Không bị động trước thiên tai

Mỗi mùa mưa lũ, Tuyên Quang lại đối mặt với nhiều nguy cơ thiên tai như mưa lớn kéo dài, lũ quét, sạt lở đất. Tuy nhiên, những năm gần đây, thay vì bị động ứng phó, tỉnh đã chuyển mạnh sang tư duy “phòng ngừa là chính”. Từ nghị quyết của cấp ủy đến hành động cụ thể của người dân, một “lá chắn” phòng, chống thiên tai đang được xây dựng từ sớm, từ xa.  

Tại xã địa đầu cực Bắc Lũng Cú, trận thiên tai kinh hoàng hồi tháng 9-2025 từng để lại hậu quả nặng nề. Thôn Má Lầu A khi đó có đến 6 ngôi nhà bị sập hoàn toàn và 65 ngôi nhà nằm ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Gia đình ông Giàng Mí Dình là một trong những hộ bị mất trắng tài sản sau đêm mưa lũ kinh hoàng. May mắn không có thiệt hại về người, ngay sau thiên tai, gia đình ông đã nhận được sự hỗ trợ kịp thời của chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm để dựng lại ngôi nhà mới kiên cố, an toàn hơn cho 8 nhân khẩu, nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc trình tường truyền thống của đồng bào Mông.

Trong ngôi nhà mới còn vương mùi xi măng, ông Giàng Mí Dình xúc động chia sẻ: “Mấy đời sinh sống ở đây, chưa bao giờ thấy đất đá dữ dằn như vậy. Tài sản tích cóp cả đời mất sạch chỉ sau một đêm. Nay có nhà mới ở nơi an toàn, gia đình tôi yên tâm làm ăn, ổn định cuộc sống”. Không chỉ tập trung khắc phục hậu quả, xã Lũng Cú còn chủ động rà soát, vận động các hộ dân nằm trong vùng nguy cơ cao di dời đến nơi an toàn trước mùa mưa bão.

Các lực lượng tại chỗ của xã Minh Sơn chủ động bám nắm địa bàn, sẵn sàng chủ động trước mọi tình huống.

Gia đình ông Giàng Mí Thùng, một trong 65 hộ thuộc diện nguy hiểm, hiện đã chuyển về nơi ở mới. Trong căn nhà vừa hoàn thiện, bà con trong thôn vẫn đang hỗ trợ gia đình ông làm các công trình phụ trợ. Ông Giàng Mí Thùng chia sẻ: “Vợ chồng tôi tuổi cao, sức yếu, con cháu đi làm ăn xa. Trước đây cứ mưa lớn là mất ngủ vì lo núi lở. Giờ có nhà kiên cố, ở nơi an toàn, nỗi lo ấy vơi đi nhiều”.  

Song song với việc đảm bảo an toàn nơi ở, xã Lũng Cú đặc biệt chú trọng củng cố hạ tầng giao thông vùng sạt lở để phục vụ cứu hộ cứu nạn. Tuyến đường từ thôn Má Sồ qua thôn Má Lầu A đến thôn Má Lầu B có 3 điểm sạt lở đang được thực hiện mở mới, nâng cấp thành đường cấp 5 miền núi, dự kiến hoàn thành ngay trước mùa mưa bão năm nay. Để con đường hoàn thành, người dân đã tình nguyện hiến hơn 6.000m² đất mà theo như Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức cho biết: “Việc đảm bảo giao thông không chỉ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi, mà quan trọng nhất là phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn nhanh chóng, kịp thời, giúp chúng tôi giành thế chủ động khi có tình huống thiên tai xảy ra.

Bà con sau khi nghe tuyên truyền, vận động đều hiểu ra và đồng tình ủng hộ”. Thế trận “4 tại chỗ” Theo dự báo, mùa mưa bão năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp do tác động của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng cả về tần suất và cường độ. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh đã xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai năm 2026, xác định rõ các vùng trọng điểm và phương án xử lý  theo từng cấp độ rủi ro.

Toàn tỉnh có 50 xã trọng điểm bão, lốc; 52 xã trọng điểm ngập lụt; 53 xã có nguy cơ lũ ống, lũ quét; 76 xã, phường trọng điểm sạt lở đất; 3 xã có đê, kè xung yếu. Việc chủ động từ sớm, từ cơ sở đang giúp các địa phương từng bước giảm thiểu thiệt hại, nâng cao khả năng thích ứng với các hình thái thiên tai đặc thù như mưa đá, gió lốc. Từ đó, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm: Đẩy mạnh dự báo sớm, tăng cường thông tin cảnh báo, cắm biển nguy hiểm và chủ động lực lượng theo phương châm “4 tại chỗ”. Cùng với đó, ưu tiên đầu tư, gia cố các công trình xung yếu, sẵn sàng phương án di dời dân cư, nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Minh Sơn, Đại úy Hoàng Biên Thùy nhấn mạnh: “Lực lượng quân sự xã luôn phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể để chuẩn bị phương tiện, vật tư bám bản. Khi có tình huống, chúng tôi đảm bảo có mặt ngay lập tức để ứng cứu và xử lý kịp thời tại cơ sở”. Khi mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng, chủ động nhận diện rủi ro và tham gia vào quá trình phòng ngừa, sức chống chịu của cộng đồng sẽ được nâng lên. Cùng với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, ngành chức năng và doanh nghiệp, Tuyên Quang đang từng bước xây dựng “lá chắn” từ cơ sở, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân trước những thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Mê Trần Tuấn Anh cho biết: “Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh theo hướng cụ thể, dễ thực hiện, tập trung vào hướng dẫn người dân gia cố nhà cửa, chằng chống mái, chủ động chặt tỉa cây xanh có nguy cơ gãy đổ trước khi bão vào”. Qua mỗi bản làng vùng cao hôm nay, điều dễ nhận thấy nhất là tinh thần chủ động của người dân. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng ý thức tự bảo vệ của cộng đồng đang từng bước tạo nên “lá chắn” vững chắc trước thiên tai, góp phần ổn định đời sống và bảo đảm an toàn cho Nhân dân trong mùa mưa bão.

Bài, ảnh: Phi Anh