Hành trình khởi nguồn và khát vọng vươn lên

Trải qua 120 năm hình thành và phát triển (1906 - 2026), xã Đồng Văn hôm nay đã khắc ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử xây dựng và bảo vệ quê hương. Từ một vùng biên giới, núi đá khắc nghiệt, Đồng Văn đang từng bước vươn mình mạnh mẽ, khẳng định vị thế trong tiến trình phát triển chung của tỉnh.

Những dấu ấn hình thành

Cách đây tròn 120 năm, Đồng Văn được thành lập trong bối cảnh đất nước còn nhiều gian khó. Trải qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, từ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước, Nhân dân xã Đồng Văn luôn một lòng theo Đảng, đoàn kết, cần cù lao động, kiên cường vượt qua mọi thử thách, lập nên nhiều thành tích đáng tự hào.

Đồng chí Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đồng Văn kiểm tra tại các điểm nhấn du lịch của xã.

Địa danh Đồng Văn được xuất hiện lần đầu tiên tại Nghị định 60 ngày 17-6-1904, do Tướng chỉ huy tối cao quân đội Đông Dương ban hành, lập khu vực Đồng Văn, Lũng Cú và Má Lủng Kha thành công xã, gọi chung là Đồng Văn. Từ đó, Đồng Văn cũng sớm trở thành trung tâm cư trú, giao thoa và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc trên vùng Cao nguyên đá.

Với địa hình núi đá, khí hậu khắc nghiệt, các thế hệ cư dân nơi đây đã bền bỉ khai phá, chinh phục thiên nhiên, tạo dựng nên không gian sinh tồn độc đáo, hài hòa. Những bản làng nép mình bên sườn núi, nếp nhà trình tường mái ngói âm dương, cùng những phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống đã làm nên bản sắc riêng có của Đồng Văn.

Đồng Văn còn là vùng đất giàu truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí quật cường. Qua các thời kỳ lịch sử, nhân dân Đồng Văn luôn một lòng theo Đảng, góp sức người, sức của cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên cương.

Trong các cuộc kháng chiến, lớp lớp con em của quê hương đã hăng hái lên đường, chiến đấu anh dũng, nhiều người đã hy sinh xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Sự hy sinh cao cả ấy đã trở thành biểu tượng sáng ngời, là niềm tự hào của Đảng bộ và Nhân dân Đồng Văn. Chính từ nền tảng văn hóa và truyền thống ấy đã hun đúc nên bản lĩnh, sức mạnh nội sinh để Đồng Văn vững vàng bước vào thời kỳ đổi mới và phát triển.

Đồng Văn vững bước đi lên

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1-7-2025 xã Đồng Văn được hình thành từ 5 xã, thị trấn với tổng diện tích tự nhiên trên 122 km2, có chiều dài đường biên giới 1,82 km; có 69 thôn với trên 26 nghìn nhân khẩu sinh sống tại 69  thôn và 19 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó, chủ yếu là dân tộc Mông.

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, phát huy truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nhờ đó, Đồng Văn có sự chuyển mình rõ nét, mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.

Từ một địa phương vùng cao còn nhiều khó khăn, đến nay đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được cải thiện. Hạ tầng giao thông nông thôn từng bước được đầu tư đồng bộ, diện mạo ngày càng khởi sắc. Năm 2025, giá trị sản xuất các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp ước đạt 103,6 tỷ đồng; tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia đạt 95%; đến hết năm 2026, 100% các thôn có điện lưới quốc gia.

Xã Đồng Văn hôm nay phát triển mạnh mẽ sau 120 năm.

Đặc biệt, việc Cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu đã mở ra cơ hội lớn, đưa Đồng Văn trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế. Trong đó, phát huy lợi thế độc đáo về cảnh quan, văn hóa, xã Đồng Văn chú trọng phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Các làng văn hóa du lịch cộng đồng, sản phẩm du lịch trải nghiệm, lễ hội truyền thống được gìn giữ và khai thác hiệu quả, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa lan tỏa giá trị văn hóa. Năm 2025, Đồng Văn đón gần 1 triệu lượt khách.

Song song với đó, công tác xây dựng Đảng, củng cố hệ thống chính trị, giữ vững quốc phòng - an ninh biên giới tiếp tục được tăng cường, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển ổn định, lâu dài.

Đồng chí Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đồng Văn khẳng định: Phát huy truyền thống, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đồng Văn nguyện tiếp tục kế thừa và làm giàu những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ cha ông đã dày công vun đắp.

Trong thời gian tới, xã Đồng Văn sẽ tập trung phát huy sức mạnh đoàn kết, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Đặc biệt, quyết tâm xây dựng Đồng Văn trở thành xã trọng điểm về du lịch - dịch vụ của tỉnh; từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, quyết tâm xây dựng xã Đồng Văn ngày càng phát triển bền vững.

Ghi nhận những nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đồng Văn, năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã tặng Bằng khen cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, đã có thành tích xuất sắc trong công tác phát triển du lịch, dịch vụ, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho nhân dân các dân tộc trên địa bàn, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Tuyên Quang. 

Trải qua 120 năm hình thành và phát triển, xã Đồng Văn đã, đang và sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là vùng đất giàu truyền thống, đậm đà bản sắc văn hóa và giàu khát vọng vươn lên. Đồng Văn hôm nay đang từng ngày vươn mình mạnh mẽ, xứng đáng là phên dậu vững chắc nơi địa đầu Tổ quốc, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của các thế hệ đi trước.

Bài, ảnh: My Ly