Tiếng việt | English

Triển vọng từ cây xạ đen

TQĐT - Đề tài “Nghiên cứu nhân giống, xây dựng mô hình trồng cây xạ đen (Celastrus hindsii Benth) cung cấp nguồn dược liệu tại tỉnh Tuyên Quang” vừa được tiểu ban chuyên ngành khoa học và công nghệ tỉnh tổ chức đánh giá nghiệm thu. Kết quả bước đầu của việc triển khai thực hiện dự án này đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo tồn, cung cấp nguồn dược liệu quý.

Các đại biểu thăm mô hình trồng cây xạ đen dưới tán keo tại thôn 17, xã Phú Lâm (Yên Sơn).

Đề tài trên do TS. Phạm Thanh Loan, Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ) làm chủ nhiệm đề tài, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh làm chủ đầu tư. Qua nghiên cứu, cây xạ đen có vị đắng chát, tính hàn, có tác dụng hữu hiệu trong chữa xơ gan cổ chướng và đặc biệt có hoạt tính ức chế tốt dòng tế bào ung thư gan, ức chế các dòng tế bào: Ung thư biểu mô miệng, ung thư dạ dày, ung thư máu cấp tính, ung thư phổi ở mức yếu…

Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình nhân giống cây xạ đen bằng phương pháp giâm hom và gieo hạt, quy mô 3.000 cây; xây dựng mô hình trồng cây xạ đen, diện tích 1 ha bằng phương thức trồng thuần loài và trồng dưới tán keo tại 2 hộ gia đình gồm: Ông Hoàng Thế Văn và ông Nguyễn Văn Tuấn ở thôn 17, xã Phú Lâm (Yên Sơn). Sau 16 tháng trồng, sinh trưởng cây xạ đen từ hom trồng thuần loài tốt hơn trồng dưới tán keo lai; sinh trưởng của cây xạ đen từ hạt trồng thuần loài tốt hơn trồng dưới tán keo. Nguyên nhân là do xạ đen là loài ưa sáng, nên sau khi cây ổn định, bén rễ có khả năng sinh trưởng mạnh hơn trong điều kiện ánh sáng trực xạ. 

Sau khi thu hoạch lần đầu tiên (sau 12 tháng trồng), nhóm nghiên cứu đã tiến hành chiết xuất cao MeOH từ cây xạ đen theo đúng quy trình, bình quân từ 3 kg cành lá khô đem nghiền và chiết xuất với dung môi methanol thu được 125 g cao xạ đen MeOH; mẫu cao được gửi xuống Viện Công nghệ sinh học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để đánh giá hoạt tính sinh học. Kết quả, dịch chiết MeOH từ cây xạ đen đều thể hiện hoạt tính ức chế tốt dòng tế bào ung thư gan (HepG2), và có hoạt tính yếu trên các dòng ung thư biểu mô (KB), ung thư phổi (LU-1), ung thư máu cấp tính (HL-60), ung thư dạ dày (MNK7).

TS Phạm Thanh Loan cho biết, sau 2 năm thực hiện đề tài, kết quả cho thấy mô hình này có thể mang lại nhiều lợi ích cho bà con nông dân, góp phần tạo nguồn thu nhập và bảo tồn, cung cấp nguồn dược liệu quý tại tỉnh Tuyên Quang. Trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, cây xạ đen trồng thuần loài cho doanh thu bình quân hơn 33 triệu đồng/ha/năm; trồng dưới tán keo lai cho thu nhập hơn 6 triệu đồng/ha/năm. Khi vào giai đoạn kinh doanh (từ năm thứ 4 trở đi) năng suất, thu nhập từ trồng xạ đen sẽ cao hơn. 

Theo ông Đỗ Hồng Thanh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ: Việc đưa xạ đen vào trồng sẽ thu được nhiều lợi ích kép. Cây xạ đen được nhân rộng trên những diện tích đất phù hợp sẽ góp phần vào việc thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo tại địa phương, đặc biệt là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Trồng cây xạ đen giúp bảo vệ, phát triển nguồn dược liệu quý cung cấp nguồn dược liệu tại tỉnh và các công ty dược phẩm, các tổ chức nghiên cứu sản xuất các sản phẩm chức năng, trà thảo dược…               

Bài, ảnh: Mai Hương

Tin cùng chuyên mục