Tiếng việt | English

Ngày "lịch sử" trong tâm khủng hoảng

Cuộc khủng hoảng nhập cư chưa có hồi kết - với hơn 1 triệu người di cư đến Châu Âu năm ngoái - vẫn đang tiếp tục thách thức Cựu lục địa. Chỉ trong ngót ba tháng đầu năm nay, gần 155.000 người hoặc vượt lên nguy hiểm trên biển khơi hay băng qua các vùng chiến sự ác liệt, đã đổ tới Châu Âu.

Trại tị nạn tại làng Boynudogru, Thổ Nhĩ Kỳ.

Phần lớn trong số họ, gồn cả phụ nữ và trẻ em đang mắc kẹt tại "cửa khẩu" Hy Lạp. Giữa lúc cuộc khủng hoảng chưa có dấu hiệu lắng dịu, thỏa thuận (ngày 18-3) giữa Liên minh Châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ là hy vọng để giải quyết thách thức này. 

Theo đó, từ ngày 20-3, bất cứ người nhập cư nào tới Hy Lạp đều sẽ phải qua một cuộc phỏng vấn ngắn để có thể ở lại hay bị trả về Thổ Nhĩ Kỳ. EU chấp nhận tạo nơi cư trú an toàn cho người tị nạn Syria đang ở trong các khu lều trại của Thổ Nhĩ Kỳ. Bên cạnh đó, EU cũng hứa đẩy nhanh giải ngân 3 tỷ euro cho Ankara trong các dự án người di cư Syria ở Thổ Nhĩ Kỳ; cam kết sẽ huy động các nguồn tài chính khác để cấp thêm cho Thổ Nhĩ Kỳ 3 tỷ euro cho tới cuối năm 2018. 

Nhưng nội dung đặc biệt và quan trọng nhất trong thỏa thuận có lẽ liên quan đến lộ trình gia nhập EU của Ankara. Theo đó, Brussels và Ankara cam kết đẩy nhanh tiến trình gia nhập EU của Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên Hội đồng Châu Âu của Hà Lan, sẽ kết thúc vào ngày 30-6 tới. Ngay sau đó, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu cho rằng đây là một ngày "lịch sử" khi Ankara đạt được thỏa thuận với EU về vấn đề người nhập cư.

Với những kết quả trên, dường như Thổ Nhĩ Kỳ đã "thành công" trong một "cuộc chơi" lớn kéo dài suốt từ năm ngoái đến năm nay với EU. Đây có lẽ đã là một tất yếu khi vai trò của Ankara trong cuộc ngăn chặn di cư là đặc biệt quan trọng, nếu không muốn nói là duy nhất. Với vị trí địa - chiến lược, hiện tại trên đất Thổ Nhĩ Kỳ có đến gần 4 triệu người tị nạn Syria và chỉ cần chính quyền Ankara "tháo khoán", số người này sẽ ngay lập tức ồ ạt tràn sang Châu Âu. 

Nếu vậy, Cựu lục địa sẽ ngay lập tức hứng chịu một cuộc khủng hoảng nhân đạo khủng khiếp. Không có sự hợp tác của Thổ Nhĩ Kỳ, Châu Âu sẽ không thể "đơn thương độc mã" chống lại làn sóng nhập cư đang đe dọa đổ bộ lên khu vực này. Vì thế, "con tin" bất đắc dĩ của cuộc khủng hoảng là EU đã buộc phải chấp nhận và nhượng bộ trước Ankara.

Với thỏa thuận vừa đạt được, EU có thể tạm thời giảm bớt gánh nặng cho Hy Lạp, cửa ngõ của Châu Âu đang có hàng nghìn người tị nạn bị kẹt lại sau quyết định đóng cửa tuyến đường Balkan được nhiều nước thực hiện. Đã có lúc mâu thuẫn giữa Athens và Brussels trở nên gay gắt. Chính phủ Hy Lạp thậm chí đã lên tiếng sẽ phong tỏa mọi quyết định quan trọng của EU nếu Brussels không giúp Athen giải tỏa lượng người tị nạn khủng khiếp đang không ngừng đổ về mỗi ngày. Và, trong cuộc họp thượng đỉnh EU - Thổ Nhĩ Kỳ vừa qua, một trong những thỏa thuận quan trọng nhất là đưa người tị nạn đang trên đất Hy Lạp trở lại Thổ Nhĩ Kỳ.

Còn Ankara, có thể nói bên cạnh khoản tiền viện trợ từ EU, Thổ Nhĩ Kỳ còn đạt được cam kết quý giá là rút ngắn lộ trình kết nạp quốc gia này vào EU. Đây được xem là thành công đối ngoại lớn của Thổ Nhĩ Kỳ cho dù trước cuộc họp, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ A.Davutoglu tuyên bố, Ankara đề xuất các giải pháp hạn chế dòng người di cư tràn tới Châu Âu là hoàn toàn vì mục đích nhân đạo.

Đó là lợi ích của EU và Thổ Nhĩ Kỳ, vậy người di cư được gì từ ngày "lịch sử"; và liệu thỏa thuận có đem lại thành công như mong muốn? Trả lời câu hỏi này, nhiều người dân Đức bày tỏ không mấy tin tưởng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ hỗ trợ Châu Âu giải quyết cuộc khủng hoảng. Có tới 71% số người Đức được hỏi cho rằng, sự hỗ trợ của Thổ Nhĩ Kỳ là phi thực tế. Trong khi đó, Tổ chức Ân xá quốc tế cho rằng thỏa thuận là một đòn giáng mạnh vào quyền con người.

Có thể nói, thỏa thuận EU - Thổ Nhĩ Kỳ vừa đạt được mới chỉ giải quyết một phần của cuộc khủng hoảng nhập cư hiện nay ở Châu Âu. Trong khi đó, gốc rễ của vấn đề dường như vẫn chưa được giải quyết dứt điểm khi chiến sự tại Syria vẫn chưa thể chấm dứt. Mặt khác, khoảng cách giàu nghèo tiếp tục bị nới rộng. Hai thách thức này nếu không được chặn đứng thì không ai dám chắc cuộc khủng hoảng nhập cư sẽ không tiếp diễn.

Theo Hà Nội Mới

Tin cùng chuyên mục