Tiếng việt | English

Đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp y tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

- Thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW, ngày 25-10-2017 và Nghị quyết 20-NQ/TW, ngày 25-10-2017  của Ban Chấp hành Trung ương (khóa II), ngành Y tế Tuyên Quang xác định nhiệm vụ trọng tâm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế với mục tiêu bao phủ sức khỏe toàn dân gắn với việc trao quyền tự chủ cho các đơn vị, đặc biệt là tự chủ về tài chính.

Những đổi mới về cơ chế tự chủ trong các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) lĩnh vực y tế về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với ĐVSNCL cho thấy, việc mở rộng trao quyền tự chủ cho ĐVSNCL đã góp phần nâng cao số lượng và chất lượng dịch vụ công; tạo điều kiện cho người dân có thêm cơ hội lựa chọn, tiếp cận các dịch vụ công với chất lượng ngày càng cao, góp phần cải thiện từng bước thu nhập của người lao động tại các đơn vị sự nghiệp.

Trong thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã tích cực triển khai cơ chế tự chủ đối với các ĐVSNCL, đặc biệt đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập (ĐVSNYTCL), được đổi mới theo hướng: tăng cường giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị; các đơn vị được vay vốn, huy động vốn, liên doanh, liên kết hợp tác đầu tư để cải tạo, mở rộng, mua sắm trang thiết bị và phát triển các cơ sở khám, chữa bệnh mới để nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân, tạo điều kiện tăng nguồn thu góp phần đảm bảo các khoản chi thường xuyên, dần tiến tới tự chủ hoàn toàn về tài chính, giảm thiểu đáng kể sự lệ thuộc vào ngân sách nhà nước... Tỉnh cũng đã ban hành các quyết định tạo ra hành lang pháp lý cơ bản cho các ĐVSNYTCL thực hiện tự chủ, như phê duyệt mạng lưới y tế. Đến nay 95% ĐVSNYTCL đã được giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính được giao quyền tự chủ tài chính; 1 đơn vị (Trung tâm Y tế TPTQ) chưa giao quyền tự chủ tài chính.

Trong giai đoạn 2015-2018, tổng số đơn vị sự nghiệp y tế công lập trên địa bàn tỉnh là 36 đơn vị, trong đó 13 đơn vị tuyến tỉnh và 23 đơn vị tuyến huyện. Đến năm 2019, tỉnh đã thực hiện phê duyệt chuyển đổi và sắp xếp tổ chức lại đối với một số đơn vị trong ngành (sáp nhập 3 đơn vị: Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Trung tâm Y tế dự phòng và Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội thành Trung tâm Kiểm soát bệnh tật). Do đó, các đơn vị sự nghiệp y tế công lập khối tỉnh từ 13 đơn vị xuống còn 11 đơn vị (giảm 2 đơn vị); sáp nhập Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Đa khoa huyện vào Trung tâm Y tế huyện; sáp nhập Trung tâm Kế hoạch hóa gia đình thành phố vào Trung tâm Y tế thành phố. Các đơn vị sự nghiệp y tế công lập khối huyện từ 23 đơn vị xuống còn 10 đơn vị (giảm 13 đơn vị).

So với các lĩnh vực sự nghiệp công lập khác trên địa bàn, các ĐVSNYTCL thuộc nhóm các đơn vị có mức độ tự chủ cao hơn. Mặc dù các ĐVSNYTCL chỉ chiếm 4% về số lượng đơn vị (21/594) nhưng đóng góp tỷ trọng lớn (84%) số nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp trong toàn tỉnh. Số lượng các đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên ngày càng tăng, các đơn vị do ngân sách bảo đảm toàn bộ (có nguồn thu dưới 10% chi hoạt động thường xuyên) có xu hướng giảm. Qua đó cho thấy, việc xây dựng và phê duyệt phương án tự chủ có mức độ tự chủ của các đơn vị SNCL thuộc lĩnh vực sự nghiệp y tế về cơ bản là phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị. Các đơn vị được chủ động sử dụng các nguồn tài chính được giao tự chủ, bao gồm nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công, nguồn thu phí theo quy định được để lại chi và nguồn thu hợp pháp khác, để chi thường xuyên. Đồng thời, đảm bảo các khoản thanh toán tiền lương, phụ cấp và các khoản đóng góp cho người lao động theo chế độ hiện hành; bảo đảm các khoản chi phục vụ hoạt động thường xuyên của đơn vị; tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn tài chính để có chênh lệch thu chi, chi trả thu nhập tăng thêm, trích lập các quỹ (Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi và Quỹ bổ sung thu nhập).

