Tiếng việt | English

Dòng chảy mới từ thơ trẻ xứ Tuyên

- Trên thi đàn hôm nay, các tác giả trẻ tìm tòi mang lại cho thơ Việt hơi thở hiện đại, tươi mới. Bao năm qua, một dòng chảy đầy sinh khí từ thơ trẻ đã mang đến cho độc giả nhiều dư âm, xúc cảm mới lạ. Bắt nhịp với phong cách sáng tác đó, các cây viết trẻ xứ Tuyên cũng có nhiều tác phẩm mang hơi thở đương đại từ dòng thơ này.


Tác giả trẻ Huyền Nhung (ngoài cùng bên trái) và nghệ sỹ ngâm thơ Hồng Luyện
trao đổi về dòng thơ trẻ.

Từ nhiều năm qua, thi đàn Việt Nam đã xuất hiện nhiều cây viết với phong cách mới lạ như: Vi Thùy Linh, Phan Huyền Thư, Nguyễn Hữu Hồng Minh, Nguyễn Vĩnh Tiến... Đây là những người trẻ bước vào con đường văn chương bằng nhiệt huyết sôi nổi, bằng sự khao khát đổi mới và khẳng định mình. Có thể nhận thấy thơ trẻ luôn có một điểm nhấn để “thoát” khỏi cái bóng của dòng thơ truyền thống. Sự đổi mới, sáng tạo, cách tân đó thể hiện ở cả hình thức và nội dung.

Theo dòng chảy thi ca, các cây viết xứ Tuyên như Đinh Công Thủy, Trịnh Thứ, Vương Huyền Nhung... cũng đã có những tìm tòi, thể hiện cảm xúc bằng cách viết mới lạ, cách tân của thơ trẻ đương đại. Đến với tập thơ “Sự dịch chuyển của bầy linh thủy”, chúng ta nhận thấy, thơ Đinh Công Thủy ít xuất hiện những hình ảnh đẹp như: “Trăng, hoa, tuyết, nguyệt” mà anh mang vào tác phẩm những điều trần trụi, đời thường nhất. Với anh, mọi vấn đề đều được tìm kiếm, suy tư và chắt lọc một cách sáng tạo để rồi làm ra những câu thơ nặng trĩu ý tưởng: “Chúng mình đã đi từ quạt mo đến quạt lạnh/Qua biết bao mùa hè oi bức/Để lớn lên và học kiềm chế sự ngột ngạt/...Sự hưởng thụ rất khó lùi/Chúng mình đã quá quen với những bước tiến nhanh nhảu/Một khi chiếc quạt dừng lại/Biết chúng mình sám hối trước thiên nhiên” (Chiếc quạt).

Từ một hình ảnh đời thường, thân thuộc như “chiếc quạt mo”, “quạt lạnh” qua ngòi bút tác giả được thể hiện một cách mới mẻ. Chúng ta có cảm giác hình như tác giả đang ảnh hưởng bởi một dòng thơ triết lý nào đó. Có những câu thơ khó hiểu, lạ lẫm, cách đảo lộn trật tự từ ngữ... nhưng vẫn khiến người đọc phải trăn trở. Anh tâm sự: “Sự dịch chuyển của bầy Linh Thủy” hay chính là sự dịch chuyển của thi ca. Đó là sự hòa nhập trong dòng chảy của thơ đương đại, bắt nhịp với hơi thở cuộc sống, khám phá vào những vấn đề mới của xã hội. Chính vì thế trong thơ anh ngôn từ cũng rất hiện đại “teen”, “enter”, “sâm panh”,  “laptop”, “computer”, “level”...: “Ý tưởng sẽ trượt đi như những người ngu dốt lướt sóng/Và chơi patanh/Lâu rồi không ấn phím enter và không hạ bút...” (Nếu chúng mình dừng lại).

Xuất hiện trên văn đàn với nhiều bài thơ có ngôn từ mới lạ, giọng điệu lôi cuốn, nữ tác giả 9X Trịnh Thứ góp thêm nét cách điệu trong làng thơ xứ Tuyên. Đọc thơ Thứ ta như lạc vào trong thế giới mỹ cảm đa chiều với một nhịp điệu hoàn toàn hiện đại. Câu chữ bị dẫn lối theo suy tư dạn dày cảm xúc của người trẻ giữa bộn bề cuộc sống thường nhật.

