Tiếng việt | English

Người Dao Hùng Đức giữ gìn trang phục truyền thống


 

Trang phục của người Dao thường làm bằng vải thô và thêu thùa trang trí khá đơn giản. Từ bao đời nay, người Dao ở Hùng Đức (Hàm Yên) vẫn luôn tự làm trang phục truyền thống.



Đến thăm gia đình bà Bàn Thị Son, thôn Làng Phan đúng lúc bà đang dệt vải. Đôi tay bà thoăn thoắt đưa thoi, bện những vuông vải màu chàm, màu trắng. Vừa làm bà vừa chuyện trò rôm rả. Bà Son nói, bà được mẹ dạy cho cách dệt vải từ thuở còn nhỏ, nên 12 tuổi bà đã biết dệt vải. Con gái người Dao trước khi đi lấy chồng phải dệt được nhiều trang phục cho mình, cho chồng và cho con để chứng tỏ sự đảm đang, khéo léo.

Để làm trang phục người Dao có nhiều bước, từ dệt vải, nhuộm chàm, cắt may, thêu thùa…Hiện nay, xã Hùng Đức có trên 100 máy dệt thổ cẩm. Sau những buổi đi làm nương, làm ruộng, tranh thủ thời gian nhàn rỗi lúc buổi trưa, buổi tối, chị em lại ngồi bên khung cửi dệt những tấm thổ cẩm để may váy, áo cho mình và người thân.
 


Phụ nữ thôn Làng Phan, xã Hùng Đức (Hàm Yên) cắt may áo dài truyền thống người Dao.
 

Trang phục của phụ nữ Dao Quần trắng có hai màu chủ đạo là màu đen nhuộm chàm và màu trắng sợi bông, bao gồm áo, yếm, xà cạp, khăn vấn đầu. Trong đó, quan trọng và cầu kỳ nhất là chiếc yếm thêu. Vậy nên ngay từ nhỏ, các bé gái người Dao đã được bà, mẹ dạy thêu thùa để có thể tự thêu yếm, may váy cho mình.

Bà Đặng Thị Goan, thôn Thắng Bình chia sẻ, chiếc yếm thêu là niềm kiêu hãnh của các thiếu nữ, ngay cả trong thời hiện đại, người ta vẫn không đánh giá phẩm chất của người con gái qua điện thoại di động sành điệu, đồ trang sức vàng bạc đắt tiền mà qua đường nét thêu thùa trên chiếc váy truyền thống cô gái đó mặc.
 


Công đoạn dệt và thêu.

Người phụ nữ thường lựa chọn các họa tiết, hoa văn để thêu như: Hình sao, chân beo, hình con cua, bông lúa, chim nhạn. Những họa tiết này không chỉ mang tính thẩm mỹ, mà còn ẩn chứa trong đó sự triết lý về nguồn cội, quan niệm về cuộc sống tâm linh. Tiêu biểu như biểu tượng hình sao bốn cánh tượng trưng vòng đời của người đàn ông từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành được cấp sắc rồi về với tổ tiên; hình bông lúa biểu trưng cho cuộc sống ấm no, đủ đầy và thể hiện tài năng của người Dao trong nghề trồng lúa...

Áo của phụ nữ Dao may kiểu xẻ ngực đơn giản, không có cúc, gấu áo dài chấm đầu gối, tay áo rộng, có trang trí đường viền. Trên thân áo có trang trí mô tuýp hoa văn dọc trước ngực với màu chàm là màu nền cơ bản. Ở thân áo chỉ điểm xuyết một vài họa tiết nơi ngang thân và góc tà, chủ yếu là các hình sao tám cánh. Còn quần khá đơn giản may theo kiểu chân què. Thường thì quần màu đen mặc hàng ngày, quần màu trắng mặc trong ngày cưới, lễ, tết.
 


Bà Bàn Thị Đường thôn Làng Phan, xã Hùng Đức (Hàm Yên mặc chiếc áo yếm cho con dâu.
 

Ở thôn Thắng Bình hầu hết nhà nào cũng có các dụng cụ dệt thổ cẩm, kéo, kim chỉ, máy may...Chị Lê Thị Thu cho biết, để làm xong một bộ trang phục thường mất một tuần. Các thiếu nữ rạng ngời trong trang phục truyền thống bao giờ cũng “lọt” vào “mắt xanh” của các chàng trai. Nhìn vào đó, người ta sẽ biết được sự tinh tế, khéo léo của người con gái.
 


Phụ nữ thôn Làng Phan, xã Hùng Đức (Hàm Yên) mặc trang phục truyền thống của người Dao hàng ngày.
 

Sau khi lấy chồng, người phụ nữ Dao thường tự may trang phục cho chồng, con. Người Dao nơi đây cũng vẫn mặc trang phục truyền thống thường ngày, đặc biệt là trong các dịp lễ, tết. Được khoác lên mình bộ trang phục truyền thống không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của người Dao nơi đây, mà còn là cách để mỗi người giữ gìn nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.

 

                                                                                                                                                                                                        Giang Lam     

Cùng chuyên mục