Kỳ 2: Nối khoảng cách địa giới, thu phục trọn lòng dân

Thấu hiểu gốc rễ của vấn đề, anh Cháng Mí Xá, Bí thư Chi bộ thôn Hồng Ngài, xã Thắng Mố, một thôn vùng cao có quy mô 218 hộ dân hoàn toàn là đồng bào Mông với 26 đảng viên đã không chọn cách chỉ đạo xuôi chiều hay áp đặt ý chí. Nhận thức rõ bản chất của dân vận là sự thẩm thấu, anh cùng tập thể cấp ủy bắt tay vào giải “bài toán lòng dân” bằng hành động sát thực: Đi từng khu dân cư, gõ cửa từng nếp nhà, đối thoại trực tiếp để lắng nghe trọn vẹn những tâm tư, nguyện vọng dù là nhỏ nhất. Đi đôi với việc phân công các đảng viên trong Chi bộ bám sát phụ trách từng nhóm hộ, anh Xá kiên trì giải thích, tháo gỡ từng nút thắt tư tưởng, tạo dựng niềm tin bằng tính minh bạch và sự công tâm.

Bài toán đoàn kết ở Hồng Ngài càng đặt ra yêu cầu cao hơn khi địa bàn có 9 hộ dân theo đạo Tin Lành. Không để những khác biệt về tín ngưỡng tạo ra khoảng cách, anh Xá cùng các đảng viên chủ động đến tận nơi sẻ chia, tuyên truyền vận động bà con chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Phương châm sống “tốt đời, đẹp đạo”, giữ gìn tình làng nghĩa xóm được anh lồng ghép chân thành qua từng buổi trò chuyện, giúp bà con an tâm sống đạo, đồng lòng gắn kết cùng cộng đồng phát triển kinh tế.

Bản lĩnh và sự uy tín của người đứng đầu cấp ủy còn thể hiện rõ nét qua việc giải quyết những mâu thuẫn phát sinh ngay từ cơ sở. Năm 2025, khi vụ tranh chấp đất đai giữa hộ anh Giàng Vả Say và anh Giàng Sèo Páo bùng phát nguy cơ gây mất đoàn kết nội bộ, anh Xá đã kiên trì cùng Tổ hòa giải của thôn đến tận nhà tuyên truyền, phân tích thấu tình đạt lý, giúp hai gia đình bắt tay hòa giải thành công.

Khi những bức tường nghi ngại bị phá bỏ, sự đồng thuận đã biến thành nguồn sức mạnh to lớn. Từ sự định hướng và sâu sát của Bí thư Chi bộ Cháng Mí Xá, người dân Hồng Ngài đã tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đẩy mạnh phát triển cây ăn quả cùng các mô hình chăn nuôi bò, lợn hàng hóa. Đặc biệt, sự đồng lòng ấy đã kết tinh thành hành động cụ thể khi bà con tự nguyện hiến đất, giải phóng mặt bằng để mở rộng và bê tông hóa trên 3 km đường giao thông nông thôn. Những con đường mới thênh thang nối liền các xóm bản không chỉ xóa mờ khoảng cách địa lý, mà còn là bằng chứng sinh động nhất cho thấy: Khi lòng dân đã hòa làm một, mọi rào cản sau sáp nhập đều có thể vượt qua.

Thực tiễn sau ngày hợp nhất cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở những buổi sinh hoạt tập trung đông người trên hội trường hay những bài phát biểu chung chung, nghị quyết của Đảng rất khó thẩm thấu vào đời sống. Lòng dân vốn không mở ra bằng những kết luận hay báo cáo khô cứng, mà chỉ thực sự lay động khi cán bộ chịu ngồi cùng dân, nói tiếng nói của dân và lắng nghe những nhịp đập đời sống của bà con. Ở những địa bàn phức tạp sau sáp nhập, phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” đã trở thành chìa khóa vàng để những người đứng đầu chi bộ xóa mờ rào cản, quy tụ sự đoàn kết từ gốc rễ.

Bài toán ấy hiện lên rõ nét tại Chi bộ thôn Bản Gioòng, xã Thượng Nông, vừa được sáp nhập từ hai thôn Pác Củng và Bản Gioòng cũ. Không chỉ đối mặt với địa hình chia cắt, đường xá đi lại cách trở khiến việc triệu tập các buổi họp thôn đông đủ trở thành thử thách lớn, nơi đây còn là điểm giao thoa giữa hai cộng đồng dân tộc riêng biệt: người Dao ở Pác Củng và người Tày ở Bản Gioòng. Sự khác biệt về ngôn ngữ, phong tục, tập quán cùng tâm lý e dè ban đầu từng tạo nên những khoảng cách vô hình.

