Vòng tay ấm cho trẻ em

Liên tiếp những vụ bạo hành, xâm hại trẻ em xảy ra thời gian gần đây đã để lại nỗi ám ảnh lớn trong dư luận. Đằng sau mỗi vụ việc là một tuổi thơ bị tổn thương, một tiếng khóc bị bỏ quên và cả những khoảng trống trong sự quan tâm, giám sát của gia đình, cộng đồng và xã hội. Đã đến lúc cần nhìn thẳng vào thực tế để không còn những đứa trẻ phải lớn lên trong sợ hãi, đau đớn; để không phải đến khi một đứa trẻ mất đi mạng sống, chúng ta mới bàng hoàng lên án.

Trường Mầm non Hoa Phượng, phường An Tường giáo dục trẻ nhỏ cách nhận biết các vấn đề bạo lực, xâm hại trẻ em.

Day dứt từ cái chết thương tâm

Cách đây 10 ngày trước, chiếc xe chở thi thể bé gái 4 tuổi dừng lại trước căn nhà nhỏ giữa vùng quê ở thôn Tân Tạo, xã Bắc Quang. Người thân và bà con lối xóm, không ai cầm được nước mắt khi nhìn di ảnh đứa trẻ còn quá non nớt. Em đã không thể trở về sau chuỗi ngày bị chính mẹ ruột và chồng hờ của mẹ bạo hành, bỏ đói trong thời gian theo mẹ sinh sống tại Hà Nội.

Sự ra đi của cháu bé khiến dư luận bàng hoàng, đau xót và phẫn nộ. Một em bé đáng lẽ đang được ôm ấp, vỗ về, được vô tư khóc cười trong vòng tay gia đình, lại kết thúc cuộc đời bằng đau đớn ngay trong chính nơi đáng ra phải an toàn nhất đối với em.

Ngay sau khi thi thể cháu bé được đưa về địa phương, đại diện cấp ủy, chính quyền xã đã đến thăm hỏi, động viên gia đình. Nhưng phía sau những lời chia buồn ấy vẫn là nỗi day dứt không dễ nguôi ngoai. Giá như những dấu hiệu bất thường được phát hiện sớm hơn, giá như có sự can thiệp kịp thời hơn thì có lẽ đã không xảy ra sự việc như vậy.

Đồng chí Đỗ Thị Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Bắc Quang chia sẻ: “Hoàn cảnh gia đình cháu bé cũng là một câu chuyện trong cuộc sống thiếu nền tảng ổn định. Tuổi thơ của mẹ cháu là chuỗi ngày nhiều thiếu thốn và bất hạnh. Cha mẹ ly hôn từ sớm, mẹ bỏ đi, cha vướng vòng lao lý rồi qua đời.Mẹ cháu sinh con khi tuổi đời còn trẻ và không đăng ký kết hôn. Hơn 1 năm qua, sau khi xuống Hà Nội làm, mẹ cháu gần như không còn liên lạc với người thân”.

Đau lòng hơn, đây không phải là vụ việc cá biệt. Chỉ trong thời gian ngắn, liên tiếp những vụ bạo hành, xâm hại trẻ em xảy ra trên cả nước với tính chất nghiêm trọng, tàn nhẫn và mất nhân tính để lại những tổn thương nặng nề, không thể chữa lành về cả thể chất lẫn tinh thần cho trẻ em. Điều đó tạo nên nỗi ám ảnh, sự bất an, day dứt trong xã hội và gióng lên hồi chuông báo động về công tác bảo vệ trẻ em hiện nay.

Do điều kiện kinh tế còn khó khăn, nhiều em nhỏ ở vùng cao lớn lên trong thiếu thốn, thiệt thòi cả về sự chăm sóc lẫn cơ hội học tập đầy đủ.

Tiềm ẩn nhiều nguy cơ

Theo số liệu thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Tuyên Quang, tình trạng tội phạm xâm hại trẻ em vẫn diễn biến phức tạp, từ năm 2025 đến nay, đã có 33 vụ bị khởi tố, 38 bị can và 37 trẻ em là nạn nhân. Riêng hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi chiếm tới 23 vụ với 25 trẻ em bị xâm hại; giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi xảy ra 10 vụ. Những con số đó cho thấy trẻ em vẫn đang đối diện với rất nhiều nguy cơ bị tổn thương.

Điều đáng lo ngại là phần lớn các vụ việc xảy ra không phải ở nơi xa lạ. Có tới 16 vụ xâm hại diễn ra ngay tại gia đình, tại nhà của đối tượng hoặc bị hại. Đối tượng gây ra hành vi xâm hại chủ yếu là người quen biết, thậm chí có cả bố ruột, người thân trong gia đình hoặc người có quan hệ tình cảm với nạn nhân.

