Xây dựng chuỗi giá trị nông sản

Nhu cầu thị trường, cộng với sự năng động của những nông dân làm giám đốc đã từng bước hình thành những hợp tác xã kiểu mới: Vừa cung cấp đầu vào, vừa chế biến, liên kết, tìm kiếm đầu ra cho người nông dân.

Thay đổi tư duy sản xuất

Không còn hoạt động theo kiểu hình thức hay mang nặng tính hành chính như trước, HTX kiểu mới chọn cách đồng hành trực tiếp cùng xã viên: lo nguồn vật tư đầu vào chuẩn, tập huấn kỹ thuật, giám sát quy trình VietGAP, OCOP và quan trọng nhất là giải quyết khâu tiêu thụ.

Xã viên HTX Sơn Ý thu hoạch gừng.

Tại HTX Rau an toàn Tân Đức, xã Vị Xuyên, hơn 3ha rau vụ hè đang vào đợt thu hoạch. Hơn 20 hộ dân ở đây giờ đã quen với việc ghi chép nhật ký đồng ruộng, bón phân đúng liều lượng và dùng chế phẩm sinh học thay cho thuốc hóa học. Nhớ lại những ngày đầu, chị Vũ Bích Liên, thành viên HTX thừa nhận: “Cái khó nhất là bỏ thói quen tiện đâu làm đấy. Trước đây trồng rau cứ thấy sâu là phun, rau chín thì gánh ra chợ bán, được hay thua tùy thuộc chợ đông hay vắng. Vào HTX rồi mới thấy, làm đúng quy trình tuy tốn công hơn nhưng rau làm ra bao nhiêu có nơi thu mua bấy nhiêu, giá cả lại ổn định”.

Chị Đặng Thị Hiền, Giám đốc HTX Tân Đức chia sẻ: “Trên cương vị của mình, tôi chọn cách gõ cửa từng bếp ăn tập thể, siêu thị nhỏ để xây dựng chuỗi cung ứng. Việc kiểm soát chặt từ gốc giúp thương hiệu rau Tân Đức dần đứng vững, tạo đầu ra ổn định cho bà con”.

Nhìn nhận về sự thay đổi này, ông Cao Hùng Dũng, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Tuyên Quang cho rằng: “Cái được lớn nhất của kinh tế tập thể lúc này không nằm ở số lượng mô hình, mà là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Bà con đã biết tính toán chi phí, tuân thủ quy trình và hiểu rằng muốn đi xa thì phải đi cùng nhau”.

“Tấm vé” vươn xa

Câu chuyện của gia đình anh Phan Văn Quang tại thôn Thâm Quảng, xã Đường Hồng là một ví dụ điển hình. Đầu năm 2025, anh Quang đưa 1ha gừng vào trồng thử nghiệm. Nhờ tuân thủ đúng hướng dẫn của kỹ sư, sau 10 tháng, nương gừng thu về 18 tấn củ. Toàn bộ sản lượng được HTX Sơn Ý thu mua tận gốc với giá 10.000 đồng/kg. Trừ chi phí giống, phân bón, gia đình anh Quang thu về 120 triệu đồng tiền lãi.

Tuy nhiên, tham vọng của HTX Sơn Ý không dừng lại ở thị trường trong nước mà theo như bà Nguyễn Thị Hồng Liễu, Giám đốc HTX: “Sau khi vượt qua các đợt kiểm định nghiêm ngặt, sản phẩm gừng Đường Hồng đã đáp ứng đủ tiêu chuẩn để xuất khẩu sang nước Mỹ. Và, để giữ vững “tấm vé” này, năm 2026, HTX mở rộng diện tích liên kết lên 50ha, bắt buộc bà con tuân thủ quy trình canh tác hữu cơ 100%. Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng đổi lại, mỗi hecta gừng đạt chuẩn có thể mang về doanh thu từ 350 - 400 triệu đồng.

Đến nay, toàn tỉnh Tuyên Quang có 1.649 HTX với tổng vốn đăng ký trên 4.640 tỷ đồng. Trong đó, HTX tham gia liên kết sản xuất - tiêu thụ trên địa bàn toàn tỉnh hiện có khoảng 200 - 250 HTX nông nghiệp, chiếm hơn 50% tổng số HTX nông nghiệp thực hiện các hình thức hợp tác, liên kết sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm cho thành viên và bà con nông dân. Đáng chú ý, khu vực HTX đã khẳng định vai trò tiên phong trong phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương. Có gần 220 HTX tham gia chương trình OCOP trong tổng 334 chủ thể, chiếm gần 65% tổng số chủ thể; với 294 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Bên cạnh đó, 57 HTX đã áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; 135 HTX đăng ký bảo hộ nhãn hiệu với 146 sản phẩm, minh chứng cho xu hướng sản xuất chuyên nghiệp, bài bản và hướng tới thị trường.

Xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp chưa bao giờ là con đường dễ dàng, nhất là khi thị trường ngày càng khắt khe. Nhưng từ những kết quả thực tế tại Tuyên Quang, cho thấy khi người nông dân chủ động thay đổi, cùng HTX và chính quyền kết thành một khối liên kết chặt chẽ, nông sản địa phương hoàn toàn có thể tự tin khẳng định vị thế và vươn xa.

Bài, ảnh: Phi Anh