Khó khăn trong phát triển làng nghề

TQĐT - Sự phát triển của các làng nghề có ý nghĩa rất lớn đối với việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn, đem lại nguồn thu nhập cao, tạo việc làm cho nhiều lao động ở địa phương. Tuy nhiên, việc phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh hiện nay còn gặp nhiều khó khăn.

Một trong những làng nghề đã có quá trình phát triển tốt ở tỉnh ta đó là làng nghề Vĩnh Tân thuộc thôn Vĩnh Tân, xã Tân Trào (Sơn Dương). Ở đây có 105 hộ, trong đó có 100 hộ làm nghề chè. Sau hơn 2 năm được công nhận Làng nghề sản xuất, chế biến chè khô Vĩnh Tân, vùng quê này đã có nhiều thay đổi. 


Nông dân thôn làng Bát, xã Tân Thành (Hàm Yên) chế biến chè theo tiêu chuẩn VietGap. 

Ông Phạm Ngọc Thảnh, Trưởng thôn Vĩnh Tân cho biết, từ khi trở thành làng nghề, bản thân mỗi người dân trong thôn đều có trách nhiệm giữ gìn hình ảnh làng nghề, không có hộ nào được phép đi lệch “quỹ đạo” này. Kinh tế của thôn đã có bước phát triển nhanh. Năm 2014, thu nhập bình quân đầu người của thôn đạt 1,8 triệu đồng/người/tháng thì đến cuối năm 2016 tăng lên 3,5 triệu đồng. Làng nghề chè Vĩnh Tân đã tạo việc làm cho hàng trăm lao động từ các địa phương lân cận. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển các làng nghề như ở Vĩnh Tân cũng đang gặp nhiều thách thức.

Cơ sở dệt thổ cẩm Mạnh Bình tại thị trấn Tân Yên (Hàm Yên) chuyên sản xuất, dạy nghề và tạo việc làm cho hàng trăm phụ nữ địa phương. Ngoài xưởng tập trung tại thị trấn Tân Yên, cơ sở Mạnh Bình đã phát triển mạng lưới tới các xã Tân Thành, Phù Lưu, Yên Phú, Bình Xa với gần 50 máy dệt cùng sự tham gia sản xuất của gần 200 lao động. Sản phẩm của cơ sở dệt Mạnh Bình không chỉ cung cấp cho cộng đồng các dân tộc trong vùng, xuất khẩu sang Trung Quốc mà còn cung cấp cho các khu du lịch, khách sạn, nhà hàng... Ngoài việc sản xuất hàng hóa, cơ sở còn tổ chức dạy nghề cho phụ nữ địa phương, sau khi học nghề, cơ sở sẽ cấp máy dệt, nguyên liệu cho mỗi người và bao tiêu toàn bộ sản phẩm. 

Việc hình thành làng nghề dệt thổ cẩm lấy hạt nhân là cơ sở Mạnh Bình cũng đã được lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, huyện Hàm Yên quan tâm nhưng chiếu theo các tiêu chí làng nghề thì không đạt nên đành... bỏ ngỏ. 

Ông Hà Văn Ngạc, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh cho biết, không chỉ có cơ sở Mạnh Bình mà còn một số sản phẩm địa phương khác có hướng nâng cấp lên thành làng nghề như chè Làng Bát, bánh gai Chiêm Hóa... Xét về quy mô sản xuất tập trung, phương thức sản xuất chưa đủ đáp ứng. Ngay như sản phẩm bánh gai của thị trấn Vĩnh Lộc (Chiêm Hóa), Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có hướng nhóm các hộ sản xuất xây dựng thương hiệu và hình thành làng nghề bánh gai nhưng không có ai là người địa phương đứng ra tổ chức thực hiện, mà hiện nay vẫn mạnh ai người ấy làm.

Khó khăn của việc phát triển làng nghề ở tỉnh ta hiện nay là đa phần làm ăn tự phát, manh mún, quy mô nhỏ, thiếu mặt bằng sản xuất tập trung, nguồn vốn hạn hẹp, trình độ dân trí còn hạn chế. Điều này là rào cản đối với việc hình thành những làng nghề, khu vực nghề. Nhiều cơ sở sản xuất không chủ động được nguồn nguyên liệu dẫn đến sản xuất tạm thời, gián đoạn, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả kinh doanh, thu nhập của cơ sở và người lao động. Bên cạnh đó, việc tìm kiếm thị trường, xây dựng thương hiệu cũng là vấn đề hết sức nan giải trong phát triển làng nghề. Khó khăn nữa là chính sách khuyến khích phát triển làng nghề của tỉnh mới, chủ yếu nằm trong khuôn khổ chương trình khuyến công.

Chính những lý do nêu trên nên nhiều địa phương không mặn mà trong việc phát triển trở thành làng nghề. Trong khi thực tế hiện nay trên địa bàn tỉnh có nhiều sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa của từng địa phương có thể phát triển thành làng nghề, như nghề trồng bông, dệt thổ cẩm, nghề thêu, đan lát mây, tre, nứa và chế biến nông lâm sản... Để phát huy được những lợi thế này, các địa phương phải xây dựng quy hoạch tổng thể đối với những ngành nghề có tiềm năng để có hướng đầu tư phù hợp nâng cao vị thế và sức cạnh tranh, gắn sản xuất với phục vụ du lịch...

Bài, ảnh: Thanh Phúc

Tin cùng chuyên mục