Tuyên Quang - Kiến tạo du lịch xanh: Bài cuối - Trụ đỡ cho du lịch xanh

Tại hội chợ du lịch quốc tế TP. Hồ Chí Minh 2025, tọa đàm về năng lượng sạch trong phát triển du lịch chỉ ra: Hơn 74% du khách dưới 30 tuổi ưu tiên tính bền vững khi lựa chọn điểm đến, hơn 80% du khách quốc tế chọn nơi thân thiện với môi trường. Đây là tín hiệu buộc du lịch Tuyên Quang phải chuyển động nhanh hơn, nắm bắt xu thế.

Với hàng loạt giải thưởng lớn về du lịch, đặc biệt là các giải thưởng về du lịch xanh, ngành văn hoá – thể thao và du lịch đã xây dựng đề án phát triển du lịch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó phấn đấu tối thiểu 20% các khu, điểm du lịch được chứng nhận hoặc nhãn du lịch bền vững vào năm 2030; con số này tăng lên 50% vào năm 2035 và đến năm 2050, du lịch Tuyên Quang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, xanh và bền vững. Đặc biệt, Kế hoạch triển khai Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2045 đã nhấn mạnh việc “phát triển kinh tế xanh, trong đó du lịch xanh là trụ cột”, gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường, ưu tiên ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Khu nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp An Châng Retreat & Spa, phường Hà Giang 1.

Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa như “Liên kết dòng chảy xanh - Du lịch miền di sản Đông Bắc”; Tổ chức các đoàn khảo sát du lịch gắn với trồng cây xanh với thông điệp “Mỗi du khách trồng thêm một cây”; chương trình Du lịch xe đạp xuyên biên giới, Du lịch không rác thải, Hành trình không khói bụi...

Các tour du lịch bằng xe đạp được nhiều du khách nước ngoài ưu tiên lựa chọn khi khám phá Tuyên Quang.

Theo tính toán, Tuyên Quang hiện có tổng số giờ nắng đạt từ 1.500 - 1.800 giờ/năm. Đây được đánh giá là điều kiện phù hợp để phát triển điện mặt trời mái nhà. Thế nhưng, so với lợi thế này, điện mặt trời mái nhà ở Tuyên Quang vẫn đang chỉ dừng ở mức khiêm tốn. Tổng công suất điện mặt trời mái nhà của tỉnh chỉ đạt khoảng 9MW, chiếm 2 - 3% tổng công suất điện tiêu thụ.

Nhiều điểm du lịch trong tỉnh đầu tư xe điện vận chuyển khách du lịch, vừa tiết kiệm nhiên liệu, vừa đảm bảo tiêu chí xanh – sạch – bền vững trong du lịch.

Câu chuyện chi phí là một trong những rào cản lớn khiến thị trường xanh “chậm nhịp” so với nhu cầu của người dân.

Năm 2020, anh Nguyễn Văn Vượng, dân tộc Tày, thôn Bản Chợ, xã Thượng Lâm bỏ 200 triệu đồng mua một chiếc xe điện về chở khách du lịch. Anh Vượng là người đầu tiên ở Tuyên Quang đầu tư xe điện phục vụ khách. Thế nhưng sau 6 năm, số xe trong Homestay của gia đình anh không “gia tăng dân số” mà vẫn yên vị ở con số 1. Lý do, theo anh Vượng, là vì địa hình cộng với vấn đề trạm sạc.

Nà Tông vốn có địa hình đồi núi, lắm dốc nhiều khúc cua. Việc chạy một chiếc xe điện công suất nhỏ lên dốc vừa tốn điện, vừa khấu hao xe nhanh. Trong khi trạm sạc của các doanh nghiệp mới đầu tư lại không tương đồng với xe anh đầu tư.

Sau khi học hỏi và tham quan một số nơi, anh Vượng rất muốn đầu tư những chiếc xe điện có khả năng leo dốc, nhưng giá bán một chiếc xe như vậy tương đối cao, khoảng 500-700 triệu đồng. Với những hộ gia đình làm Homestay du lịch, nếu không có sự trợ lực của Nhà nước, thì con số này quá khổng lồ.

Chiếc xe điện chở khách du lịch đầu tiên ở Nà Tông, Thượng Lâm.

