Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ ở Thác Dẫng - Lập Binh

TQĐT - Thác Dẫng, thôn Lập Binh, xã Bình Yên (Sơn Dương) là nơi đặt trụ sở của Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ (Văn phòng Chủ tịch nước và Văn phòng Chính phủ ngày nay) - cơ quan tham mưu, giúp việc cho Bác Hồ và Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng điều hành Chính phủ và phục vụ một phần hoạt động đối ngoại của Chủ tịch nước và Thủ tướng chính phủ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của dân tộc ta.

Văn phòng Chủ tịch phủ ban đầu có bí danh là Trung đội 555, có thời kỳ gọi là Ban Thông tin Tháng 8, sau đổi thành Ban Kiểm lâm 13. Năm 1949, Văn phòng Chủ tịch phủ, Văn phòng Thủ tướng phủ, Văn phòng Quốc phòng tối cao sáp nhập thành Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ, có tên bí danh là Ban Kiểm tra 12. Thời kỳ ở và làm việc tại Thác Dẫng (1947 - 1954), Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ có các ngôi nhà làm việc: Hội trường, phòng khách quốc tế, nhà sàn nhỏ của Bác Hồ, nhà Văn phòng của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng, phòng Bí thư Chủ tịch phủ, Ban Thanh tra Chính phủ, nhà làm việc của Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ, nhà ở của cán bộ Văn phòng, phòng hành chính, sân bóng chuyền... Hầu hết các ngôi nhà này đã được phục hồi, bảo tồn gần nguyên trạng từ năm 2010.

Trước Cách mạng Tháng Tám, thôn Lập Binh có tên là xóm Thác Dẫng, thuộc xã Phượng Liễn, tổng Tú Trạc, châu Sơn Dương. Năm 1945, Phượng Liễn tách thành 3 xã. Thác Dẫng đổi thành xã Tiền Phong. Năm 1946, đổi thành thôn Lập Binh, thuộc xã Tân An. Năm 1948 đến 1953, Lập Binh thuộc xã Kim Thành (do hai xã Tân An và Tân Tạo sáp nhập lại). Năm 1954, xã Kim Thành tách thành hai xã: Xã Tân An cũ đổi thành xã Bình Yên, xã Tân Tạo cũ đổi thành xã Lương Thiện, thôn Lập Binh thuộc xã Bình Yên cho đến ngày nay.

Thác Dẫng, thôn Lập Binh cách trụ sở UBND xã Bình Yên ngày nay khoảng 3,5 km về hướng bắc, cách Khu di tích lịch sử Tân Trào 4 km về phía tây nam và nằm bên bờ sông Phó Đáy về phía tây. Thác Dẫng chỉ cách Khấu Lấu - Vực Hồ và Hang Bòng - hai địa điểm Bác Hồ đã ở và làm việc thời gian lâu nhất trong kháng chiến, rất thuận tiện cho việc điều hành Chính phủ cũng như liên lạc giữa Chủ tịch nước và Phó Thủ tướng Chính phủ.

Hầu hết các phiên họp Hội đồng Chính phủ thường kỳ, họp Đảng đoàn, các kỳ họp quan trọng của Trung ương, họp Hội đồng Quốc phòng tối cao do Bác Hồ chủ trì đều được tổ chức tại ngôi nhà Hội trường Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ tại Thác Dẫng - Lập Binh, quyết định những vấn đề quan trọng (những chủ trương, kế hoạch cụ thể, những bước đi phù hợp trong từng thời điểm...) trong lãnh đạo, chỉ đạo cuộc kháng chiến của dân tộc, góp phần đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Cũng tại Thác Dẫng, Thượng tướng Trần Văn Trà nhớ mãi kỉ niệm lần đầu được gặp Bác Hồ, trong đoàn đại biểu miền Nam ra chiến khu Việt Bắc. Sau bữa cơm thân mật tiễn đoàn, Bác Hồ đã trao cho ông một thanh gươm và nói: “Bác trao cho chú thanh gươm quý giá này đưa về cho đồng bào Nam Bộ để diệt thù. Chú báo cáo với đồng bào rằng lòng Bác, lòng Đảng lúc nào cũng ở bên cạnh đồng bào. Chúng ta đồng lòng vì nước, nhất định chúng ta sẽ thắng”.

Khu di tích Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ tại Thác Dẫng - Lập Binh đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng nằm trong Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào.

Phan Nguyễn
(Theo: Tư liệu Bảo tàng tỉnh và BQL Tân Trào)

Tin cùng chuyên mục