Đứng trước 27 đảng viên và hơn trăm hộ dân, anh Bàn Văn Tranh, Bí thư Chi bộ thôn Bản Gioòng chọn cách không ngồi chờ dân đến nhà văn hóa. Trái lại, anh cùng các đảng viên chủ động trèo đèo, lội suối đến tận từng nếp nhà.

Nhờ sự kiên trì “mưa dầm thấm lâu”, anh Tranh đã thành công trong việc xóa bỏ tâm lý “thôn cũ, thôn mới”. Sự đồng thuận ấy nhanh chóng biến thành động lực phát triển kinh tế, khi Chi bộ vận động bà con cùng bắt tay khai thác các cây trồng, vật nuôi tiềm năng của địa phương như chè Shan tuyết, bí xanh thơm, lúa nếp Khẩu Làng và phát triển đàn dê thương phẩm.

Đánh giá về sự chuyển biến của bản làng, ông Đặng Văn Pảnh, một người dân tộc Dao ở khu vực Pác Củng cũ xúc động nói: “Thời gian đầu mới sáp nhập, bà con người Dao chúng tôi lo lắm, sợ tiếng nói của mình ít người nghe, sợ bị phân biệt với bên Bản Gioòng cũ. Nhưng từ ngày sáp nhập đến nay, anh Tranh - Bí thư cùng các đảng viên tuần nào cũng đến tận nhà hỏi thăm, bàn bạc công khai từng việc nhỏ. Thấy cán bộ công tâm, không phân biệt Tày hay Dao, lại hướng dẫn tận tình cách chăm sóc cây chè, nuôi con dê, bà con chúng tôi quý  lắm. Giờ thì hai bên đã như người một nhà rồi, cùng nhau làm ăn, phát triển kinh tế thôi!”

Cũng chung tinh thần "sát việc để dẫn đường", tại thôn Lương Cải, xã Trung Sơn, địa bàn vừa sáp nhập từ hai thôn Lương Cải và Gành Nà - ông Ma Thứ Nho, Bí thư Chi bộ, cũng đang ngày đêm cặm cụi gõ cửa từng nhà để giữ nhịp đoàn kết cho 218 hộ dân, chủ yếu là đồng bào Tày và Nùng. Gánh vác một chi bộ đông tới 52 đảng viên, ông Nho hiểu rằng điều cốt yếu để quy tụ lực lượng là phải tạo được sự thống nhất cao từ trong tư tưởng đến hành động.

Với phương châm “đến hộ còn băn khoăn, gặp người có uy tín”, ông Nho kiên trì tham dự từng cuộc họp tổ, nhóm dân cư, trực tiếp lắng nghe và giải đáp tận gốc những thắc mắc về quyền lợi và nghĩa vụ sau sáp nhập. Lấy sự phát triển kinh tế làm điểm tựa gắn kết, ông cùng Chi bộ vận động Nhân dân đẩy mạnh trồng rừng sản xuất, phát triển cây ăn quả và mở rộng mô hình chăn nuôi lợn hàng hóa. Khi đời sống vật chất được nâng lên, những hoài nghi ban đầu dần lùi xa, nhường chỗ cho niềm tin và sự đồng lòng.

Nhìn lại hành trình chinh phục lòng dân của những Bí thư chi bộ như anh Bàn Văn Tranh hay ông Ma Thứ Nho, có thể thấy: Công tác dân vận không bắt đầu từ bục hội trường khang trang với những bài diễn văn trau chuốt, mà bắt đầu từ chính hành động cán bộ chịu bước đến từng nếp nhà, ngồi cùng dân và chân thành nghe dân nói. Chỉ khi khoảng cách giữa cán bộ và Nhân dân được xóa bỏ thì chủ trương của Đảng mới thực sự biến thành ý chí và sức mạnh tự nguyện của quần chúng Nhân dân.

Mọi nghị quyết dù đúng đắn đến đâu cũng sẽ chỉ dừng lại trên giấy nếu không xuất phát từ chính hơi thở của thực tiễn và không tìm được con đường đi vào lòng dân. Sức mạnh của Đảng ở cơ sở không nằm ở những mệnh lệnh khô cứng, mà kết tinh từ một chuỗi vận hành nhuần nhuyễn, bài bản: Chi bộ định hướng - Bí thư vận động - Đảng viên nêu gương - Nhân dân hưởng ứng. Khi cái tâm của người cán bộ gặp được ước vọng của bà con, những việc khó tưởng chừng bất khả thi cũng lần lượt được tháo gỡ, biến chủ trương của Đảng thành những thành quả hữu hình trong từng nếp nhà, ngõ xóm.

