Kết nối cộng đồng
Văn hóa không chỉ là cội nguồn làm nên bản sắc mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp sức mạnh nội sinh trong mỗi vùng đất và chỉ thực sự có sức sống khi được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa trong đời sống. Từ nhận thức đến hành động, từ trách nhiệm của chính quyền, tâm huyết của nghệ nhân đến sự chủ động của mỗi người dân... việc phát huy giá trị văn hóa đang mở ra những cách làm mới, khơi dậy niềm tự hào của mỗi con dân đất Việt. Báo Tuyên Quang cuối tuần trân trọng giới thiệu chùm ý kiến về vấn đề này.
![]() |
PGS-TS. Nguyễn Thị Thu Phương
Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam
Khơi nguồn sức mạnh từ bản sắc cộng đồng
Tôi cho rằng, yêu cầu quan trọng hiện nay là phải chuyển từ tư duy bảo tồn, tôn vinh các giá trị văn hóa sang tư duy kiến tạo và phát triển giá trị. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa vô cùng phong phú, nhưng giá trị của di sản không chỉ nằm ở việc được lưu giữ hay công nhận, mà quan trọng hơn là phải tiếp tục hiện diện trong đời sống được cộng đồng thực hành, trao truyền và sáng tạo.
Thực tiễn cho thấy, khi người dân hiểu, tự hào về văn hóa của dân tộc mình, họ sẽ có ý thức chủ động gìn giữ và phát huy những giá trị ấy. Đặc biệt, cần tạo cơ hội để thế hệ trẻ tiếp cận di sản bằng trải nghiệm, sáng tạo và tham gia trực tiếp vào các hoạt động văn hóa. Khi đó, văn hóa trở thành một phần của đời sống, góp phần bồi đắp bản sắc, củng cố sự gắn kết cộng đồng và hình thành sức mạnh nội sinh từ chính mỗi con người.
Theo tôi, tài nguyên văn hóa chỉ thực sự trở thành lợi thế khi được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và những hình thức biểu đạt có khả năng tiếp cận công chúng, tham gia thị trường và tạo ra giá trị cho xã hội. Việc kết nối di sản với giáo dục, du lịch, nghệ thuật và các ngành công nghiệp sáng tạo sẽ mở rộng không gian tồn tại của văn hóa, đồng thời tạo thêm sinh kế cho cộng đồng. Người dân là chủ thể của quá trình này, được tham gia, được hưởng lợi và có trách nhiệm với di sản. Khi văn hóa được nuôi dưỡng từ đời sống và quay trở lại phục vụ cộng đồng thì sức mạnh của văn hóa mới thực sự được khơi dậy và lan tỏa.
![]() |
Đồng chí Quốc Thị Thanh Thảo
Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bằng Hành
Từ ngày hội đến sức mạnh đồng lòng
Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam đã mang đến cho các thôn, bản ở Bằng Hành không khí rộn ràng, đậm đà bản sắc. Với 3.658 hộ, hơn 16.600 nhân khẩu thuộc nhiều dân tộc cùng sinh sống, Bằng Hành xác định phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân là nền tảng để gìn giữ bản sắc văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết.
Từ quan điểm ấy, cấp ủy chú trọng phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và người có uy tín trong vận động, tập hợp Nhân dân; thực hiện dân chủ, công khai để người dân được bàn bạc, tham gia và giám sát những công việc chung. Khi ý Đảng hòa cùng lòng dân, sự đồng thuận trở thành động lực phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.
![]() |
Nghệ nhân Sầm Văn Đạo
Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương
Trao truyền để di sản sống mãi
Lời Sình ca, nhịp trống sành, những nghi lễ và điệu múa cổ đã gắn bó sâu sắc với đời sống người Cao Lan chúng tôi qua bao thế hệ. Trong mỗi lời ca, nhịp trống, điệu múa đều lắng đọng ký ức cội nguồn, phong tục, nếp sống và những ước vọng tốt đẹp của cha ông. Đó là vốn quý được bao thế hệ nâng niu, trao lại cho con cháu, để hôm nay chúng tôi tiếp tục gìn giữ và phát huy.
Điều tôi trăn trở nhất là làm sao để lớp trẻ biết hát Sình ca, đánh trống sành, thực hành những điệu múa cổ và thấu hiểu chiều sâu văn hóa gửi gắm trong từng lời ca, nhịp điệu. Bởi gìn giữ di sản cũng chính là giữ lấy ký ức, tâm hồn và cốt cách của dân tộc mình. Khi người trẻ đón nhận những giá trị ấy bằng sự am hiểu và niềm tự hào, việc bảo tồn sẽ trở thành tình yêu, ý thức tự giác và trách nhiệm của mỗi người, mỗi gia đình. Với tôi, niềm vui lớn nhất là thấy lớp trẻ say mê học hỏi, để bản sắc Cao Lan tiếp tục được nuôi dưỡng trong từng nếp nhà.
![]() |
Nghệ nhân hát then Chu Văn Thạch
Xã Trung Hà
Gìn giữ bản sắc bằng tư duy và cách làm mới
Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc hôm nay không có nghĩa là đóng khung di sản trong tủ kính hay chỉ nhắc lại quá khứ bằng sự hoài niệm. Với tôi, di sản chỉ thực sự sống khi nó bước vào đời sống đương đại và nuôi sống được chính những người giữ nghề. Muốn vậy, người làm văn hóa phải dám thay đổi tư duy, mạnh dạn ứng dụng công nghệ, kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ của thời đại mới.
Từ hành trình đưa cây đàn Tính 12 dây bước ra những sân khấu lớn, giành giải thưởng tại các kỳ liên hoan toàn quốc, tôi càng nhận ra sức lan tỏa mạnh mẽ của việc làm mới cách tiếp cận giá trị văn hóa. Bên cạnh biểu diễn và dạy trực tiếp, tôi lập hai kênh YouTube “Đan tinh Chu Thach”, “Chu Thach Official” cùng các lớp học qua Facebook, Zoom để kết nối những người yêu Then, đàn Tính ở khắp mọi nơi. Khi biết tận dụng công nghệ để truyền lửa, di sản sẽ tự khắc có sức sống bền lâu trong lòng thế hệ trẻ.
![]() |
Anh Đặng Văn Cường
Thôn Bản Luốc, xã Hoàng Su Phì
Tự hào là chủ thể văn hóa
Bao đời nay, người Dao ở Hoàng Su Phì gắn bó với dải Tây Côn Lĩnh, chè Shan tuyết cổ thụ, di sản quốc gia ruộng bậc thang và nhiều nét văn hóa truyền thống tốt đẹp. Nhưng hiện nay, một số giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một. Việc tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam đã tạo không gian sống động để các trò chơi dân gian, nghi lễ của dân tộc Dao như Lễ cấp sắc được tái hiện trong đời sống và lan tỏa đến cộng đồng. Chúng tôi tự hào là chủ thể của những giá trị văn hóa tốt đẹp, góp phần làm nên bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Tuyên Quang. Phát huy vai trò là chủ thể văn hóa, chúng tôi nguyện tiếp tục gìn giữ, bồi đắp và trao truyền những giá trị quý báu ấy cho các thế hệ mai sau.














Ý kiến bạn đọc