Tuyên Quang - Kiến tạo du lịch xanh: Bài 2 - Những chuyến đi không khói

Theo các nghiên cứu, ngành du lịch toàn cầu hiện đóng góp 8-9% tổng lượng khí thải nhà kính. Tuy nhiên, ngành này cũng có tiềm năng cắt giảm 40% lượng khí thải nếu áp dụng các biện pháp bền vững, mà trọng tâm là chuyển dịch năng lượng. Phần lớn năng lượng tiêu thụ đến từ vận chuyển và vận hành các khu nghỉ dưỡng, khách sạn. Trong bối cảnh tăng trưởng xanh ngày càng trở thành một phần quan trọng của chiến lược phát triển, Tuyên Quang đang chuyển mạnh từ tư duy khai thác sang gìn giữ và tạo dựng những giá trị bền vững. Những hướng tiếp cận mới đã tạo nên diện mạo khác cho du lịch, nơi mỗi điểm đến không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc, văn hóa, mà là hành trình thay đổi cách ứng xử với tài nguyên, thiên nhiên để những chuyến đi luôn mang đến trải nghiệm đẹp cho du khách.

Từ cửa khẩu Thiên Bảo (Trung Quốc), những vòng xe đạp vượt qua Cửa khẩu Quốc tế Thanh Thủy (Việt Nam), đưa du khách khám phá những điểm đến giàu bản sắc tại Làng văn hóa du lịch thôn Tha, Quảng trường 26-3, Cột mốc Km0, núi Cấm, thuộc phường Hà Giang 1 và điểm du thuyền Thuận Hòa. Chương trình du lịch bằng xe đạp “Một hành trình - Hai quốc gia” không chỉ mở thêm một sản phẩm trải nghiệm, mà còn gợi mở cách kết nối thị trường khách, điểm đến và các sản phẩm du lịch theo hướng thân thiện với môi trường.

Với hành trình hai ngày một đêm, du khách có thể di chuyển bằng xe đạp qua những cung đường, dừng chân tại các bản làng, thưởng thức văn hóa, ẩm thực địa phương và trải nghiệm cảnh quan theo cách chậm rãi hơn. Từ những chuyến đi như vậy, sản phẩm du lịch xanh không còn dừng ở câu chuyện phương tiện ít phát thải, mà được mở rộng thành cách tổ chức hành trình, lựa chọn điểm đến và gia tăng giá trị cho cộng đồng bản địa.

Du khách tham gia tuyến du lịch bằng xe đạp “Một hành trình - Hai quốc gia”.

Hiện nay, một số công ty lữ hành trong và ngoài tỉnh đã chủ động khảo sát, kết nối các điểm đến trong vùng di sản Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, xây dựng những chương trình trải nghiệm dài ngày, phù hợp với nhu cầu của từng nhóm khách. Trong đó, thị trường khách đến từ Anh, Pháp, Mỹ và một số nước khác đang được các doanh nghiệp quan tâm, với những sản phẩm chú trọng đến cảnh quan, văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng.

Du khách trải nghiệm dài ngày bằng xe đạp trên vùng di sản Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn.

Từ những tuyến trải nghiệm, câu chuyện du lịch xanh tiếp tục được nối dài. Nằm dưới chân Cột cờ Lũng Cú, thôn Lô Lô Chải từ một bản làng vùng cao đã vươn lên trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam và quốc tế. Những nếp nhà trình tường, cảnh quan núi đá, nghề thủ công, ẩm thực, tiếng trống đồng và những phong tục đặc sắc của đồng bào Lô Lô được gìn giữ, trở thành nền tảng để cộng đồng xây dựng sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng.

Làng Văn hóa du lịch cộng đồng thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú giữ nguyên những ngôi nhà trình tường truyền thống.

Lô Lô Chải được công nhận là Làng Văn hóa du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2021; năm 2025 được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất Thế giới”. Những ghi nhận đó không chỉ khẳng định sức hấp dẫn của một điểm đến vùng cao, mà còn cho thấy giá trị của cách làm du lịch dựa trên bảo tồn cảnh quan, văn hóa và phát huy vai trò của cộng đồng.

Từ nền tảng đó, Lô Lô Chải tiếp tục điều chỉnh cách làm để giữ sức hút và hướng tới phát triển bền vững hơn. Thay vì chạy theo việc xây dựng mới, người dân chú trọng gìn giữ không gian bản làng; từng bước hoàn thiện dịch vụ lưu trú, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, kỹ năng đón tiếp và quảng bá trên nền tảng số. Nhờ vậy, gần 70 hộ trong thôn tham gia kinh doanh dịch vụ và homestay, đa số có thu nhập trên 200 triệu đồng/năm.

Sự thân thiện, mến khách của người dân Lô Lô Chải để lại ấn tượng đẹp trong lòng du khách.

Cùng với bảo tồn văn hóa và cảnh quan, xanh hóa hoạt động du lịch đang được cộng đồng nơi đây cụ thể hóa bằng những thay đổi trong phương tiện phục vụ du khách. Trưởng thôn Sình Dỉ Gai là một trong những người đầu tiên đưa ô tô điện vào phục vụ du khách tại Lô Lô Chải.

Xe điện đưa du khách tham quan Cột cờ Quốc gia Lũng Cú, góp phần tạo nên hành trình trải nghiệm xanh, thuận tiện và thân thiện với môi trường.

Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cho biết: “Địa phương cũng đang nghiên cứu, tìm kiếm đối tác phù hợp để tiếp tục đầu tư, khai thác hiệu quả dịch vụ vận chuyển bằng phương tiện điện, từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu duy trì cảnh quan, nâng cao chất lượng dịch vụ và kéo dài chuỗi giá trị mà cộng đồng đang tạo dựng từ du lịch”.

Xe điện về bản kết nối các điểm đến, đưa du khách thuận tiện khám phá những địa danh nổi tiếng trong tour, tuyến hành trình.

Không chỉ mở rộng hạ tầng trạm sạc, một số đơn vị trên địa bàn tỉnh đã bắt đầu quan tâm đến việc khai thác nguồn năng lượng tái tạo ngay tại nơi cung cấp điện cho phương tiện. Việc kết hợp điện mặt trời với trạm sạc mở thêm hướng sử dụng năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và tạo thêm những điểm dừng phù hợp với xu hướng giao thông xanh.

Tại Trạm sạc Royal Solar, phường Minh Xuân, các trụ sạc công suất 120 kW và 60 kW được bố trí cùng hệ thống mái che và nhiều tiện ích như ghế massage, rửa xe miễn phí, điều hòa, phòng nghỉ. Trong thời gian chờ phương tiện hoàn tất quá trình nạp điện, người sử dụng có thể nghỉ ngơi, thư giãn ngay tại điểm sạc. Đáng chú ý, hệ thống pin năng lượng mặt trời tại đây được khai thác để bổ sung khoảng 20% nhu cầu điện của trạm.

Trạm sạc Royal Solar, phường Minh Xuân khai thác và sử dụng hệ thống pin năng lượng mặt trời.

Từ những điểm sạc trên các tuyến giao thông, năng lượng sạch tiếp tục được đưa vào chính hành trình khám phá các điểm đến. Tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào, tuyến xe điện bước đầu được thử nghiệm, kết nối khu nghỉ dưỡng với một số điểm di sản như: Cây đa Tân Trào, Đình Tân Trào, Lán Nà Nưa và Bảo tàng ATK.

Mở rộng xe điện, tạo thêm lựa chọn di chuyển xanh tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào.

Việc tổ chức các tuyến xe điện kết nối điểm lưu trú với các địa chỉ văn hóa, lịch sử tạo thêm lựa chọn cho du khách khi tham quan khu di tích. Với đặc thù quãng đường ngắn, điểm đến tập trung và nhu cầu di chuyển theo nhóm, xe điện có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi dịch vụ du lịch, đồng thời góp phần giảm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại các khu, điểm tham quan.

Từ những trạm sạc ngày càng được mở rộng đến phương tiện điện xuất hiện trong hành trình khám phá di sản, năng lượng sạch đang từng bước hiện diện cụ thể hơn trong đời sống và hoạt động du lịch. Đây cũng là tiền đề để Tuyên Quang tiếp tục hình thành những cách làm phù hợp, đưa yếu tố xanh đi sâu hơn vào mỗi hành trình.

Từ thực tiễn kinh doanh dịch vụ và phát triển du lịch, nhiều cơ sở đã nhận thấy yêu cầu tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải và sử dụng hợp lý tài nguyên không còn là câu chuyện mang tính hình thức. Tuy nhiên, một điểm lưu trú chưa thể tạo nên một hành trình xanh nếu các dịch vụ trong chuỗi vẫn vận hành theo cách cũ. Từ phương tiện đưa đón, nơi ăn uống, điểm tham quan đến hoạt động mua sắm, mỗi khâu đều tạo ra mức tiêu thụ năng lượng và những tác động nhất định đến môi trường. Vì vậy, liên kết giữa các doanh nghiệp và điểm đến là yếu tố quan trọng để hình thành sản phẩm du lịch có tính đồng bộ, thay vì những sáng kiến rời rạc.

Không gian văn hóa, du lịch hòa quyện với thiên nhiên gần gũi, tạo nên sức hấp dẫn riêng tại các điểm đến.

Với hệ thống cảnh quan tự nhiên, di sản văn hóa và các cộng đồng giàu bản sắc, Tuyên Quang có nhiều điều kiện để phát triển những sản phẩm du lịch theo hướng xanh. Từ du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng gắn với thiên nhiên đến các hành trình khám phá di sản bằng phương tiện ít phát thải, mỗi sản phẩm đều có thể được thiết kế theo hướng giảm áp lực lên tài nguyên và tăng giá trị cho người dân địa phương.

Du khách lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ trong hành trình khám phá vẻ đẹp thiên nhiên và văn hóa bản địa trên vùng đất Tuyên Quang.

Những thay đổi từ năng lượng, giao thông, lưu trú đến chuỗi cung ứng, nếu được kết nối và duy trì, sẽ góp phần hình thành một cách phát triển du lịch vừa đáp ứng nhu cầu trải nghiệm hôm nay, vừa gìn giữ những giá trị tự nhiên, văn hóa cho những hành trình mai sau. Tuy nhiên, để câu chuyện xanh hoá các ngành dịch vụ phục vụ du lịch phát triển, cần một cú huých mạnh hơn từ cơ chế, chính sách đến nguồn lực hỗ trợ.

Thực hiện: Trần Liên, Mộc Lan, Lý Thu, Bích Ngọc

>>> Bài 1: Đón nắng trên những mái nhà du lịch

>>> Bài cuối: Trụ đỡ cho du lịch xanh