Thực tế này đặt ra vấn đề lớn về khoảng trống trong giáo dục gia đình và trách nhiệm của người lớn. Không ít trẻ em hiện nay sống trong môi trường thiếu sự quan tâm, chăm sóc đầy đủ, cha mẹ ly hôn, đi làm ăn xa hoặc mải lo mưu sinh nên thiếu thời gian đồng hành cùng con. Nhiều trẻ thiếu kỹ năng tự bảo vệ, thiếu người chia sẻ, dẫn đến dễ bị dụ dỗ, xâm hại nhưng không dám lên tiếng.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận người lớn vẫn chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm bảo vệ trẻ em. Tâm lý “đóng cửa bảo nhau”, coi bạo lực gia đình là chuyện riêng vẫn tồn tại ở không ít nơi. Có những vụ việc kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng nhưng hàng xóm, người xung quanh không ai trình báo hay can thiệp. Sự im lặng và thờ ơ vô tình khiến những tổn thương của trẻ nhỏ bị kéo dài.

Trung tá Nguyễn Thế Duy, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh cho biết: “Trẻ em còn đối diện với nhiều nguy cơ trên không gian mạng. Mạng xã hội trở thành môi trường để các đối tượng xấu tiếp cận, dụ dỗ, lôi kéo trẻ em bằng nhiều thủ đoạn tinh vi. Một bộ phận thanh, thiếu niên đang thiếu sự quản lý, định hướng, giáo dục về lối sống, kỹ năng ứng xử và ý thức chấp hành pháp luật”.

Những “lỗ hổng” trong công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em nếu không được nhận diện đầy đủ và lấp đầy bằng những giải pháp thực chất, thì nguy cơ những bi kịch trẻ thơ vẫn tiếp tục xảy ra.

Học sinh Trường THCS Bằng Lang, xã Bằng Lang tìm hiểu các vấn đề bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Phòng ngừa đa tầng, chủ động bảo vệ trẻ em

Sau mỗi vụ việc, dư luận đều đặt ra yêu cầu phải xử lý nghiêm minh những hành vi bạo hành, xâm hại trẻ em nhằm bảo đảm tính răn đe của pháp luật. Bởi với những hành vi tàn ác với trẻ nhỏ không thể có sự bao che, nhân nhượng hay vùng cấm.

Theo Tiến sĩ Trần Quang Huy, Trường Đại học Tân Trào, để bảo vệ trẻ em trước vấn nạn bạo lực, việc xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật là yêu cầu bắt buộc, nhưng chưa đủ. Quan trọng hơn là phải thiết lập một “hàng rào” đa tầng và chủ động phòng ngừa từ gốc, xây dựng trên các phương diện gia đình, nhà trường, xã hội và thể chế pháp luật. Cùng với đó, phải có cơ chế tư vấn tâm lý học đường, cơ chế giám sát cộng đồng đối với trẻ em, “lá chắn” số bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và lòng nhân ái để các em không bị bỏ lại trong những khoảng trống của sự vô cảm và thiếu trách nhiệm.

Nhằm bảo đảm quyền trẻ em, tăng cường công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em, giảm tối đa các tổn hại cho trẻ em, Bộ Y tế đã ban hành số 3269/BYT-BMTE gửi UBND các tỉnh, thành phố cần tổ chức quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các Chỉ thị, Nghị quyết, Kết luận, văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.

Trên cơ sở đó, các cấp, ngành trong toàn tỉnh đã tích cực triển khai các hoạt động truyền thông, tư vấn, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ tâm lý cho trẻ em; nâng cao năng lực nhận diện, phát hiện sớm các trường hợp trẻ có nguy cơ bị bạo hành, xâm hại để can thiệp kịp thời. Tiếng nói của trẻ em được thể hiện qua các buổi đối thoại, diễn đàn, hoạt động ngoại khóa về kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ và phòng chống xâm hại.

Cô giáo Mai Thị Luyệt, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học xã Tiên Nguyên chia sẻ: “Ngoài nhiệm vụ dạy học, nhà trường chú trọng quản lý, chăm sóc và tạo sự gần gũi giữa giáo viên với học sinh để các em mạnh dạn chia sẻ khi gặp vấn đề trong học tập, cuộc sống, cũng như tăng cường giáo dục kỹ năng giúp các em biết cách bảo vệ bản thân trước các nguy cơ”.

