Phát huy giá trị văn hóa dân tộc Dao trong bối cảnh hội nhập

TQĐT - Nằm trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại tỉnh ta, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội thảo “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao trong bối cảnh hội nhập và phát triển đất nước”. Hội thảo thu hút đông đảo các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa… tham gia. Nhiều ý kiến thẳng thắn nhìn nhận thực trạng và nêu ra những giải pháp bảo tồn văn hóa dân tộc.

Các đại biểu dự Hội thảo trao đổi về “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao
trong bối cảnh hội nhập và phát triển đất nước”.   Ảnh: Quang Hòa 

Dân tộc Dao là dân tộc có dân số đông thứ 9 trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Người Dao phân bố, cư trú chủ yếu ở các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Tuyên Quang là một trong những tỉnh có hội tụ đủ 9 ngành Dao. Những kiến thức từ Hội thảo sẽ là kinh nghiệm quý báu cho những người làm công tác quản lý văn hóa tỉnh ta.

Nhìn nhận tổng quan nghiên cứu về người Dao, Tiến sỹ Vũ Trường Giang, Học viện Chính trị khu vực I khẳng định rằng, ngay từ thời kỳ phong kiến các sử gia đã có nhiều ghi chép, nghiên cứu văn hóa Dao. Trải qua nhiều thời kỳ, văn hóa Dao luôn nhận được sự quan tâm với nhiều công trình nghiên cứu, nhất là từ năm 1971 đến nay. Đặc biệt xu hướng nghiên cứu Dao học xuyên biên giới bước đầu xuất hiện. Việc nghiên cứu này góp phần củng cố khối đại đoàn kết tộc người Dao trong bối cảnh toàn cầu hóa. 

Văn hóa người Dao khá phong phú và đa dạng. Tuy người Dao sống xen kẽ với nhiều dân tộc khác nhưng vẫn giữ được nét riêng biệt, độc đáo của dân tộc mình. Trước hết, đó là quan hệ thứ bậc khá chặt chẽ, cho dù bất kỳ nơi đâu khi gặp nhau chỉ cần gọi tên họ đệm là nhận biết ngay thứ bậc. Các phong tục như Lễ cấp sắc, hát Páo dung, nét văn hóa trong những ngày lễ, Tết trong năm.

Người Dao có tiếng nói, chữ viết và kho tàng văn hóa dân gian khá phong phú như thơ ca, truyện cổ, truyện cười… Ông Triệu Bình, Chuyên viên cao cấp Vụ Dân tộc, Văn phòng Quốc hội cho rằng, ngày nay những nghệ nhân, người am hiểu văn hóa ngày càng ít đi, lớp trẻ thờ ơ văn hóa truyền thống. Vì vậy, việc nghiên cứu, bảo tồn văn hóa Dao đặt ra yêu cầu cấp bách trong đời sống hiện nay.

Tham gia Hội thảo, tỉnh ta đã đưa ra các ý kiến tham luận về giữ gìn trang phục truyền thống người Dao, giá trị di sản văn hóa phi vật thể lễ cấp sắc và giá trị di sản văn hóa dân tộc Dao ở Tuyên Quang. Ông Nguyễn Phi Khanh, Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh khẳng định, văn hóa của các nhóm Dao ở Tuyên Quang đã làm đa dạng, phong phú thêm văn hóa dân tộc. Do đó, trong quá trình phát triển, khuynh hướng đúng đắn là trân trọng bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Dao. Với xu thế hội nhập cần biết chọn lọc tinh hoa văn hóa dân tộc khác để cùng giao lưu và phát triển.

Đưa ra những kinh nghiệm trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao ở Lai Châu, Thạc sỹ Đỗ Hạ Long, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu chia sẻ, Lai Châu có các hoạt động “bảo tồn tĩnh” như thực hiện các đề án, kế hoạch sưu tầm di sản văn hóa; viết sách, quay và dựng đĩa phim tư liệu để lưu giữ. Bên cạnh đó, tỉnh cũng có các hoạt động “bảo tồn sống” như khôi phục các lễ hội đặc sắc người Dao. Đồng thời, thực hiện tốt công tác tôn vinh, đãi ngộ với các nghệ nhân người Dao. 

Tỉnh Bắc Kạn cũng có những hoạt động thiết thực bảo tồn văn hóa Dao như lựa chọn những di sản văn hóa tiêu biểu để lập hồ sơ khoa học trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Các di sản được lựa chọn lập hồ sơ khoa học gồm chữ Nôm Dao, Nghi lễ cấp sắc, Lễ cầu năm mới, cầu mùa…

Tiến sỹ Vũ Diệu Trung, Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam đề xuất những giải pháp như: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể dân tộc gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đáp ứng nhu cầu về văn hóa tâm linh…

Bên cạnh phát huy mặt tích cực, người hành nghề tín ngưỡng dân gian vẫn phải bài trừ các hủ tục lạc hậu. Các nhà quản lý văn hóa cần coi nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa Dao là một phần của công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác xã hội hóa việc bảo tồn để các cá nhân, đơn vị cùng tham gia. Chỉ có như vậy, công tác bảo tồn di sản văn hóa mới phát huy tiềm năng trong đời sống đương đại.          

Giang Lam

Tin cùng chuyên mục