Hương cốm mùa thu

Cứ vào cuối tháng 8 đến tháng 10 hằng năm, bà con người Tày của xã Thuận Hoà lại rộn ràng tiếng chày giã cốm, thức quà đặc trưng của mùa thu nơi đây. Từng hạt cốm xanh, dẻo không chỉ là kết tinh của trời đất mà còn lắng đọng tâm huyết của bà con nông dân, tỉ mỉ, chăm chút qua từng công đoạn.

Khi ánh nắng vàng phủ khắp núi rừng, những thửa ruộng cũng chuyển màu vàng lúa chín là lúc “mùa cốm” được bắt đầu.

Cốm được làm từ giống Nếp cái đặc trưng của địa phương, sẽ cho thành phẩm hạt cốm to, đều, màu xanh đẹp mắt và dẻo thơm.

Chị Lệnh Thị Xuê, thôn Bản Mịch, xã Thuận Hoà chia sẻ: “Phải chọn những bông lúa to, tròn đều, vỏ vàng đẹp thì cốm làm ra mới đẹp, thơm, dẻo”. Do đó, ngay cả khi có rất nhiều công cụ để tăng năng suất cắt lúa thì bà con nơi đây vẫn lựa chọn tự tay cắt từng bông, cũng là bước chọn lựa nguyên liệu làm nên một mẻ cốm hoàn thiện.

Sau khi cắt, lúa được chia thành từng bó nhỏ và đặt lên phên tre tươi trên bếp lò để sấy. Bếp đun củi nhằm giúp cốm dậy mùi hơn, đồng thời cũng thử thách sự khéo léo của người làm cốm khi phải vừa canh mức lửa thích hợp, vừa nhanh tay lật giở các bó lúa sấy đều các hạt.

Công đoạn tiếp theo là giã, công đoạn này lại đòi hỏi người làm cốm phải có sức khoẻ tốt, dẻo dai. Chị Vương Hoài Thơm, thôn Bản Mịch, xã Thuận Hoà chia sẻ: “Phải giã nhịp nhàng, không được nhẹ quá, cũng không được dùng sức quá sẽ làm nát cốm. Ngoài ra, phải đảo đều cốm để cho ra thành phẩm cốm còn nguyên hạt, thơm ngon.”

Sau đó là sàng sảy nhiều lần cho đến khi loại bỏ hết vỏ lúa.

Một mẻ cốm đạt yêu cầu là những hạt cốm to đều, dẻo thơm, xanh mướt màu lúa non.

Cốm xuất hiện cùng tách trà, bên những cuộc trò chuyện, giờ nghỉ ngơi, không chỉ là một món ăn mà còn là nét văn hoá, truyền thống của người dân vùng cao.