Homestay “kể chuyện” văn hóa

Xu hướng gần đây, du lịch không còn dừng lại ở việc “đi để ngắm”, mà đã trở thành hành trình “đi để trải nghiệm, hiểu và sống”. Trong hành trình khám phá mảnh đất Tuyên Quang, nhiều du khách đã lựa chọn những trải nghiệm sâu hơn, được sống trong không gian văn hóa bản địa và “chạm” vào nhịp sống thường ngày của người dân. Và chính những homestay ở vùng cao với vẻ mộc mạc, đời thường, đang trở thành cầu nối, đóng vai “những người kể chuyện văn hóa” một cách tự nhiên và gần gũi nhất.

Không gian sống đậm bản sắc văn hóa

Giữa bạt ngàn núi đá của vùng cao xã Tùng Vài, homestay Núi Hoa hiện lên giản dị mà vô cùng ấm cúng. Núi Hoa có những căn nhà trình tường mái ngói âm dương; bao trọn homestay là những dãy hoa đào địa phương chính là khung cảnh quen thuộc của bản nhỏ người Mông. Ngoài ra, từ cách bày trí gian nhà đến những vật dụng quen thuộc như khung cửi dệt lanh, nơi đồ mèn mén, bếp nấu rượu ngô hay thịt treo trên bếp… đều tái hiện khung cảnh đời sống sinh hoạt, văn hóa của đồng bào. Không cầu kỳ, không tô vẽ, sự nguyên bản ấy đã tạo nên sức hút đặc biệt.

Du khách nước ngoài trải nghiệm dệt lanh của đồng bào dân tộc Mông.

Chị Triệu Mai Hoa, du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Là một người yêu văn hóa đồng bào các dân tộc, tôi đã đi khám phá nhiều nơi, nhưng ở Núi Hoa, từ khi đặt chân đến, chỉ cần nhìn cảnh vật, cách bài trí trong homestay, tôi đã cảm nhận rõ nét văn hóa không nằm trong những lời thuyết minh khô khan, mà hiện diện trong từng nếp sinh hoạt đời thường. Buổi sáng, tôi thức dậy cùng tiếng gà gáy, sương giăng trên ngọn núi phía xa, khói bếp tỏa trên nếp nhà trình tường; tối đến quây quần bên mâm cơm giản dị với những món đặc sản vùng cao. Những trải nghiệm ấy khiến tôi thấy mình giống như người bản địa, trở thành một phần trong nhịp sống nơi đây.

Hiện, toàn tỉnh có trên 1.000 homestay được xây dựng phục vụ khách du lịch. Các homestay tại mỗi địa phương đều mang đậm nét văn hóa truyền thống như: homestay nhà sàn của đồng bào dân tộc Tày, homestay nhà trình tường của đồng bào dân tộc Mông... Mỗi homestay giống như một biểu tượng văn hóa. Ở đó, văn hóa truyền thống được thể hiện ra vô cùng rõ nét, hiện diện trong đời sống sinh hoạt thường ngày. Từ những tấm thổ cẩm rực rỡ, bộ trang phục truyền thống, cách đón tiếp khách hay những sinh hoạt cộng đồng… tất cả đều mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc.

Trải nghiệm bản địa và vai trò “giữ lửa” văn hóa

Điều làm nên sức hấp dẫn của homestay không chỉ là cảnh sắc, mà chính là những trải nghiệm chân thực. Homestay ngày nay không chỉ là nơi lưu trú, mà là không gian để du khách cảm nhận trọn vẹn văn hóa, từ ẩm thực, nếp sinh hoạt đến giao tiếp. Du khách có thể thử làm một người nông dân, hái chè, gặt lúa, bắt cá chép ruộng, hái thảo quả, học cách nấu các món ăn truyền thống; hay trải nghiệm dệt lanh, thêu thổ cẩm, múa khèn, hát then, đàn tính... Mỗi hoạt động đều mở ra một lát cắt văn hóa, giúp người tham gia hiểu hơn về đời sống lao động và phong tục tập quán nơi đây.

Những năm gần đây, xã Hồng Thái đã tập trung phát triển du lịch cộng đồng theo hướng lấy văn hóa làm nền tảng. Trong đó, bên cạnh việc xây dựng những khu lưu trú theo kiến trúc truyền thống của đồng bào, các homestay cũng chú trọng tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho du khách, để du khách được hòa vào cuộc sống của người dân.

Homestay Làng đá, xã Hồng Thái giữ trọn nét văn hóa truyền thống là địa điểm được đông đảo du khách lựa chọn trải nghiệm.

Anh Nguyễn Thế Anh, chủ homestay Làng Đá, xã Hồng Thái chia sẻ: “Du khách đến không chỉ để nghỉ ngơi mà còn để tìm hiểu, cảm nhận cuộc sống của người bản địa. Vì vậy, từ bữa ăn đến cách tiếp đón, các nếp sinh hoạt đều được giữ gìn như vốn có. Chúng tôi cũng có nhiều hoạt động cho du khách trải nghiệm, vừa để tìm hiểu đời sống đồng bào, vừa lưu giữ lại khoảnh khắc đẹp khi tới đây”.

Để có các hoạt động trải nghiệm phong phú, đằng sau mỗi homestay là câu chuyện của những người dân địa phương đang nỗ lực gìn giữ bản sắc văn hóa của mình. Chị Bàn Thị Thương, chủ homestay Mác Cọp, thôn Khâu Tràng, xã Hồng Thái chia sẻ: Là người con của địa phương, với tôi không chỉ làm du lịch để phát triển kinh tế, mà còn ý thức được giá trị của truyền thống. Từng món ăn, từng làn điệu dân ca, từng phong tục truyền thống đều được chúng tôi gìn giữ và truyền lại qua cách đón tiếp du khách.

Thực tế, ngày nay, cùng với sự phát triển nhanh của du lịch có thể kéo theo nguy cơ thương mại hóa, làm phai nhạt nét nguyên bản nếu thiếu định hướng. Chính vì vậy, việc cân bằng giữa phát triển và bảo tồn là điều cần được quan tâm để những câu chuyện văn hóa vẫn được kể đúng với tinh thần vốn có.

Từ những nếp nhà sàn bình dị đến những không gian đậm sắc màu, mỗi homestay đang kể tiếp những câu chuyện văn hóa theo cách riêng của mình. Ở đó, văn hóa không bị “đóng khung”, mà hiện diện trong từng bữa cơm, từng nếp sinh hoạt, từng lời nói, tiếng cười. Homestay, từ chỗ chỉ là nơi dừng chân, nay đã trở thành nơi lưu giữ ký ức, nơi kết nối con người và lan tỏa các giá trị truyền thống. Những câu chuyện bình dị ấy, lặng lẽ nhưng bền bỉ, đang góp phần tạo nên sức sống cho du lịch của tỉnh phát triển bền vững hơn.

Bài, ảnh: My Ly