Bảo tồn nét đẹp văn hóa của người Dao Thanh Y

Giữa cuộc sống hối hả tấp nập của xã hội hiện đại, giá trị văn hoá truyền thống dân tộc ngày càng khẳng định vai trò và vị trí không thể thiếu trong đời sống hiện tại. Do đó, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc luôn là một trong những nhiệm vụ cần thiết và quan trọng đối với từng địa phương.

Tuyên Quang có đầy đủ 9 ngành Dao, mỗi ngành đều có những nét đặc trưng riêng. Ở thôn Sảo, xã Lực Hành, tỉnh Tuyên Quang, người Dao Thanh Y đã và đang bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống riêng có.

Phụ nữ Dao Thanh Y rất chú trọng việc giữ gìn trang phục truyền thống cho thế hệ con cháu nên luôn truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ. Phụ nữ Dao Thanh Y thường tranh thủ thời gian lúc nông nhàn hoặc thời gian trong ngày để may, thêu trang phục. Con gái Dao Thanh Y do được truyền dạy từ bà, từ mẹ nên đều có thể tự may, thêu trang phục truyền thống cho mình và luôn ý thức giữ gìn văn hóa dân tộc thông qua những bộ trang phục truyền thống.

Trang phục của phụ nữ Dao Thanh Y là sự kết hợp của nhiều màu sắc như xanh, đỏ, vàng, đen, trắng. Nổi bật nhất là các họa tiết hoa, lá, chim,… được thêu bằng chỉ len nhiều màu ở vạt áo, vai áo, đai thắt lưng.

Mũ đội đầu, yếm cũng được phụ nữ Dao Thanh Y trang trí nhiều họa tiết màu sắc sặc sỡ gắn bó với thiên nhiên và thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.

Lễ cấp sắc là nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời của người Dao Thanh Y. Theo phong tục, người con trai Dao Thanh Y dù có nhiều tuổi đến đâu, mà chưa trải qua lễ cấp sắc, coi như chưa có tên, chưa ghi danh, chưa được cộng đồng và các thần linh công nhận.

Có một phong tục gắn với chu kỳ vòng đời người vẫn được duy trì và bảo tồn từ đời này sang đời khác đã trở thành dấu ấn trong tiềm thức, là nét đẹp văn hoá tinh thần của đồng bào dân tộc Dao Thanh Y, đó là phong tục cưới.

Vào ngày cưới, cô dâu sẽ mặc trang phục của dân tộc mình, đó là một bộ đẹp và cầu kỳ nhất. Điều quan trọng hơn là bộ trang phục phải do chính cô dâu tự thêu cho mình trước khi đi lấy chồng.

Ngoài trang phục áo dài được thêu hoa văn cầu kỳ, về nhà trai, cô dâu còn có thêm những chiếc khăn thêu để buộc áo, chiếc mũ đội đầu thêu hoa văn có rua bốn bên và chiếc khăn che mặt được thêu bằng những sợi chỉ màu sặc sỡ.

Trang phục của chú rể thì có phần đơn giản hơn, đó là chiếc áo truyền thống của dân tộc có thêu hoa văn đơn giản và đội thêm một chiếc mũ vải cũng thêu hoa văn.

Những năm gần đây, đời sống kinh tế của người Dao Thanh Y đã có nhiều khởi sắc, cũng từ đó mà những nét văn hoá truyền thống được gìn giữ cho đến nay đang dần bị cải biến đi, như nam, nữ trước khi đi lấy vợ, lấy chồng được tự do tìm hiểu nhau, người phụ nữ khi đi lấy chồng thì gia đình nhà gái không còn khóc lóc để níu kéo cô dâu, một số tiết lễ giảm đi.

Việc bảo tồn văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch đang được đánh giá là một hướng đi đúng đắn để gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của cộng đồng dân tộc thiểu số tại Tuyên Quang.

Lưu Khiêm