ha. Mỗi năm, thu nhập từ thu hái búp tươi của gia đình cũng đạt chừng 30 - 40 triệu đồng. Con số này vẫn còn quá khiêm tốn so với diện tích, công sức mà gia đình đã bỏ công chăm sóc.

Giám đốc Hợp tác xã Đồng Tiến Phượng Quý Chu là người nặng lòng với cây chè Shan. Ông bảo, mình dốc lòng, dốc sức vào cây chè bao năm, nhưng càng làm càng lỗ. Càng lỗ lại càng ham. Là bởi, bao thế hệ nhà ông sống dựa vào cây chè. Bản thân ông cũng lớn lên cùng với hương chè Shan ấm nồng bên bếp lửa mỗi dịp đông giá. Ông Phượng Quý Chu bảo, cái hay của trà Shan là khi uống không bị “xoáy”, dù uống chén trà lúc mới tỉnh giấc hay uống khi trưa đói cồn cào. Bởi cái hương, cái vị của chè Shan dịu nhẹ, thơm nồng. Một năm, Hợp tác xã chỉ cung cấp cho thị trường khoảng 8 tạ chè khô. Nhưng mỗi kg chè Shan Khau Mút bán ra ngoài thị trường hiện chỉ dừng lại ở con số 200 nghìn đồng/kg chè ngon.

Đường giao thông đi lại khó khăn là cản trở lớn nhất khiến chè Shan Khau Mút chưa thu được giá trị kinh tế cao như mong muốn. Theo Chủ tịch UBND xã Vi Văn Sự, để thu hái được chè Khau Mút, người dân phải đi bộ nửa ngày đường mới lên được đến nơi, mỗi lần lên một người cũng chỉ hái được nhiều nhất từ 8 - 10 kg chè búp tươi. Ông Phượng Quý Chu bảo, thời điểm mới thành lập hợp tác xã (năm 2016), ông lên thu hái, cho vào bao và vận chuyển về... Nhưng búp chè shan khá “nhạy cảm”, trong quãng đường 3 - 4 tiếng đồng hồ vận chuyển từ đỉnh núi về thôn, chè đã “ủ men” ngay trong bao. Sản phẩm chè khô sao, sấy vì thế bị ảnh hưởng nhiều về chất lượng, nước chè đỏ quạch và mùi vị không còn nguyên bản hương chè Shan nữa. Chính vì vậy, hiện giờ để cải thiện chất lượng chè Shan Khau Mút, Hợp tác xã Đồng Tiến cho người đặt lò sao, sấy thủ công ngay tại đỉnh núi. Chè búp tươi thu hái của bà con đến đâu, sao sấy ngay tại đấy. Tuy nhiên, cách làm này cũng chỉ giải quyết được vấn đề hương vị, trong khi mẫu mã thì chưa được như mong muốn.

Tin vui với những người trồng chè Khau Mút là tuyến đường gần 3,3 km, tổng kinh phí trên 9,4 tỷ đồng lên khu sản xuất chè Khau Mút được UBND huyện Lâm Bình phê duyệt và thi công ngay trong tháng 2 - 2020. Chủ tịch UBND xã Vi Văn Sự phấn khởi, chỉ 18 tháng nữa, người trồng chè Khau Mút có thể chạy xe máy hơn tiếng đồng hồ là đến được vùng chè. Hợp tác xã Đồng Tiến cũng đã liên kết với Hợp tác xã Sử Anh (TP Tuyên Quang) và Công ty TNHH MTV Sản xuất và Thương mại Duy Phát (Yên Sơn) để nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường cho sản phẩm chè Shan Khau Mút Thổ Bình.

“Thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, với những giải pháp cụ thể, chắc chắn từ phía chính quyền, Chè Shan Khau Mút Thổ Bình đang chờ mùa lên hương.

Bài, ảnh: Trần Liên

Tin cùng chuyên mục