Sức hút ẩm thực du lịch

Tuyên Quang không chỉ được biết đến với những danh lam thắng cảnh đẹp kỳ vỹ, những làn điệu Then, tiếng khèn Mông say đắm lòng người, mà còn sở hữu một kho tàng sản vật phong phú, mang đậm hương vị của núi rừng phía Cực Bắc của Tổ quốc. Để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, việc đưa những sản vật địa phương này vào bàn ăn của du khách không chỉ là câu chuyện về ẩm thực, mà còn là cách quảng bá văn hóa và nâng tầm giá trị nông sản vùng cao.

Ưu tiên sản vật địa phương

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo phát triển du lịch tỉnh mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vương Ngọc Hà chỉ đạo ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Công thương; Nông Nghiệp và Môi trường; Công an tỉnh phối hợp tăng cường kiểm tra, kiểm soát nguồn cung thực phẩm cho các chuỗi nhà hàng, khách sạn, homestay trên địa bàn tỉnh, nhất là những vùng trọng điểm về du lịch, nơi có lưu lượng khách đến cao.

Kiên quyết phát hiện sớm, loại bỏ những nguồn cung thực phẩm không đạt chất lượng, bằng nhiều con đường len lỏi từ nơi khác vào. Ngoài biện pháp hành chính, tỉnh yêu cầu các đơn vị kinh doanh du lịch, nhất là về mảng ẩm thực phải tuân thủ các quy định của pháp luật và đạo đức nghề nghiệp. Yêu cầu, khuyến khích các nhà hàng, khách sạn ưu tiên sử dụng nông sản của địa phương, có xuất xứ chỉ dẫn địa lý, canh tác, chăn nuôi theo phương pháp truyền thống, an toàn, bền vững.

Chế biến phở ngô phục vụ du khách tại Khu nghỉ dưỡng H’mong Village xã Lùng Tám.

Đầu bếp Đỗ Nguyễn Hoàng Long, Phó Chủ tịch Thường trực Chi hội Đầu bếp trẻ Việt đã có nhiều chuyến trải nghiệm, chế biến, thưởng thức các món ẩm thực của Tuyên Quang. Anh khẳng định, chất lượng nguồn nguyên liệu nơi đây rất tuyệt vời, tươi, sạch, ngon. Có lần anh đã tự tay đi chợ Nà Hang mua cá lăng lòng hồ thủy điện Tuyên Quang, chế biến món cá lăng nướng với gia vị địa phương, thực khách được ăn thử tấm tắc khen ngon.

Ngay thực khách bản địa cũng ngạc nhiên, khi vị nướng của cá lăng qua bàn tay tài hoa của đầu bếp Đỗ Nguyễn Hoàng Long vẫn giữ nguyễn được hương vị của núi rừng. Không chỉ có đầu bếp Đỗ Nguyễn Hoàng Long mà cả Nhà báo Ngô Bá Lục khi lên Tuyên Quang công tác cũng bị chinh phục bởi món cá tép dầu lòng hồ kho nhừ. Món cơm bụi tưởng chừng như đơn giản, song nó giúp anh nhớ mãi mùi vị đặc trưng.

Ông Matsuo Tomoyuki, Chủ tịch Hiệp hội Ẩm thực Nhật Bản - Việt Nam cho rằng, thiên nhiên ưu đãi cho Tuyên Quang những điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tuyệt vời để tạo nên những nông sản đặc thù. Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang đã có hàng trăm sản phẩm đạt hạng OCOP (mỗi xã một sản phẩm). Đây chính là “giấy thông hành” quan trọng để các sản vật địa phương tiến sâu vào các nhà hàng, khách sạn lớn.

Sự liên kết giữa người nông dân, các hợp tác xã với các đơn vị lữ hành đang tạo ra một vòng tròn khép kín bền vững. Du khách sau khi thưởng thức tại bàn ăn có thể mua ngay những sản phẩm đóng gói đạt chuẩn về làm quà. Điều này không chỉ kích cầu tiêu dùng mà còn tạo sinh kế ổn định cho bà con các dân tộc vùng cao. Hiệp hội Ẩm thực Nhật Bản - Việt Nam đánh giá cao giá trị của cây tam giác mạch tại tỉnh Tuyên Quang và mong muốn hợp tác sản xuất, kết hợp phát triển ẩm thực và du lịch. Cụ thể, đề xuất mở rộng sản xuất cây tam giác mạch tại các xã vùng cao như Nà Hang và Lâm Bình.

