Tiếng việt | English

Rộn rã những ca khúc thiếu nhi

- Dù qua bao thế hệ, mỗi khi những ca khúc dành cho thiếu nhi vang lên lại khiến cảm xúc vỡ òa trong mỗi người về một thời tuổi thơ trong trẻo, ngọt ngào và vô tư. Những bài hát dành cho thiếu nhi được các bé yêu thích bởi giai điệu vui tươi, nhí nhảnh nói lên khát vọng, ước mơ của trẻ thơ.

Tiết mục múa “Con là hoa của mẹ” do các em Trung tâm nghệ thuật Pretty Toes 
(TP Tuyên Quang) biểu diễn.

Có thể kể đến sáng tác của các nhạc sỹ như: Phạm Tuyên (Tiến lên Đoàn viên, Chiếc đèn ông sao, Cô và mẹ); Hoàng Vân (Em yêu trường em, Mùa hoa phượng nở, Ca ngợi Tổ quốc); Phan Huỳnh Điểu (Nhớ ơn Bác, Đội kèn tí hon); Xuân Giao (Đêm qua em mơ gặp Bác Hồ, Cháu yêu bà); Đỗ Hòa An (Khúc hát chim sơn ca, Thuyền giấy)... 

Với mảng ca khúc dành cho thiếu nhi, nhạc sỹ Phạm Tuyên có tới vài trăm bài hát dành cho tuổi thơ, từ các em thiếu sinh quân trong những năm kháng chiến chống Pháp đến các em thiếu niên nhi đồng, mẫu giáo hôm nay. Các ca khúc do ông sáng tác có một sức hút mạnh mẽ với ca từ và giai điệu trong sáng, giản dị, dễ hát, dễ thuộc nhưng có ý nghĩa giáo dục sâu sắc như: Tiến lên Đoàn viên, Chiếc đèn ông sao, Cô và mẹ, Ai yêu các nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh, Trường cháu là trường mầm non, Hành khúc Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Gặp nhau dưới trời thu Hà Nội...

Những ca khúc đó trải qua năm tháng vẫn nguyên vẹn với nét đẹp của âm nhạc gắn với bao thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Trong nhiều sáng tác của ông, có một bài hát mà có lẽ không một ai không từng hát qua hoặc chí ít cũng nghe con cháu mình hát, đó là bài Cô và mẹ. Bài hát chỉ vỏn vẹn có bốn câu nhưng đã trở thành một trong những ca khúc nổi tiếng nhất dành cho thiếu nhi và có lẽ cũng là một trong những bài hát mà trẻ em thuộc ngay từ khi chưa biết mặt chữ: “Lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo. Khi đến trường cô giáo như mẹ hiền. Cô và mẹ là hai cô giáo. Mẹ và cô, ấy hai mẹ hiền”.  


Một tiết mục văn nghệ tại Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2019.   Ảnh: Huy Hoàng

Sáng tác nhạc cho thiếu nhi vốn là niềm đam mê của nhạc sỹ Trần Viết Bính. Ca khúc ông viết về đề tài này bài nào cũng dễ hát, dễ nghe, dễ thuộc. Mỗi bài hát tuy ngắn nhưng là một bức tranh với những gam màu tươi sáng, mô tả sinh hoạt của trẻ em khi ở nhà, ở trường được ông lồng ghép khéo léo, nhẹ nhàng những bài học dạy kỹ năng sống, dạy phép ứng xử cho thiếu nhi. Ông dặn các bé tham gia giao thông phải “Đi trên vỉa hè không bị xe đè. Vâng lời cô giáo qua đường nhớ trông đèn đỏ, phải đợi đèn xanh mới qua” (Nhớ lời cô dặn); hay ông khen ngợi chú ong chăm chỉ và phê bình chú mèo lười “Có con mèo lười vì mải chơi máy tính... ong đi tìm mật tung tăng khắp nơi” (Ong chăm, mèo lười). Chính sự trong sáng, hồn nhiên, giàu chất thơ của ca từ kết hợp với giai điệu rộn ràng, tươi tắn mà ca khúc của nhạc sỹ Trần Viết Bính dễ dàng thấm sâu vào tâm hồn con trẻ.

Là một sáng tác của cố nhạc sỹ Lê Thương, ca khúc Thằng Cuội được đông đảo các em thiếu nhi yêu mến, được vang lên nhiều nhất mỗi khi hè về và dịp Tết Trung thu. Lời bài hát như một bức tranh mang màu sắc cổ tích mà vẫn rất dung dị đời thường “Bóng trăng trắng ngà có cây đa to. Có thằng Cuội già ôm một mối mơ... Các em thích cười muốn lên cung trăng. Cứ hỏi ông Trời cho mượn cái thang”. Ca từ gần gũi với cuộc sống và giai điệu nhẹ nhàng đã khiến ca khúc sống mãi trong lòng người yêu nhạc, nhất là các bạn nhỏ. 

Các nhạc sỹ Tuyên Quang đã có những sáng tác về thiếu nhi để lại dấu ấn riêng trong lòng bao bạn nhỏ như: Nhạc sỹ Tân Điều có ca khúc Niềm vui hôm nay, Hát về anh thương binh, Dòng Sông Lô quê em; nhạc sỹ Đinh Quang Minh với ca khúc Tuổi thơ trên đất Tân Trào, Em hát tên anh Người liệt sỹ, Em biết ơn anh thương binh; nhạc sỹ Trần Ngoan với ca khúc Hè về trên quê em, Chào năm học mới, Chú gà con... Nhạc sỹ Đinh Quang Minh bộc bạch, các bài hát thiếu nhi ông sáng tác được đài Phát thanh - Truyền hình, các em thiếu nhi của Trung tâm Văn hóa - Thể thao thanh thiếu nhi tỉnh biểu diễn, nhất là bài Em biết ơn anh thương binh. Bài hát có giai điệu và ca từ dung dị, mộc mạc nhưng mang nhiều ý nghĩa, thể hiện lòng biết ơn của lớp lớp thế hệ thiếu nhi Việt Nam với những người đã chiến đấu hy sinh để bảo vệ Tổ quốc: "Em hát mừng vui chào đón anh trở về. Chiến đấu vì ngày mai anh cho chúng em học hành". 

Sáng tác những bài hát cho thiếu nhi tưởng dễ nhưng lại có cái khó riêng, bởi phải làm sao để trẻ thấy thích thú. Muốn vậy, người viết phải thấu hiểu và đồng điệu với tâm hồn trẻ thơ, phải nhìn, ngắm, suy nghĩ, cảm nhận thế giới qua lăng kính của trẻ. Để từ đó, các tác giả cho ra đời những sáng tác ý nghĩa và lưu truyền qua nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam.      

Bài, ảnh: Thúy Nga

Tin cùng chuyên mục