Đón các anh về

Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy mở ra một hành trình trở về. Trên cung đường vượt núi, băng rừng, cán bộ, chiến sĩ lặng lẽ đưa đồng đội năm xưa về với đất mẹ bằng lòng biết ơn và trách nhiệm thiêng liêng.

Những bước chân lặng lẽ của cán bộ, chiến sĩ trên hành trình đưa đồng đội trở về với đất mẹ.

Từ điểm cao

Chiều đầu tháng 7, mưa phủ kín triền núi Hoàng Lì Pả, xã Minh Tân, con đường mòn vốn gập ghềnh nay càng trơn trượt sau nhiều ngày mưa. Giữa rừng già, cán bộ, chiến sĩ Phân đội 3, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn miệt mài rà soát từng mét đất. Sau nhiều ngày xác minh thông tin từ cựu chiến binh, người dân địa phương và đối chiếu hồ sơ, từng nhát bay cẩn trọng của cán bộ, chiến sĩ chạm vào những dấu tích đầu tiên. Dưới lớp đất sâu là đế giày, cúc áo, bình tông và những di vật còn sót lại. Không có tiếng reo vui. Mọi người chỉ lặng lẽ nhìn nhau rồi cẩn trọng gạt từng nắm đất. Mỗi thao tác đều chậm rãi, nâng niu như sợ làm xáo trộn giấc ngủ đã kéo dài nhiều năm.

Sau nhiều giờ tìm kiếm, đơn vị quy tập được một hài cốt liệt sĩ và một ngôi mộ tập thể. Nhưng với những người lính làm nhiệm vụ đặc biệt này, tìm thấy hài cốt mới chỉ là điểm khởi đầu của hành trình đưa các anh trở về.

Từ Hoàng Lì Pả hay các điểm cao 685, 772, 1509 ở xã Thanh Thủy, quãng đường xuống núi luôn là thử thách khắc nghiệt. Địa hình núi đá xen núi đất, nhiều đoạn dốc dựng đứng, lối đi chỉ vừa một người bước. Có nơi phải bám vào những mỏm đá tai mèo sắc nhọn, có nơi men theo sườn núi trơn trượt sau mưa. Mỗi bước chân đều đòi hỏi sự chắc chắn và tuyệt đối an toàn.

Mỗi hài cốt sau khi được cất bốc đều được thực hiện đầy đủ các nghi thức theo đúng quy trình, đặt cẩn trọng trong ba lô chuyên dụng cùng các di vật tìm thấy. Trên vai người lính hôm nay là đồng đội năm xưa. Chiếc ba lô không chỉ mang theo hài cốt mà còn chứa đựng sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Thiếu tá Đào Việt Tuấn, Phân đội 3, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chia sẻ: “Trước đây tôi nghĩ đào bới, tìm kiếm là công việc vất vả nhất. Nhưng khi trực tiếp cõng hài cốt đồng đội xuống núi, tôi mới cảm nhận hết sự gian nan và ý nghĩa của nhiệm vụ này. Mỗi bước chân đều nhắc chúng tôi phải đưa các anh trở về an toàn, chu đáo nhất”.

Lời hứa với đồng đội

Những ngày này, Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đang được triển khai khẩn trương trên địa bàn tỉnh. Nhiều tổ công tác tiếp tục tỏa đến các địa bàn từng là chiến trường ác liệt, rà soát thông tin, khảo sát thực địa, đối chiếu hồ sơ với quyết tâm không bỏ sót bất cứ manh mối nào.

Đây là công việc đòi hỏi sự kiên trì và bền bỉ. Sau nhiều năm, địa hình đã thay đổi, cây rừng phủ kín các điểm cao, nhiều dấu tích chiến trường không còn nguyên vẹn. Thông tin từ nhân chứng cũng dần ít đi theo thời gian. Có những ngày đơn vị đào mở hàng chục hố tìm kiếm nhưng vẫn chưa có kết quả. Dẫu vậy, không ai nản lòng, bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là niềm mong ngóng của thân nhân các liệt sĩ và trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh.

Tại nhà quàn của đội ở thôn Giang Nam, không gian luôn trang nghiêm, ấm cúng. Sau khi đưa từ hiện trường về, hài cốt và các di vật được bảo quản cẩn thận, hoàn thiện hồ sơ để bàn giao về nghĩa trang hoặc phục vụ công tác xác định danh tính. Mỗi ngày, cán bộ, chiến sĩ đều thắp hương, dâng cơm như đối với người thân trong gia đình. Những việc làm bình dị ấy thể hiện sự trân trọng và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Thượng tá Bùi Phú Vinh, Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết: “Mỗi lần tìm thấy một liệt sĩ, anh em đều coi đó là niềm hạnh phúc rất lớn. Dù địa hình hiểm trở hay thời tiết khắc nghiệt, chúng tôi luôn xác định phải đưa các anh trở về chu đáo, an toàn nhất. Đó vừa là trách nhiệm, vừa là tình cảm của những người lính hôm nay đối với đồng đội đã hy sinh vì Tổ quốc”.

Theo Thượng tá Bùi Phú Vinh, kết quả của công tác tìm kiếm, quy tập không chỉ đến từ nỗ lực của lực lượng quân đội mà còn là sự chung sức của cấp ủy, chính quyền địa phương, cựu chiến binh và Nhân dân trong việc cung cấp thông tin, xác minh vị trí chôn cất. Mỗi nguồn tin, mỗi ký ức được góp lại đều trở thành mắt xích quan trọng, giúp hành trình tìm lại đồng đội thêm gần với đích đến.

Đến nay, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã tìm kiếm, cất bốc được 28 mộ đơn và 5 mộ tập thể với 23 hài cốt liệt sĩ tại các địa bàn trọng điểm như Thanh Thủy, Lao Chải, Minh Tân... Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một gia đình có cơ hội đón người thân trở về, thêm một phần lịch sử được nối lại sau nhiều năm xa cách.

Giữa tháng Bảy, khi cả nước hướng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27-7, nhịp làm việc của Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ càng khẩn trương hơn. Những bước chân vẫn lặng lẽ vượt núi, băng rừng, mang theo dụng cụ tìm kiếm và niềm tin sẽ còn tìm được nhiều đồng đội. Mỗi chuyến đi hôm nay không chỉ là hành trình đưa các anh trở về với đất mẹ mà còn là lời hứa son sắt của thế hệ hôm nay: Dù thời gian có lùi xa, các anh sẽ không bao giờ bị lãng quên.

Bài, ảnh: Thanh Thủy