Đây cũng là rào cản khiến việc đầu tư điện mặt trời mái nhà của người dân nói chung, những người làm du lịch nói riêng chưa mạnh tay xuống tiền. Ông Hoàng Anh Kiên, Phó Trưởng phòng Năng lượng, Sở Công thương tỉnh Tuyên Quang cho biết: Theo tính toán, chi phí lắp đặt một hệ thống điện mặt trời mái nhà cung cấp đủ công suất cho một hộ gia đình tiêu thụ là khoảng 100 - 150 triệu đồng tùy dung tích, chất lượng, nhà cung cấp. Chi phí này không phải hộ gia đình nào cũng có đủ điều kiện để lắp đặt.

Điện mặt trời mái nhà đang là lựa chọn của nhiều doanh nghiệp, cá nhân.

Ông Cao Thế Nghĩa, Trưởng Điện lực Yên Sơn cũng thừa nhận, kinh tế là một trong những hạn chế lớn nhất để người dân tiếp cận lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Thêm vào đó, theo ông Nghĩa, nhận thức của Nhân dân cũng như tính phổ biến của điện mặt trời mái nhà chưa được tuyên truyền đủ rộng, đủ sâu cũng khiến hệ thống ưu việt này chưa thực sự lan tỏa và được nhiều người ưu tiên sử dụng.

Bên cạnh vấn đề chi phí, theo Công ty Điện lực Tuyên Quang, khó khăn nữa là các chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển để thúc đẩy lắp đặt chưa đồng bộ, thậm chí chưa có. Thêm vào đó, các thủ tục liên quan đến xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường còn phân tán, thiếu đồng bộ cũng như việc định hướng, phát triển điện mặt trời mái nhà chưa có tính tổng thể, dài hạn, dẫn đến việc triển khai còn rời rạc, chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quy hoạch điện VIII cũng đã đề ra định hướng và kế hoạch chuyển dịch năng lượng nhằm đạt mục tiêu Net-Zero vào năm 2050. Mục tiêu này, với Tuyên Quang hoàn toàn có thể đạt được. Bởi hiện nay, với số giờ nắng đạt khá cao, cộng với xu hướng sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm, hiệu quả đang được nhiều địa phương, đơn vị tập trung phát triển.

Điện mặt trời mái nhà góp phần giảm chi phí, giảm tải cho hệ thống điện.

Cùng với sự gia tăng của phương tiện sử dụng điện, hạ tầng phục vụ quá trình chuyển đổi giao thông trên địa bàn tỉnh cũng từng bước được mở rộng. Theo thống kê của Công ty Điện lực Tuyên Quang, toàn tỉnh hiện có 58 trạm sạc xe điện tại 37 xã, phường. Trong đó, Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc Toàn cầu V-Green đã lắp đặt, đưa vào vận hành 51 trạm tại nhiều vị trí như khu vực cây xăng, trung tâm thương mại, trạm dừng nghỉ và các tuyến giao thông chính. Các trạm sạc được bố trí tại nhiều xã, phường như: Minh Xuân, Hà Giang 1, Bình Thuận, An Tường, Sơn Dương, Chiêm Hóa, Lâm Bình, Vị Xuyên, Yên Minh, Cán Tỷ, Pà Vầy Sủ... Sự hình thành ngày càng rõ nét của mạng lưới này giúp người sử dụng phương tiện điện chủ động hơn trong hành trình, tạo thêm điều kiện để giao thông điện gắn với các hoạt động dịch vụ, du lịch trên địa bàn.

Ông Trần Văn Bằng, Giám đốc Công ty Điện lực Tuyên Quang cho biết: Để nâng cao tỷ lệ phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn tỉnh và phát huy vai trò tiên phong, nêu gương của cán bộ, công nhân viên ngành điện lực, Công ty Điện lực Tuyên Quang đã phát động phong trào phát triển điện mặt trời mái nhà trong toàn đơn vị. Theo đó, đơn vị phấn đấu, trong năm 2026, đạt từ 60% trở lên số hộ gia đình cán bộ công nhân viên tại mỗi đơn vị lắp đặt và sử dụng điện mặt trời theo tinh thần tự nguyện, gương mẫu, an toàn, hiệu quả. Đồng thời, đảm bảo 100% hệ thống được đấu nối an toàn, đúng quy định và thực hiện đầy đủ thủ tục thông báo với cơ quan quản lý và ngành điện, từng bước nâng cao tỷ lệ trong những năm tiếp theo. Về lâu dài, theo ông Bằng, tỉnh cần xây dựng được Đề án phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với quy hoạch điện VIII và định hướng phát triển năng lượng tái tạo của Chính phủ. Quan trọng hơn, là phải đề xuất, nghiên cứu chính sách khuyến khích phù hợp nhằm thu hút nguồn lực xã hội hóa đầu tư phát triển điện mặt trời mái nhà. Đồng thời, rà soát đơn giản hóa thủ tục và công khai các thủ tục liên quan đến đầu tư, lắp đặt, đấu nối, đảm bảo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Công nhân Công ty Điện lực Tuyên Quang tuyên truyền, hướng dẫn người dân các giải pháp tiết kiệm điện.

