Nối dài hành trình trở về

Đã hơn nửa thế kỷ đất nước giành độc lập, thế nhưng có những hành trình đến hôm nay vẫn chưa kết thúc. Chiến dịch thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ được triển khai toàn quốc nhằm xây dựng ngân hàng dữ liệu gen phục vụ đối sánh và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Tại Tuyên Quang, với mục tiêu thu nhận trên 3.800 mẫu ADN, chiến dịch mở ra cánh cửa hy vọng đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.

Đợi chờ "mái tóc xanh hóa bạc"

Năm nay đã 84 tuổi, bà Trần Thị Bình, tổ dân phố 4, phường Mỹ Lâm được cháu ruột đưa đến điểm lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ tại Công an tỉnh Tuyên Quang. Bà bảo: "Có xe đưa đón, nhưng bà bị say xe, nên cháu đưa đi".

Lưng đã còng, mắt mờ, chân chậm cùng đôi bàn tay gầy guộc run run, trên khuôn mặt người đàn bà tần tảo lấm tấm đồi mồi cùng những vết hằn của thời gian trong hàng chục năm chờ đợi người em trai là liệt sĩ Trần Đức Đô trở về. Bà nói: "Nhà tôi chỉ có hai chị em, khi em ra trận cũng là lúc bố mẹ tôi sống từng ngày ngóng em trở về. Lúc sáu mươi tuổi, bố tôi bệnh nặng, mẹ níu ông ở lại, bảo ông cố chờ con trai về. Ông bảo không chờ được nữa đâu rồi cứ thế mà đi... Như có dự cảm trước, ít ngày sau, gia đình nhận được giấy báo tử của em. Mẹ tôi chết đi sống lại nhiều lần, không ngày nào không nhắc đến Đô, không lúc nào thôi chờ tin em. Muốn đưa em về lắm nhưng không biết làm thế nào. Năm chín mươi tám tuổi, bà đi nhẹ nhàng, bà thôi không chờ con trai về nữa...".

Tại trạm thu nhận số 1, Công an phường Minh Xuân, tổ công tác tổ chức thu nhận trên 400 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ tại 6 xã, phường.

Đó không chỉ là câu chuyện của bà Trần Thị Bình mà còn là nỗi mong ngóng của hàng trăm nghìn thân nhân liệt sĩ. Không khó để nhận ra, tại tất cả các điểm lấy mẫu ADN, những thân nhân liệt sĩ cung cấp mẫu đều là người lớn tuổi, tóc đã bạc mái đầu.

Năm nay đã gần 90 tuổi, bà Tiêu Thị Hà, tổ dân phố 8, phường Bình Thuận là em gái ruột của liệt sĩ Tiêu Văn Đông vẫn cố đi những bước chầm chậm đến bàn lấy mẫu cùng niềm hy vọng sẽ tìm thấy anh trai trở về. "Đau xót lắm, có mấy anh chị em giờ chỉ mình mình còn sống thôi. Anh đi khi còn trẻ lắm, lúc ấy mới 17 tuổi, chưa có gia đình, vợ con. Người ta bảo anh hy sinh ở Vĩnh Phúc, trong trận đánh thứ hai. Giờ chỉ mong tìm thấy, đưa anh trở về, mình ra đi cũng thanh thản".

Mỗi mẫu ADN, một hy vọng trở về

Vượt hơn 60 km đường đèo dốc, bà Lù Thị Sông, dân tộc Mông, thôn Vàng On, xã Hùng Lợi cùng em trai đến điểm lấy mẫu ADN với mong muốn tìm lại người anh trai là liệt sĩ Lù Lao Chín, hy sinh tại Hà Quảng, Cao Bằng trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Là người con của quê hương Tuyên Quang anh hùng, bà mong muốn giọt máu của gia đình gửi lại hôm nay sẽ trở thành "chiếc cầu nối" đưa anh trai trở về với đất mẹ.

Cùng chung niềm đau ngóng trông ấy, mẹ liệt sĩ Tráng Thị Pẩy, 96 tuổi, thôn Nà Nèn, xã Bắc Mê được các cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp đến tận nhà thăm hỏi và đưa đến điểm lấy mẫu an toàn, chu đáo. Sự tận tụy và chủ động của lực lượng công an đã giúp mẹ Pẩy hoàn thành ước nguyện gửi lại thông tin, mở ra hy vọng sớm xác định được danh tính người con đã hy sinh vì Tổ quốc.

Khoa học ADN mở ra cánh cửa hy vọng xác định danh tính liệt sĩ. Nhưng cánh cửa đó không mở mãi mãi khi những người thân cùng huyết thống với các liệt sĩ như cha, mẹ, anh, chị, em ruột đều tuổi đã cao. Chỉ một sự chậm trễ cũng đồng nghĩa với việc mất đi một mẫu ADN để đối chiếu không thể lấy lại. Tại Tuyên Quang, đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho trên 3.800 thân nhân liệt sĩ được triển khai từ 22 đến 26-7. Có trên 3.700 thân nhân liệt sĩ được bố trí thu nhận mẫu tại 18 điểm lấy mẫu cố định. 141 thân nhân liệt sĩ được tổ chức thu nhận mẫu lưu động tại nhà riêng do tuổi cao, không đảm bảo điều kiện sức khỏe.

Để bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc, Thiếu tướng Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương phối hợp với chính quyền cơ sở, các ngành chức năng tiến hành rà soát, lập danh sách thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện lấy mẫu. Các hoạt động tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN được triển khai đồng bộ, tạo sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực từ các gia đình chính sách và Nhân dân.

Đồng chí yêu cầu mỗi cán bộ, chiến sĩ làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất; tận tình hỗ trợ các gia đình thân nhân liệt sĩ trong quá trình thu nhận mẫu sinh phẩm, để mỗi người thân đều cảm nhận được sự trân trọng, trách nhiệm của thế hệ sau.

Đến hết ngày 26-7, tỉnh Tuyên Quang đã thu được 3.761 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, đạt 98,9% mục tiêu đề ra. Đằng sau mỗi kết quả đối sánh ADN thành công là hành trình bền bỉ của nhiều lực lượng. Đó là những cán bộ công an kiên trì rà soát hồ sơ, cùng đội ngũ cán bộ y tế vượt đường xa thu nhận mẫu sinh phẩm; là lực lượng Quân đội miệt mài tìm kiếm, quy tập, thu thập mẫu ADN từ hài cốt liệt sĩ; các chuyên gia phòng thí nghiệm âm thầm đối chiếu hàng vạn chỉ số di truyền. Nhưng trên hết, đó là sự kiên trì chưa từng ngơi nghỉ của chính các gia đình liệt sĩ - những người đã đi qua nhiều thế hệ, đau đáu một mong mỏi thiêng liêng: đưa người thân trở về trong vòng tay quê hương, gia đình.

Đợt cao điểm lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ là một bước đi trong hành trình dài "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ". Đó không chỉ là hành trình trả lại tên cho các anh, mà còn là niềm tin, hy vọng được thắp lên sau những cuộc tìm kiếm vô vọng kéo dài cả đời người. Và đây cũng là lời cảm tạ và tri ân sâu sắc nhất của thế hệ sau với cha anh đã không tiếc tuổi xuân hy sinh, để "đất nước nở hoa độc lập, kết trái tự do".

Bài, ảnh: Thùy Lê