Vinh dự được gặp Bác

Cách đây 65 năm, ngày 26/3/1961, giữa vùng đất biên cương nhiều gian khó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lên thăm Hà Giang, nói chuyện với gần 1,7 vạn đồng bào, cán bộ, chiến sĩ tại sân vận động thị xã Hà Giang, nay là Quảng trường 26/3. Trong chuyến thăm lịch sử ấy, Người đã dành cho Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Hà Giang tám lời căn dặn giản dị mà sâu sắc, trở thành ngọn đuốc soi đường cho miền đất địa đầu Tổ quốc. Với những nhân chứng may mắn được gặp Bác Hồ thì mỗi dịp đến ngày sinh nhật Người, những ký ức năm xưa lại trở về thật ấm áp.

Bà Đinh Thị Khu (ôm hoa) cùng các cán bộ, chiến sỹ công an chụp ảnh với Bác Hồ. Ảnh tư liệu

Nữ chiến sĩ công an được Bác tặng hoa

Tháng Năm, trong căn nhà nhỏ ở phường Hà Giang 2, bà Đinh Thị Khu nâng niu hai tấm ảnh chụp cùng Bác Hồ như báu vật gia đình. Một bức ảnh là khoảnh khắc cô nữ chiến sĩ trẻ đứng cạnh Người với ánh mắt rạng rỡ của tuổi thanh xuân. Bức còn lại là bà cầm bó hoa Bác tặng, chụp cùng cán bộ, chiến sĩ công an tại sân Kỳ Đài. Mỗi lần nhìn vào đó, ký ức về buổi sáng mùa xuân năm 1961 lại hiện về nguyên vẹn.

Năm ấy vừa tròn 19 tuổi, cô gái trẻ Đinh Thị Khu công tác tại đồn Công an thị xã Hà Giang được phân công nhiệm vụ quản lý hộ tịch, hộ khẩu và bảo đảm an ninh trật trên địa bàn. Tuy tuổi đời còn trẻ nhưng bà đã có những thành tích xuất sắc, được cấp trên giao nhiệm vụ bảo vệ Bác Hồ.

“Khi đó người tôi run lên vì bất ngờ và xúc động. Vừa vinh dự, vừa thấy trách nhiệm lớn lắm, chỉ mong làm thật tốt nhiệm vụ để bảo vệ an toàn cho Bác và các đồng chí lãnh đạo Trung ương”, bà Khu nhớ lại.

Điều bà Khu ấn tượng nhất là sau buổi nói chuyện với đồng bào, Bác đã gọi bà lại gần, ân cần hỏi thăm công việc rồi trao tận tay bà một bó hoa tươi. Đó là bó hoa đầu tiên trong cuộc đời người nữ chiến sĩ trẻ. Nhưng hơn cả món quà ấy, điều bà mang theo suốt cuộc đời là sự giản dị và tình cảm chân thành của Bác dành cho cán bộ, chiến sĩ với sự gần gũi như người thân trong gia đình. Bác căn dặn rằng: “Là công an, các cháu phải hết lòng phục vụ nhân dân, phải đoàn kết với đồng chí, đồng đội, phải cố gắng học tập chuyên môn, nghiệp vụ tốt, học hỏi những đồng chí đi trước…”

Bà Đinh Thị Khu ôn lại kỷ niệm thiêng liêng khi được làm nhiệm vụ bảo vệ Bác.

Hơn 60 năm trôi qua, mái tóc giờ đã bạc trắng, nhưng lời dặn ấy vẫn còn nguyên vẹn trong tim người nữ chiến sĩ năm nào. Với bà Khu, bó hoa và 2 bức ảnh chụp với Bác Hồ không chỉ là kỷ vật thiêng liêng của tuổi trẻ, mà còn là điểm tựa tinh thần để vượt qua mọi khó khăn, thử thách như một niềm tự hào đặc biệt.

Biểu tượng đoàn kết

Mùa xuân năm 1961 là một dấu mốc đặc biệt của Hà Giang. Trên cao nguyên đá, hàng vạn thanh niên xung phong đang mở tuyến đường Hạnh Phúc. Tỉnh vừa tổ chức Đại hội Đảng bộ lần thứ III, phát động phong trào thi đua sản xuất, cùng miền Bắc bước vào công cuộc xây dựng CNXH. Trong bối cảnh ấy, sự xuất hiện của Bác cùng 8 lời căn dặn đã trở thành nguồn động viên lớn lao, tiếp thêm niềm tin để Đảng bộ, chính quyền Hà Giang vượt khó vươn lên.

Ông Kim Xuyến Lượng, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Hà Giang vẫn nhớ như in thời điểm lịch sử ấy. Người căn dặn rất nhiều điều thiết thực: Phải tăng gia sản xuất, phát triển chăn nuôi, bảo vệ rừng, giữ gìn vệ sinh, xóa nạn mù chữ, xây dựng đời sống mới và cán bộ phải hết lòng phục vụ nhân dân. Nhưng điều Bác nhắc đến đầu tiên, cũng là điều khiến ông Lượng nhớ mãi, chính là tinh thần đoàn kết giữa đồng bào các dân tộc nơi rẻo cao.