Trịnh Thứ luôn cố gắng tìm cách phô diễn xúc cảm của mình bằng những cách viết mới. Thứ tìm cho mình một lối viết tự do phóng khoáng không lệ thuộc câu chữ, vần điệu. Đó là sự giải tỏa dòng chảy cảm xúc, để trải lòng trên trang giấy một cách tự nhiên: “Sương bạc núi/Hoa mùa ủ rũ chờ xuân”; “Bản vắng tràn heo may/Buốt rì rào ngực đá”. Hình tượng thiên nhiên hiện hữu đầy cá tính sáng tạo của một nhà thơ trẻ.

Thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng, cảm xúc liên tục bị dồn nén qua cách dùng từ, ngắt nhịp mới lạ. Phải chăng đó là sự giải tỏa dòng chảy cảm xúc, để trải lòng trên trang giấy một cách tự nhiên: “Ruột mùa rên rỉ/Đau từng vụn không khí/Bối rối tìm nhau/Giữa dòng phố nhộn nhịp/Nắm bàn tay anh/Nghe cả thiên thu đổ dồn/Tiếc ngày tuổi trẻ/Em trách mình/Không còn biết ngọt ngào với anh”...

Cũng như nhiều nhà thơ dân tộc thiểu số, nữ tác giả trẻ có nhiều câu thơ thấm đẫm tình cảm yêu thương, xa xót tới đắng đót khi viết về mẹ miền núi của mình. Tuổi thơ mồ côi cha, chứng kiến sự hy sinh vất vả của mẹ, Thứ viết như để trải lòng, để đong đếm những mất mát: “Rừng khóc trắng mấy mùa lau/Bố con không về/Mẹ mòn mắt chiều ngóng đợi/Bậc cầu thang rầu rĩ/Thương góa phụ/Mẹ là bông lau/Sợ gặp ngày nổi gió/Trắng những mùa đau” (Mùa lau trắng).

Vương Huyền Nhung xuất hiện khá đều đặn trên các trang báo văn nghệ ở các thể loại thơ, truyện ngắn. Mỗi thể loại đều mang một dấu ấn riêng nhưng đậm nét nhất vẫn là những bài thơ viết theo khuynh hướng thơ trẻ. Tình yêu trong thơ chị mang màu sắc lạ. Chị như bóc tách từng lớp cảm xúc của một người đang yêu và đã từng yêu. Khi viết về sự chia ly, câu chữ thật nhẹ nhàng, buông lơi: “Và rồi anh đã đi/Và rồi bàn tay lạnh ngắt/Và rồi mùa đông lại tới/Chút hanh hao chẳng hiếm muộn cuối trời/Ngày không tên/Cành xoan xòe những tán gân gầy guộc/Níu giữ mặt trời đang trôi về trái núi/Bất lực buông mình vào khoảng trống thinh không” (Ngày không tên).

Huyền Nhung hướng sự chú ý của mình vào việc khai thác tâm trạng cá nhân. Chị sử dụng thành công cách ngắt dòng tạo khoảng trống cảm xúc. Những câu thơ tinh tế, nhạy bén: “Gió hồ quẩn lưng núi/Vỡ ra mùi hương bạch đàn rất vội/Vội tuổi hai mươi/Vội dại khờ/Ngày em về xứ người/Có kẻ chôn chân bên thung bạch đàn tiếc nuối/Câu hát “tìm lá diêu bông” nhức nhối/Vụng về lời từ biệt bỏ quên” (Mùa hoa bạch đàn).

Đọc thơ Huyền Nhung, độc giả cảm nhận tác giả đã cố gắng tạo ra điểm nhấn để thoát khỏi cái bóng dòng thơ truyền thống. Chị có ý thức làm mới cách diễn đạt, đẩy những từ ngữ quen thuộc vào những kết hợp mới, làm cho câu thơ có hồn hơn. Có thể gặp khá nhiều trong thơ chị lối diễn đạt tưởng như gây ra “nhảy cóc” trong tiếp nhận của người đọc nhưng lại kích thích sự liên tưởng. Từ đó, tạo ra cách cảm thụ thơ thật thú vị ở mỗi người: “Tháng tư rụng trên tay/Một nụ cười đã cũ/Mùa đi bằng giấc ngủ/Ngắn như ngày hôm qua” (Tháng tư).

Thơ trẻ hôm nay đang trở thành tâm điểm chú ý trên thi đàn Việt Nam. Mỗi người một giọng điệu, một cách thể hiện. Đó là một động lực không nhỏ thúc đẩy quá trình cách tân sáng tạo để văn học xứ Tuyên luôn bắt nhịp hơi thở cuộc sống, phản ánh cách cảm, cách nghĩ của người trẻ.

Giang Lam

Tin cùng chuyên mục