Tại thôn Bản Vả, xã Kiên Đài - địa bàn vừa được hợp nhất từ ba thôn cũ: Khuổi Chỉa, Nà Chám và Bản Vả, với quy mô 176 hộ dân (chủ yếu là đồng bào Tày) cùng Chi bộ 43 đảng viên. Ông Hoàng Văn Thăng, Bí thư Chi bộ thôn Bản Vả, hiểu rằng thước đo lòng dân chính là sự ấm no và diện mạo mới của quê hương. Nhận thấy tiềm năng từ cây dược liệu, Chi bộ Bản Vả đã họp bàn, định hướng đưa cây sâm Bố Chính vào trồng thử nghiệm. Mới đầu, không ít hộ dân e dè trước loại cây trồng lạ lẫm. Với vai trò người đứng đầu, ông Thăng đã vận động các đảng viên tiên phong trồng trước. Thấy cây sâm phát triển tốt, đem lại hiệu quả kinh tế cao trên diện tích hơn 4 ha, bà con phấn khởi tin tưởng hưởng ứng, chủ động mở rộng diện tích. Không dừng lại ở phát triển kinh tế, ông Thăng tiếp tục vận động Nhân dân xã hội hóa, đóng góp trên 20 triệu đồng cùng hàng trăm ngày công để hoàn thành tuyến đường “Thắp sáng đường quê” dài hơn 2 km. Ánh điện bừng sáng mỗi đêm không chỉ thắp lên vẻ đẹp khang trang cho miền quê, mà còn thắp sáng niềm tin của bà con vào sự lãnh đạo của Chi bộ.

Trong khi đó, tại vùng biên viễn Phố Bảng, câu chuyện “ý Đảng hòa cùng lòng dân” của anh Vi Học Lần (sinh năm 1986, dân tộc Hoa), Bí thư Chi bộ thôn Lán Xì, lại mang một sắc thái riêng biệt của thời đại số. Sau sáp nhập, Lán Xì có 180 hộ dân, hợp thành từ hai cộng đồng dân tộc riêng biệt: một bên là đồng bào Mông, một bên là đồng bào Hoa.

Đứng trước Chi bộ 29 đảng viên và bài toán đoàn kết giữa hai dân tộc có thói quen, ngôn ngữ khác nhau, anh Lần đã phát huy tối đa lợi thế đặc biệt của mình: thành thạo cả tiếng Mông và tiếng Hoa. Nhờ nói đúng tiếng nói của bà con, từng chủ trương, chính sách được anh truyền tải mềm mại, gần gũi, xóa tan mọi rào cản tâm lý.

Đặc biệt, để bộ máy vận hành thông suốt và công khai, minh bạch, anh Lần đã chủ động đưa công nghệ vào quản trị thôn bằng việc thành lập 3 nhóm Zalo: Nhóm Chi bộ, Nhóm Cán bộ thôn và Nhóm Cộng đồng thôn Lán Xì. Mọi thông báo, lịch họp, thu chi tài chính hay kế hoạch phát triển kinh tế đều được cập nhật tức thời. Cách làm sáng tạo, minh bạch này giúp bà con dù ở trên nương hay ở nhà đều “biết, bàn và kiểm tra” dễ dàng, từ đó tạo nên sự đồng thuận tuyệt đối trong mọi việc chung.

Có thể thấy, khi nghị quyết của Đảng xuất phát từ đúng nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, và được tổ chức thực hiện bằng phương pháp gần dân, trọng dân, thì chủ trương của Đảng không còn là điều gì xa xôi. Nó đã hóa thành nguồn thu nhập từ ruộng sâm, thành ánh điện lung linh trên đường làng và thành nhịp kết nối chan hòa trên những nhóm tin nhắn cộng đồng - nơi ý Đảng và lòng dân thực sự hòa làm một.

Hơn hai tháng sau sáp nhập, những thay đổi ở các thôn, bản không chỉ hiện lên qua những con đường bê tông nối dài, những tuyến đường được thắp sáng hay các mô hình sản xuất từng bước phát huy hiệu quả. Điều đáng ghi nhận hơn là ở nhiều nơi, người dân đã bắt đầu quen với cách gọi mới, cùng bàn việc chung, cùng đóng góp và cùng chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng. Khi những khác biệt ban đầu dần được thu hẹp, nguồn lực của từng khu dân cư được tập hợp, những việc trước đây khó thực hiện riêng lẻ nay có thêm điều kiện để triển khai trên quy mô lớn hơn. Đó chính là giá trị thực chất của sự đồng thuận sau sáp nhập.

