Mèo Vạc phát triển du lịch cộng đồng từ giá trị bản địa

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng đang trở thành hướng đi phù hợp tại nhiều địa phương vùng cao phía Bắc. Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa đa dạng của đồng bào các dân tộc, xã Mèo Vạc (tỉnh Tuyên Quang) đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng này, góp phần nâng cao đời sống người dân và gìn giữ các giá trị truyền thống.

Nằm trên cao nguyên đá Đồng Văn, Mèo Vạc được biết đến với đèo Mã Pì Lèng, sông Nho Quế cùng hệ thống làng bản mang đậm dấu ấn văn hóa của đồng bào H’Mông, Dao, Lô Lô… Thay vì phát triển du lịch theo hướng đại trà, địa phương chú trọng xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với đời sống cộng đồng, trong đó người dân là chủ thể trực tiếp tham gia và hưởng lợi.

Một trong những địa bàn tiêu biểu cho hướng đi này là thôn Pả Vi Hạ, nơi vẫn bảo tồn khá nguyên vẹn không gian sinh hoạt truyền thống của đồng bào H’Mông. Những ngôi nhà trình tường, nếp sống gắn bó với núi đá, cùng phong tục tập quán lâu đời đang trở thành tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng. Du khách đến Pả Vi Hạ không chỉ tham quan, nghỉ dưỡng mà còn có cơ hội tìm hiểu văn hóa, ẩm thực và nhịp sống thường ngày của người dân bản địa.

Vẻ đẹp vùng cao

Trong quá trình phát triển du lịch tại Pả Vi Hạ, một số hộ dân đã chủ động cải tạo nhà ở truyền thống để đón khách, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của địa phương. MeoVacClayHouse là một trong những mô hình lưu trú được xây dựng theo hướng đó, gắn hoạt động du lịch với bảo tồn kiến trúc nhà đất truyền thống.

Chia sẻ về cách làm du lịch tại địa phương, chị Nguyễn Thị Hằng – chủ MeoVacClayHouse tại thôn Pả Vi Hạ cho biết: “Chúng tôi xác định làm du lịch nhưng không tách rời đời sống bản địa. Du khách đến Mèo Vạc là để cảm nhận sự nguyên bản, vì vậy không gian sống, kiến trúc và sinh hoạt hằng ngày của người dân phải được giữ gìn.”

Chị Nguyễn Thị Hằng, chủ MeoVacClayHouse

Theo chị Hằng, điều quan trọng không chỉ là xây dựng nơi lưu trú, mà là giúp du khách hiểu và tôn trọng văn hóa địa phương. Khi người dân trực tiếp tham gia làm du lịch, ý thức bảo tồn nhà cửa, cảnh quan và phong tục tập quán cũng được nâng lên rõ rệt.

Bên cạnh việc tham quan các điểm đến nổi tiếng như đèo Mã Pì Lèng, sông Nho Quế, du khách đến Pả Vi Hạ còn được trải nghiệm đời sống sinh hoạt thường ngày của người dân vùng cao, thưởng thức ẩm thực truyền thống, tham gia các hoạt động gắn với sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt cộng đồng. Những trải nghiệm này tạo nên nét khác biệt cho du lịch Mèo Vạc so với nhiều điểm đến khác.

Vẻ đẹp vùng cao

Theo nhiều chủ homestay tại thôn Pả Vi Hạ, điều họ mong muốn không chỉ là việc du khách ghé thăm trong thời gian ngắn, mà còn có thể thực sự cảm nhận nhịp sống chậm rãi, gần gũi của người vùng cao. Khi du khách hiểu và tôn trọng văn hóa, con người địa phương, du lịch mới có nền tảng để phát triển bền vững, lâu dài.

Thực tiễn cho thấy, du lịch cộng đồng đang góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân Mèo Vạc, đồng thời thúc đẩy việc bảo tồn kiến trúc, cảnh quan và môi trường sinh thái. Việc phát triển du lịch dựa trên giá trị bản địa không chỉ giúp địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Với hướng đi lấy cộng đồng làm trung tâm, những thôn bản như Pả Vi Hạ đang từng bước khẳng định vai trò trong bức tranh phát triển du lịch của Mèo Vạc, góp phần xây dựng hình ảnh một điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa.

Quang Trực