Ông kể, để đồng bào dễ hiểu, Bác không dùng những lời lẽ cao xa mà giơ ngay bàn tay của mình lên làm ví dụ. Người nói: “Bàn tay nếu các ngón rời rạc thì bẻ lúc nào cũng được. Nhưng nếu nắm chặt lại thì không ai bẻ nổi. Do đó, đồng bào ta, dân tộc ta phải đoàn kết như anh em một nhà”.

Những hình ảnh, hiện vật về chuyến thăm lịch sử của Bác Hồ năm 1961 được lưu giữ tại Bảo tàng Hà Giang.

Trong số ít những nhân chứng còn sống từng được gặp Bác Hồ trong chuyến thăm Hà Giang còn có ông Triệu Đức Thanh, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang. Ngày ấy, ông là đại diện thanh niên dân tộc thiểu số vinh dự được trực tiếp nghe Bác nói chuyện với đồng bào nơi biên cương. Sau hơn sáu thập kỷ, ký ức về buổi gặp gỡ đặc biệt ấy vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông.

Ông Thanh kể, thời điểm đó Hà Giang còn là miền biên viễn vô cùng gian khó. Người dân sống rải rác giữa núi đá, đời sống khó khăn thiếu thốn; đa số còn chưa biết chữ, chưa thông thạo tiếng phổ thông. Thế nhưng khi Bác Hồ xuất hiện trong bộ kaki giản dị, với giọng nói trầm ấm và gần gũi, khoảng cách giữa vị lãnh tụ với đồng bào vùng cao dường như không còn nữa.

Điều khiến ông Thanh nhớ mãi là cách Bác nói chuyện rất mộc mạc, dễ hiểu nhưng thấm sâu vào lòng người. Những lời căn dặn về đoàn kết, tăng gia sản xuất, chăm lo học chữ và xây dựng cuộc sống mới khi ấy đã trở thành nguồn động viên lớn lao đối với nhân dân các dân tộc Hà Giang. Với ông Thanh, đó không chỉ là bài học của một giai đoạn lịch sử, mà còn là “kim chỉ nam” để nhiều thế hệ cùng nhau vượt khó, dựng xây quê hương nơi địa đầu Tổ quốc.

Những kỷ vật lịch sử

Trong không gian trang trọng của Bảo tàng Hà Giang, bốn hiện vật đã nhuốm màu thời gian được đặt ở vị trí đặc biệt như những chứng nhân lặng lẽ của chuyến Bác Hồ lên thăm Hà Giang năm 1961. Đó là bản thảo bài phát biểu của Người, chiếc micro dùng để nói chuyện với đồng bào, cuộn băng ghi âm và chiếc máy ghi âm cũ từng được ông Trần Chí Thành, nguyên Trưởng Đài Truyền thanh thị xã Hà Giang gìn giữ suốt nhiều năm.

Các kỷ vật về buổi nói chuyện của Bác với Đảng bộ, chính quyền, đồng bào các dân tộc Hà Giang.

Mỗi hiện vật đều nhỏ bé, giản dị, nhưng phía sau là ký ức về một ngày lịch sử không thể nào quên. Ông Thành kể, sáng 27/3/1961, từ tinh mơ, từng đoàn người Tày, Dao, Mông, Nùng, Pà Thẻn… trong trang phục đẹp nhất đã vượt núi, băng rừng đổ về sân vận động thị xã Hà Giang. Người mang theo cờ đỏ, hoa tươi, biểu ngữ, gương mặt ai cũng ánh lên niềm háo hức như đi hội lớn. Hàng vạn người đồng thanh hô vang “Hồ Chủ tịch muôn năm!”. Giữa không gian rộng lớn, giọng Bác vang lên qua chiếc micro vẫn trầm ấm, gần gũi.

Nhiều năm sau đó, ông Thành vẫn cẩn thận lưu giữ bốn kỷ vật gắn với chuyến thăm lịch sử ấy như giữ một phần ký ức. Với ông, đó không đơn thuần là hiện vật, mà là nơi còn lưu giữ giọng nói của Bác với quê hương Hà Giang năm nào. Giờ đây, những kỷ vật ấy được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng tỉnh, và nơi đây trở thành điểm dừng chân đặc biệt của nhiều du khách và thế hệ trẻ.

Chị Hoàng Thị Mến, thuyết minh viên bảo tàng cho biết: “Có những đoàn học sinh khi nghe kể về chuyến Bác Hồ lên thăm Hà Giang đã rất xúc động. Với chúng tôi, những hiện vật ấy không chỉ là tài sản quý của bảo tàng mà còn là ký ức thiêng liêng, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về tình cảm đặc biệt Bác Hồ dành cho đồng bào dân tộc vùng cao”.

Nơi Hồ Chủ tịch đứng nói chuyện khi xưa đã trở thành Quảng trường 26/3. Giữa không gian rộng mở ấy, tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc vẫn lặng lẽ hiện diện như biểu tượng của niềm tin, của tinh thần đại đoàn kết đã được Người gieo mầm từ hơn sáu thập kỷ trước. Thời gian có thể lùi xa, nhưng ký ức về ngày Bác lên thăm cùng tám lời căn dặn sâu nặng nghĩa tình vẫn còn vang vọng, luôn là “ngọn lửa” soi đường để các thế hệ đồng bào các dân tộc trên quê hương cách mạng đoàn kết, vượt khó đi lên.

Hoàng Hà