Song điều cần thiết hơn cả là sự vào cuộc trách nhiệm, đồng bộ và quyết liệt từ nhiều phía để một vòng tay lên tiếng đúng lúc cũng có thể ngăn lại một bi kịch và không còn những đứa trẻ phải lớn lên trong sợ hãi, tổn thương, cô độc.

Bài, ảnh: Mộc Lan

Tăng cường bảo vệ trẻ em từ chính sách đến thực tiễn

Đồng chí Nguyễn Khánh Lâm Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Tư pháp

Để tăng cường bảo vệ quyền trẻ em, đặc biệt là trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Sở Tư pháp đã tham mưu, trình Hội đồng nhân dân tỉnh dự thảo Nghị quyết hỗ trợ kinh phí thực hiện thủ tục hưởng chế độ trợ giúp xã hội đối với trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Dự thảo dự kiến trình sẽ được HĐND tỉnh xem xét thông qua vào kỳ họp chuyên đề tới đây, góp phần tháo gỡ những “nút thắt” trong tiếp cận chính sách an sinh cho trẻ em. Sở cũng đã biên soạn và phát hành 155 tờ gấp tuyên truyền pháp luật, tập trung vào các nội dung như: Phòng, chống bạo lực học đường; bạo lực gia đình; các quy định của Bộ luật Hình sự; tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, cũng như các nội dung cốt lõi của Luật Trẻ em năm 2016. Các tài liệu này được đăng tải trên Trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp và gửi tới 100 cơ quan, đơn vị, cá nhân để phục vụ công tác tuyên truyền. Cùng với đó, ngành đã tổ chức các hội nghị, buổi tuyên truyền lưu động và các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách và ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội.

Đồng hành cùng phụ nữ và trẻ em

Đồng chí Phan Thị Minh Tâm Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

Các cấp Hội phụ nữ tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên, phụ nữ và nhân dân về quyền trẻ em, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống xâm hại trẻ em, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; triển khai các hoạt động hỗ trợ kiến thức, kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng chăm sóc và bảo vệ trẻ em...

Hội tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả, phát huy vai trò của hội viên nòng cốt ở cơ sở; tăng cường phối hợp liên ngành trong phát hiện, can thiệp và hỗ trợ kịp thời các trường hợp phụ nữ, trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại; huy động các nguồn lực xã hội chăm lo cho các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Xây dựng môi trường an toàn

Cô giáo Đặng Thị Thùy Linh Hiệu trưởng Trường THCS Lê Quý Đôn, phường Hà Giang 1

Tình trạng bạo hành trẻ em hiện nay đang là vấn đề đáng lo ngại, không chỉ xảy ra trong gia đình mà còn xuất hiện ở trường học và trên không gian mạng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, nhận thức và sự phát triển của học sinh. Vì vậy, nhà trường luôn xác định việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

Để bảo vệ trẻ em hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và địa phương. Nhà trường thường xuyên giữ liên hệ với phụ huynh để cùng theo dõi, giáo dục học sinh; đồng thời phối hợp với lực lượng Công an, đoàn thể địa phương trong công tác tuyên truyền pháp luật, bảo đảm an ninh trường học và phòng ngừa các nguy cơ ảnh hưởng đến trẻ em. Khi nhà trường an toàn, gia đình thấu hiểu và xã hội cùng chung tay hành động sẽ tạo được môi trường lành mạnh để học sinh phát triển toàn diện cả về tri thức, kỹ năng và nhân cách.

“Lá chắn” bảo vệ trẻ em

Chị Trần Thị Nụ Thôn Khuân Lâm, xã Yên Sơn

Thời gian qua tôi ám ảnh khi theo dõi thông tin về các vụ việc trẻ em bị bạo hành ngay từ chính người thân trong gia đình. Những đứa trẻ còn quá nhỏ để hiểu điều gì đang xảy ra, càng không có khả năng tự bảo vệ hay lên tiếng cầu cứu.

Nuôi dạy con mới hiểu, trẻ cần được yêu thương, quan tâm mỗi ngày chứ không chỉ chăm lo về vật chất. Tôi cho rằng bảo vệ trẻ em không thể chỉ trông chờ vào một cá nhân hay một cơ quan, mà trước hết gia đình phải là nơi an toàn nhất của trẻ. Nhà trường cũng cần thường xuyên theo dõi, gần gũi để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường. Bên cạnh đó, chính quyền, đoàn thể và cả cộng đồng chủ động đồng hành để có thể can thiệp đúng lúc, ngăn chặn những bi kịch đau lòng xảy ra. Từ đó để không còn những đứa trẻ phải chịu tổn thương trong im lặng ngay trong chính mái nhà của mình.