Thực tiễn ở cơ sở cho thấy, một quyết định hành chính chỉ tạo ra sự thay đổi về địa giới; còn sự đồng lòng của người dân mới tạo ra chuyển động trong đời sống. Khi người dân tin tưởng, họ sẵn sàng góp công, góp sức, cùng bàn bạc việc chung và chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng. Từ đó, những tuyến đường được mở rộng, nhà văn hóa được chỉnh trang, cảnh quan được cải thiện, sản xuất có thêm cơ hội liên kết, an ninh trật tự được giữ vững. Nói cách khác, đồng thuận không phải là kết quả cuối cùng của sáp nhập, mà là nguồn lực để những chủ trương sau sáp nhập đi vào cuộc sống.

Ở thôn Nà Vơ, xã Kiến Thiết, câu chuyện về cây cầu dân sinh là một minh chứng cụ thể cho cách sự đồng thuận được tạo dựng từ những vấn đề rất gần với cuộc sống. Thôn Nà Vơ hiện nay được sáp nhập từ thôn Lũng Quân và Nà Vơ, có 155 hộ, gồm nhiều dân tộc Mông, Dao, Nùng, Tày, Kinh... Chi bộ thôn có 17 đảng viên. Địa bàn bị chia cắt bởi một con suối, hơn 30 hộ dân ở phía bên kia thường xuyên gặp khó khăn trong đi lại, nhất là vào mùa mưa, khi nước suối dâng cao, việc giao thương gần như bị gián đoạn.

Trước thực tế đó, anh Ma Huy Trưởng, Bí thư Chi bộ thôn Nà Vơ, cùng các đảng viên xác định muốn vận động người dân thì trước hết phải giải quyết những việc thiết thực với đời sống. Các đảng viên trong chi bộ gương mẫu đi trước, vận động người dân hiến đất, đồng thời thống nhất đóng góp 1 triệu đồng/hộ để làm cầu dân sinh. Từ sự chung sức của người dân, nguồn lực tiếp tục được kết nối với bên ngoài. Ủy ban MTTQ xã Kiến Thiết đã vận động hỗ trợ 300 triệu đồng. Cây cầu được khởi công từ tháng 6/2026, dự kiến hoàn thành cuối năm nay, mở tuyến giao thông thuận lợi cho hơn 30 hộ dân phía bên kia suối, đồng thời tạo điều kiện để hàng hóa, nông sản được lưu thông dễ dàng hơn.

Điều đáng nói ở câu chuyện Nà Vơ không chỉ là một cây cầu đang được xây dựng. Đó là cách một việc chung được bắt đầu từ sự gương mẫu của đảng viên, được tiếp nối bằng sự đồng thuận của người dân và hoàn thiện nhờ sự kết nối các nguồn lực. Từ một dòng suối vốn chia cắt khu dân cư, người dân đã cùng nhau tìm cách tạo nên một con đường kết nối. Cây cầu vì thế không chỉ nối hai bờ, mà còn cho thấy giá trị của sự đồng lòng trong một cộng đồng đang từng bước hình thành sau sáp nhập.

 

Nhìn lại chặng đường sau sáp nhập thôn, tổ dân phố, lãnh đạo các địa phương trong tỉnh đều khẳng định vai trò then chốt của đội ngũ Bí thư chi bộ. Những người đứng đầu cấp ủy cơ sở chính là “linh hồn”, là “đầu tàu” sát cánh cùng Nhân dân vượt qua mọi thử thách của công cuộc hợp nhất. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tiễn, lãnh đạo các xã cũng trăn trở trước những hạn chế nhất định: Áp lực quản lý trên địa bàn rộng lớn, dân số đông, sự chênh lệch về năng lực điều hành của một bộ phận Bí thư chi bộ ở vùng sâu, vùng xa, hay những lúng túng bước đầu trong việc sắp xếp bộ máy và giải quyết các thiết chế văn hóa.

 

Đặt trọn kỳ vọng vào những người "giữ lửa" ở tuyến đầu, cấp ủy các cấp hiểu rằng: Sức nặng trên vai các Bí thư chi bộ là không nhỏ, và nếu chỉ trông chờ vào sự nhiệt huyết tự thân là chưa đủ. Để tiếp thêm sức mạnh cho họ vững vàng bám rễ, đòi hỏi toàn hệ thống chính trị phải có những giải pháp căn cơ, đồng bộ nhằm tiếp sức, bồi dưỡng và sát cánh cùng đội ngũ Bí thư chi bộ trước những yêu cầu mới.