Góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa

TQĐT - Những năm qua, các nghệ nhân trong tỉnh đã có nhiều cố gắng trong việc sưu tầm, giữ gìn những di sản văn hóa quý báu của cộng đồng các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Từ đó, góp phần phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống, sinh hoạt và phục vụ du lịch.

Nghệ nhân Ưu tú Hà Văn Thuấn truyền dạy hát Then, đàn Tính cho thế hệ trẻ huyện Lâm Bình.

Tỉnh ta hiện có 7 nghệ nhân được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT). Mỗi người đều góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn, giữ gìn các loại hình văn hóa phi vật thể như: NNƯT Ma Văn Đức, phường Tân Hà (TP Tuyên Quang) lưu giữ, truyền bá hát Then, đàn Tính, hát Cọi, hát Phong slư, hát Quan làng của dân tộc Tày; NNƯT Sầm Văn Dừn, xã Đại Phú (Sơn Dương) giữ gìn tín ngưỡng thờ cúng, múa trống sành của dân tộc Cao Lan; NNƯT Bàn Kim Sơn, xã Sơn Phú (Na Hang) lưu giữ, truyền bá nghi lễ cấp sắc, lễ cầu mùa, lễ cúng tổ tiên, hát Páo dung của người Dao Đỏ...

Trải qua đổi thay của lịch sử xã hội, tinh hoa văn hóa truyền thống quý báu các dân tộc vẫn được lưu truyền nhờ có các nghệ nhân, nhất là trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Họ là “linh hồn”, “kho báu” tri thức dân gian, có năng lực sáng tạo, truyền dạy về loại hình văn hóa dân gian qua các thế hệ, góp phần giữ gìn  và phát huy giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc. Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Dừn, xã Đại Phú (Sơn Dương) đã sưu tầm, lưu giữ được 200 đầu sách cổ, 8 tập sách hát Sình ca, trong đó có 1 quyển có niên đại 300 - 400 năm.

Ông là người lưu giữ và sử dụng thành thạo các nhạc cụ của dân tộc Cao Lan như: Trống sành, kèn Pí lè, chũm chọe, sóc nhạc… Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Dừn cho biết, với những gì ông đã nghiên cứu được, ông luôn mong muốn văn hóa của dân tộc không bị mai một. Ông còn dàn dựng và truyền dạy lại cho các thế hệ sau những điệu múa, hát truyền thống như: Múa cờ, múa khai đèn, khai lộ… 

Nhiều nghệ nhân đã chủ động tập hợp, tổ chức thành lập hoặc trực tiếp truyền dạy cho những thành viên của các CLB văn hóa, văn nghệ ở cơ sở. Qua đó, góp phần tích cực vào việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng, thực hiện hiệu quả phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở địa phương. Hiện nay, toàn tỉnh có trên 140 CLB giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc với trên 2.000 thành viên tham gia.

Trong đó, nhiều CLB hoạt động hiệu quả như: CLB hát Then, đàn Tính (Chiêm Hóa); CLB Gia đình văn hóa xã Đại Phú (Sơn Dương); CLB văn hóa dân tộc Dao Quần trắng, xã Chân Sơn (Yên Sơn)... Nghệ nhân Ưu tú Bàn Kim Sơn, thôn Nà Cọn, xã Sơn Phú (Na Hang) chia sẻ, ông thường xuyên truyền dạy hát Páo dung, múa Lễ cấp sắc của dân tộc Dao... cho đội văn nghệ thôn. Nhờ vậy, phong trào văn hóa, văn nghệ của thôn ngày càng phát triển, trong đó có nhiều tiết mục đã đoạt được giải cao tại các liên hoan, hội diễn cấp huyện, cấp tỉnh. Giờ đã có tuổi, ông luôn cố gắng truyền dạy cho thế hệ trẻ với mong muốn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc. 

Bên cạnh sự đóng góp, tham gia nhiệt tình của các nghệ nhân, chính quyền địa phương, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng luôn chú trọng, quan tâm tổ chức các hoạt động liên hoan, biểu diễn, trình diễn nhạc cụ dân tộc... Qua đó, tạo điều kiện cho các nghệ nhân và nhất là thế hệ trẻ người dân tộc thiểu số trên địa bàn được giao lưu, học hỏi kinh nghiệm và quảng bá, giới thiệu những nét văn hóa độc đáo của dân tộc mình ra cộng đồng. 

Bài, ảnh: Minh Hoa

Tin cùng chuyên mục