Tuy nhiên, xét trong tình trạng chung của tỉnh, khả năng tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các ĐVSNYTCL nói chung rất hạn chế. Thực tế là, không có ĐVSNYTCL trong tỉnh thuộc loại hình tự bảo đảm chi đầu tư và đảm bảo chi thường xuyên. Hầu hết các ĐVSNYTCL thuộc loại đơn vị có mức độ tự chủ tài chính trung bình, là các đơn vị có nguồn thu sự nghiệp đảm bảo toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động thường xuyên. Hơn nữa, những rào cản chính hạn chế quá trình thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các ĐVSNYTCL còn có thói quen bao cấp, tư tưởng chậm đổi mới của cán bộ, viên chức chưa theo kịp các quy luật của cơ chế thị trường; một số đơn vị thậm chí chưa có lộ trình phù hợp để sắp xếp lại tổ chức bộ máy, mở rộng hoạt động cung ứng sản phẩm, dịch vụ phù hợp nhu cầu thị trường, nên khi thực hiện tự chủ tài chính thì nguồn thu không đủ để đảm bảo chi thường xuyên ở mức tối thiểu là chi lương và các khoản có tính chất lương cho cán bộ, viên chức, người lao động, đặc biệt các đơn vị y tế ở vùng khó khăn; việc sáp nhập, tổ chức lại giảm được đầu mối đơn vị nhưng về vấn đề xác định loại hình đơn vị và mức độ tự chủ tài chính của các Trung tâm Y tế huyện, thành phố gặp khó khăn về phân loại nhóm theo tinh thần của Nghị định 16/2015/NĐ-CP, dẫn đến các ĐVSNCL thuộc lĩnh vực này thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính gặp nhiều khó khăn do chưa có văn bản hướng dẫn của các bộ ngành, Trung ương chủ quản. Cùng với đó, việc thực hiện cơ chế tự chủ theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ tại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế chưa có hệ thống văn bản hướng dẫn đồng bộ của các bộ chuyên ngành dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện tại đơn vị…

Để đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ đối với các ĐVSNCL trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030, nhóm tác giả chủ động đề xuất các giải pháp thúc đẩy quá trình triển khai cơ chế tự chủ cho giai đoạn tới: Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ban, ngành tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các đơn vị sự nghiệp công lập theo yêu cầu tại Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Đặc biệt, ban hành Thông tư hướng dẫn cơ chế tự chủ tài chính đối với Trung tâm Y tế huyện đa chức năng (khám chữa bệnh, y tế dự phòng, dân số, an toàn thực phẩm) để đáp ứng yêu cầu sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp y tế theo Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25-10-2017 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XII). Sở Y tế tiếp tục chỉ đạo các ĐVSNCL rà soát, sắp xếp, kiện toàn các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, đa chức năng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cung cấp dịch vụ y tế công trên địa bàn tỉnh; tiếp tục rà soát, hoàn thiện Đề án Vị trí việc làm, sắp xếp, cơ cấu lại công chức, viên chức theo vị trí việc làm đảm bảo vị trí chuyên môn, nghiệp vụ chiếm tỷ lệ từ 65% trở lên; kịp thời tuyển dụng bổ sung số lượng người làm việc còn thiếu; đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, viên chức; thực hiện nghiêm công tác đánh giá, phân loại thực chất làm thước đo để bố trí, sắp xếp đội ngũ viên chức; hoàn thiện khung pháp lý thúc đẩy các đơn vị thực hiện tự chủ, cần khẩn trương ban hành Danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực y tế trên địa bàn tỉnh; định mức kinh tế - kỹ thuật lĩnh vực y tế để áp dụng tại địa phương.

Ngoài ra, cần ban hành tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, dịch vụ công; cơ chế giám sát, đánh giá, kiểm định chất lượng và quy chế kiểm tra, nghiệm thu sản phẩm, dịch vụ công, thuộc phạm vi quản lý của địa phương; đẩy mạnh thực hiện cơ chế đặt hàng thực hiện dịch vụ sự nghiệp công có lộ trình cụ thể thực hiện cơ chế đầu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước để tạo điều kiện cho cơ sở ngoài công lập cùng tham gia cung cấp; giảm dần các sản phẩm, dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước thực hiện theo phương thức giao nhiệm vụ, giao kế hoạch. Tính đúng, tính đủ các khoản chi phí hợp lý cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, phù hợp với thị trường và khả năng của ngân sách nhà nước.

Các đơn vị tự chủ sử dụng kinh phí được Nhà nước đặt hàng nhưng phải đáp ứng tốt yêu cầu về số lượng, chất lượng dịch vụ công cung cấp. Nhà nước xây dựng và ban hành cơ chế kiểm định độc lập về chất lượng dịch vụ công cung cấp trên các lĩnh vực hoạt động; thực hiện minh bạch hóa các hoạt động liên doanh, liên kết của các đơn vị sự nghiệp công lập; hoàn thiện chính sánh thu hút nguồn vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế, để đầu tư nâng cấp, mở rộng, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa dịch vụ công đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, trên nguyên tắc không thay đổi nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quyền sở hữu của Nhà nước, tăng về số lượng, nâng cao về chất lượng dịch vụ công cung cấp, xử lý hài hòa quyền lợi của Nhà nước, người lao động, người dân, nhà quản lý và nhà đầu tư trong khuôn khổ pháp luật.

Các cơ quan báo chí, truyền thông của tỉnh tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng về chủ trương, quan điểm và nội dung về đổi mới cơ chế hoạt động của các ĐVSNCL đối với các cấp uỷ đảng, chính quyền, các cơ quan, đoàn thể và nhân dân tạo sự đồng thuận cao trong tỉnh. Đồng thời, tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa, thống nhất về nhận thức và hành động trong cán bộ, công chức, viên chức về vị trí việc làm trong bối cảnh cải cách hành chính chung của cả nước; gắn trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong việc trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm để quản lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, cả về tài chính lẫn nhân sự của đơn vị.

ThS. Hà Trung Kiên
Giám đốc Sở Tài chính

Tin cùng chuyên mục