Ý nghĩa nhân văn sâu sắc từ một dự án

Chiến tranh đã lùi xa, song hậu quả để lại vẫn nặng nề trên từng tấc đất biên cương, đặc biệt là bom mìn, vật nổ còn sót lại và nỗi trăn trở chưa tìm được hài cốt các Anh hùng liệt sĩ. Nhận thức sâu sắc điều đó, tỉnh Tuyên Quang xác định công tác rà phá bom mìn, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ quân sự, nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là sự tri ân sâu nặng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người con ưu tú đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nỗi đau dai dẳng 

Theo kết quả điều tra, lập bản đồ ô nhiễm bom, mìn, vật nổ trên phạm vi toàn quốc của Bộ Tư lệnh Công binh (ngày 20/3/2012), tỉnh Tuyên Quang có 95.363 héc-ta đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ, trong đó 19.513 héc-ta bị ô nhiễm nặng. Các khu vực ô nhiễm tập trung chủ yếu tại các xã biên giới, địa bàn chiến lược, nơi từng diễn ra những năm tháng chiến đấu ác liệt như: Thanh Thủy, Lao Chải, Tùng Vài, Cán Tỷ, Bạch Đích, Thắng Mố, Lũng Cú, Sơn Vĩ, Thàng Tín, Bản Máy, Xín Mần, Pà Vầy Sủ…

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ Bộ CHQS tỉnh quy tập hài cốt các liệt sỹ tại mặt trận Thanh Thủy.

Đây cũng chính là những vùng đất tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh kế của đồng bào các dân tộc; đồng thời là “điểm nghẽn” lớn nhất đối với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Đại tá Lại Tiến Giang, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh cho biết: “Bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh không chỉ là mối đe dọa thường trực đối với đời sống Nhân dân, mà còn tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với lực lượng làm nhiệm vụ rà phá.

Thực tế đã có cán bộ, chiến sĩ công binh bị thương, thậm chí hy sinh trong khi xử lý vật nổ; nhiều người dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng xa vẫn phải đối mặt với những tai nạn đau lòng do bom mìn gây ra. Mỗi mét vuông đất được rà phá an toàn là sự đánh đổi bằng mồ hôi, trí tuệ và cả sự hy sinh thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ để bảo đảm cuộc sống bình yên lâu dài cho Nhân dân”.

Nhiệm vụ không có điểm dừng

Những năm qua, tỉnh Tuyên Quang đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư lệnh Quân khu 2 và các đơn vị Công binh thuộc Bộ Quốc phòng triển khai nhiều dự án rà phá bom mìn. Kết quả giải phóng khoảng 19.000 héc-ta đất, thu gom, xử lý trên 100.000 vật nổ các loại, tạo điều kiện thuận lợi cho xây dựng hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội và đặc biệt là phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo thống kê, toàn tỉnh có 4.370 liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, trong đó đã tìm kiếm, quy tập được 3.083 hài cốt, còn 1.261 hài cốt chưa xác định được vị trí, chủ yếu tại các xã biên giới, địa hình hiểm trở, núi cao, thung sâu. Thực tiễn cho thấy, chỉ khi bom mìn được rà phá an toàn thì công tác khảo sát, đào tìm, xác minh mộ liệt sĩ mới có thể tiến hành hiệu quả và tuyệt đối an toàn.

Đồng chí Vương Ngọc Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: “Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và của mỗi thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Tuyên Quang xác định đây là nhiệm vụ không có điểm dừng, phải làm bằng tất cả tình cảm, trách nhiệm và quyết tâm cao nhất”.

Tuy nhiên, công tác này vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn: diện tích đất còn ô nhiễm bom mìn trên 76.000 héc-ta; địa hình thay đổi sau chiến tranh; hài cốt bị phân hủy; hồ sơ thiếu đồng bộ; nhân chứng ngày càng ít; khối lượng đất cần đào bới rất lớn, nhất là tại các khu vực hiểm trở.

Mở đất an toàn, giữ vững biên cương

Bám sát chỉ đạo của Trung ương, Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 và Quân khu, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tuyên Quang đã chủ động tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, sát thực tiễn; thường xuyên kiện toàn Ban Chỉ đạo 515, Ban Chỉ đạo 24, Hội đồng Chính sách các cấp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Bộ CHQS tỉnh - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể và cấp ủy, chính quyền địa phương; trực tiếp xuống cơ sở, gặp gỡ Nhân dân, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử để thu thập, xác minh thông tin; kết hợp chặt chẽ giữa rà phá bom mìn và tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, lấy bản đồ tìm kiếm làm công cụ trung tâm tổ chức thực hiện.

Về ý nghĩa chiến lược lâu dài của công tác rà phá bom mìn, Đại tá Lại Tiến Giang, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh cho biết thêm: “Rà phá bom mìn không chỉ để tìm đồng đội đã hy sinh, mà còn để mở ra không gian sống an toàn cho Nhân dân, mở rộng quỹ đất sản xuất, tạo sinh kế bền vững. Quan trọng hơn, đó là điều kiện để đưa dân ra sinh sống ổn định ở khu vực biên giới, bởi mỗi người dân là một “cột mốc sống”, góp phần giữ vững chủ quyền lãnh thổ, bảo vệ đường biên mốc giới quốc gia”.

Đặc biệt, ngày 19/12/2025, tại tỉnh Tuyên Quang, Quân khu 2 đã tổ chức Lễ khởi công Dự án rà phá bom mìn, vật liệu nổ, khắc phục hậu quả sau chiến tranh giai đoạn 2025 - 2027 (Dự án thành phần số 2). Đây là dự án Chính phủ lựa chọn triển khai để chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, tạo nền tảng lâu dài cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Với quyết tâm chính trị cao, với đạo lý thiêng liêng và trách nhiệm lịch sử, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang, Nhân dân tỉnh Tuyên Quang đang và sẽ tiếp tục biến mệnh lệnh từ trái tim thành những hành động cụ thể, bền bỉ, để từng tấc đất được hồi sinh, từng người con của Tổ quốc được trở về với đất mẹ trong vòng tay yêu thương của đồng bào, đồng chí hôm nay.        

          Bài, ảnh: Văn Nghị