Theo các chuyên gia du lịch, Tuyên Quang có tiềm năng lớn về ẩm thực địa phương. Nổi trội như lợn đen, gà đen, cá sông, cá suối, thịt trâu, bò tươi, các loại bánh, rau rừng. Trong 22 dân tộc thì mỗi dân tộc có cách nuôi, trồng, chế biến khác nhau, tạo ra hương vị món ăn cũng khác nhau như món thịt lợn đen treo gác bếp của người Tày có phần khác người Mông, nhờ đó tạo ra sự đa dạng, phong phú về ẩm thực xứ Tuyên.

Ẩm thực gắn chặt với du lịch

Du lịch không đơn thuần là trải nghiệm, khám phá, check- in vẻ đẹp vùng đất mới, mà du lịch còn gắn chặt vào ẩm thực. Ẩm thực là một chân kiềng quan trọng của du lịch. Chị Nguyễn Thu Hương, du khách Hà Nội sau hơn 4 ngày trải nghiệm du lịch ở làng Lô Lô Chải chị thích nhất món gà đen nấu canh gừng truyền thống. Chị bảo gà ở đây ăn khác hẳn, thịt dai, săn chắc, hương thơm tự nhiên, ngọt thịt.

Anh Sình Dỉ Gai, trưởng thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú cho biết, các hộ kinh doanh du lịch tại thôn luôn ưu tiên lựa chọn các sản phẩm ẩm thực tại địa phương và vùng lân cận. Nhiều chủ homestay phải thức dậy sớm để đi chợ phiên vùng cao hay đi vào từng hộ dân để tìm mua gà đen chuẩn, chăn thả theo hình thức bán hoang dã về chế biến món ăn.

Mâm cơm phục vụ du khách của homestay Hoàng Tuấn, thôn Nà Tông, xã Thượng Lâm mang hương vị địa phương.

Sau khi UBND tỉnh chỉ đạo cần tăng cường đưa sản vật địa phương vào bàn ăn du khách, ông Lại Quốc Tĩnh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh đã triển khai, quát triệt đến tất cả các hội viên. Các hội viên đều đồng tình ủng hộ cao và cho đó là bước đi bảo vệ thương hiệu và chất lượng dịch vụ du lịch tỉnh nhà.

Nhiều du khách khẳng định, ẩm thực chính là “đại sứ văn hóa” của điểm đến. Mỗi món ăn đều mang trong mình câu chuyện về lịch sử, địa lý và con người của vùng đất đó. Thông qua hương vị, cách chế biến và nghi thức ăn uống, du khách có thể hiểu về khí hậu, thổ nhưỡng và phong tục tập quán của địa phương. Ẩm thực là cách nhanh nhất để du khách kết nối với văn hóa bản địa một cách sống động nhất mà không cần qua ngôn ngữ. Nhiều du khách sẵn sàng lên kế hoạch cho một chuyến đi chỉ để thưởng thức một món ăn đặc sản hoặc ghé thăm một nhà hàng nổi tiếng.

Để sản vật Tuyên Quang thực sự chiếm trọn trái tim du khách, việc bảo tồn các giống cây trồng, vật nuôi bản địa quý hiếm cũng cần được quan tâm đúng mức để tránh mai một. Trong tương lai, việc tăng cường tổ chức các Lễ hội ẩm thực hay các tour du lịch trải nghiệm (như hái chè, hái cam, tự tay làm bánh) sẽ là hướng đi hiệu quả để “bàn ăn du khách” luôn tràn ngập hương sắc Tuyên Quang.

Một chuyến đi sẽ không bao giờ trọn vẹn nếu thiếu đi những trải nghiệm vị giác. Việc phát triển du lịch dựa trên nền tảng ẩm thực không chỉ giúp kinh tế tăng trưởng mà còn là cách bền vững nhất để quảng bá hình ảnh đất và người xứ Tuyên ra bạn bè trong nước và thế giới.

Bài, ảnh: Quang Hòa