Với những người làm du lịch, điều này càng cần khuyến khích khi câu chuyện phát triển du lịch xanh đang trở thành yêu cầu bức thiết.

H'mong Village Resort là một khu nghỉ dưỡng độc đáo nằm ẩn mình bên sườn núi đá vây quanh bởi mây trời, là điểm đến hấp dẫn với khách du lịch yêu thiên nhiên.

Ngày 26-6-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 241/2026/NĐ-CP sửa đổi bổ sung một số quy định của Nghị định 165/2024/NĐ-CP mở rộng phạm vi tổ chức giao thông đối với xe điện du lịch, đồng thời trao thêm quyền cho UBND cấp tỉnh trong quyết định phạm vi hoạt động, đi đôi với trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

Bà Hùng Thị Giang, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Tuyên Quang cho biết: Sau những bất cập về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch, đặc biệt là hỗ trợ cho du lịch bền vững và giảm phát thải, ngày 27-5-2026, HĐND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2026 - 2030, trong đó bổ sung nhiều định mức hỗ trợ đột phá, đánh đúng vào nhu cầu cốt lõi của cơ sở du lịch. Đáng chú ý, tỉnh quy định mức hỗ trợ 250 triệu đồng/khu, điểm du lịch để đầu tư, cải tạo hệ thống chiếu sáng sử dụng năng lượng tái tạo và chỉnh trang cảnh quan phục vụ du khách như trồng hàng rào cây xanh, vườn hoa, điểm check-in phù hợp bản sắc văn hóa địa phương. Chính sách này không chỉ tạo hành lang pháp lý nguồn lực giúp các hộ làm homestay và doanh nghiệp hạ bớt gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu cho đèn điện năng lượng mặt trời, mà còn khuyến khích cộng đồng chủ động giảm thiểu tiêu thụ điện lưới. Qua khảo sát thực tế, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ quá trình triển khai, bảo đảm nguồn vốn hỗ trợ đến đúng đối tượng, đúng điều kiện kỹ thuật tiết kiệm năng lượng, góp phần biến chính sách trên giấy thành những bản làng du lịch xanh, sáng, đẹp và bền vững”.

Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2026 – 2030 có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển phát triển năng lượng xanh phục vụ du lịch.

Xe điện đưa du khách tham quan các khu trong khu nghỉ dưỡng H’Mong Vilage.

Tiết kiệm năng lượng, nhìn từ những mái nhà du lịch, những chuyến xe điện hay cột đèn 0 đồng nơi bản làng, tưởng như chỉ là những thay đổi nhỏ trong cách vận hành mỗi ngày. Nhưng khi những thay đổi ấy được cộng hưởng, chúng sẽ tạo nên một cách phát triển mới: ít tiêu hao hơn, ít phát thải hơn nhưng nhiều giá trị hơn. Với Tuyên Quang, đó không chỉ là câu chuyện giảm một hóa đơn tiền điện hay thay một bóng đèn LED. Đó là cách mỗi điểm đến tự làm mới mình trong hành trình hướng tới du lịch xanh; mỗi người dân trở thành một mắt xích của chuyển đổi năng lượng; mỗi du khách không chỉ đến để trải nghiệm mà còn góp phần gìn giữ tài nguyên cho vùng đất mình đặt chân tới.

Điện mặt trời đang góp phần hình thành những bản làng du lịch xanh, thân thiện ở Tuyên Quang.

Phát triển xanh không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ cách chúng ta sử dụng từng đơn vị năng lượng hôm nay. Khi tiết kiệm trở thành thói quen, công nghệ trở thành công cụ và chính sách trở thành điểm tựa, năng lượng không chỉ được sử dụng hiệu quả hơn mà còn được chuyển hóa thành động lực cho một nền du lịch xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn!

Thực hiện: Trần Liên, Mộc Lan, Lý Thu, Bích Ngọc

>>> Bài 1: Đón nắng trên những mái nhà du lịch

>>> Bài 2: Những chuyến đi không khói