Kỳ 3: Giữ cho “ngọn hải đăng” luôn sáng

Ở cấp cơ sở, những người Bí thư chi bộ như ông Thuận, chị Ly gần như không có một “văn phòng” làm việc đúng nghĩa. “Trụ sở” của họ khi thì là góc nhà sàn, lúc là chiếc bàn trà dưới hiên, hay đơn giản là những buổi trò chuyện thân tình ngay tại sân nhà văn hóa. Thế nhưng, chính tại những khoảng không gian mộc mạc ấy, mọi tâm tư, nguyện vọng hay vướng mắc phát sinh từ cuộc sống đời thường của bà con đều được tiếp nhận, lắng nghe và tháo gỡ. Họ chính là những “ngọn hải đăng” đứng ở vị trí gần dân nhất — không chỉ giữ hướng, giữ nhịp cho mọi hoạt động của chi bộ, mà còn là điểm tựa niềm tin, giữ vững sự ổn định của cả cộng đồng.

Sau sáp nhập địa giới, thách thức đặt lên vai những người đứng đầu chi bộ đã gia tăng theo cấp số nhân. Với ông Ma Viết Thuận ở thôn Đạo Viện 2, bài toán khó nằm ở quy mô diện tích và dân số. Được sáp nhập từ hai đơn vị cũ (thôn Oăng và thôn 2), địa bàn mở rộng gấp đôi, quy mô dân số tăng đáng kể. Chi bộ thôn giờ đây quản lý tới 47 đảng viên. Để vận hành hiệu quả “bộ máy” đông đảo ấy, ông Thuận cùng tập thể cấp ủy phải đổi mới phương thức lãnh đạo, rà soát và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đảng viên phụ trách từng nhóm hộ gia đình với phương châm “không bỏ trống địa bàn”.

Còn đối với chị Hồ Khánh Ly ở thôn Làng Làm, xã Kiến Thiết, thách thức lại đến từ rào cản địa lý cùng những khác biệt về văn hóa, phong tục. Thôn Làng Làm được hợp nhất từ hai thôn cũ là Làng Un và Làng Làm cũ. Đây là nơi cùng sinh sống của hai dân tộc hoàn toàn khác nhau: Làng Làm chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày, còn Làng Un là nơi định cư của đồng bào dân tộc Mông. Những ngày đầu sau sáp nhập, sự chênh lệch trong tập quán sinh hoạt cùng địa bàn rộng lớn, dân cư thưa thớt khiến công việc vận động quần chúng gặp không ít rào cản.

Mới đảm nhiệm cương vị Bí thư Chi bộ, lại là cán bộ nữ trẻ tuổi, chị Ly không e ngại mà chọn cách tiếp cận linh hoạt. Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, chị lập các nhóm Zalo của Chi bộ và của thôn để điều hành công việc thông suốt, giúp thông tin từ cấp ủy đến từng hộ dân được nhanh chóng, minh bạch. Sự nhạy bén của người trẻ cùng thái độ chân thành, sâu sát đã giúp nữ Bí thư 9X từng bước xóa tan khoảng cách giữa hai cộng đồng Tày - Mông, đưa Chi bộ và thôn Làng Làm đi vào hoạt động ổn định, đoàn kết.

Thực tế, khối lượng công việc sau sáp nhập của đội ngũ Bí thư chi bộ nhân lên gấp nhiều lần. Bên cạnh các nhiệm vụ truyền thống như giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, người Bí thư chi bộ ở các thôn, tổ dân phố còn phải gánh vác nhiều yêu cầu mới như chuyển đổi số, áp dụng Sổ tay Đảng viên điện tử, quản lý điều hành qua không gian mạng... Vì vậy, muốn “ngọn hải đăng” ở cơ sở luôn tỏa sáng và giữ vững định hướng, hệ thống chính trị phải chủ động tạo ra “nguồn sáng” - đó là những chính sách tiếp sức đồng bộ, việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, đầu tư điều kiện vật chất tương xứng và trao cho họ đủ thẩm quyền, niềm tin để họ tự tin quyết định và tổ chức thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích chung của cộng đồng.

Nhiệt huyết và sự tận tụy của người Bí thư chi bộ là rất quý, nhưng nếu không có sự sát cánh, tiếp sức kịp thời từ cấp ủy cấp trên thì những ‘ngọn hải đăng’ ở cơ sở cũng khó lòng tỏa sáng. Cấp ủy gần cơ sở không phải là những khẩu hiệu chung chung hay các văn bản chỉ đạo khô cứng. Sự đồng hành ấy bắt đầu từ những buổi cán bộ xã trực tiếp xuống từng thôn bản, ngồi cùng với các Bí thư chi bộ để lắng nghe những trăn trở sau ngày sáp nhập. Cấp trên không khoán trắng việc khó cho thôn, mà chọn cách cùng bàn, cùng gỡ với cán bộ cơ sở.

Sự sát cánh ấy thể hiện rõ nhất ở cách trao "cần câu" cho cán bộ thôn. Nhiều bí thư chi bộ lớn tuổi, cả đời quen với chiếc bút, cuốn sổ tay, nay phải tiếp cận với máy tính, điện thoại thông minh để gửi báo cáo hay triển khai Sổ tay Đảng viên điện tử. Hiểu được nỗi ngần ngại ấy, tại xã Nhữ Khê, cấp ủy đã tổ chức những lớp tập huấn công nghệ thông tin theo kiểu "cầm tay chỉ việc". Cán bộ xã trực tiếp ngồi bên, hướng dẫn tỉ mỉ cho từng bí thư, trưởng thôn từ việc bật máy tính, gõ một bản tin, lập bảng tính chi tiêu, cho đến cách tạo nhóm Zalo hay dùng Email để trao đổi công việc. Những kỹ năng vốn lạ lẫm giờ đây đã trở thành thói quen hàng ngày, giúp dòng chảy thông tin từ xã đến thôn được thông suốt, nhanh chóng. 

Cùng với kiến thức, điều kiện làm việc của cán bộ thôn cũng được chăm lo. Tại nhiều xã, đặc biệt như Yên Phú, chính quyền địa phương đã nỗ lực trang bị máy tính đến tận các nhà văn hóa thôn. Chiếc máy tính mới đặt ở góc phòng họp không chỉ giúp việc ghi chép bớt đi phần vất vả, mà còn giúp người Bí thư chi bộ tự tin hơn mỗi khi chuẩn bị nghị quyết hay tra cứu chính sách mới cho bà con.

Trong khi đó, tại các địa phương khác như Kiên Đài, Trung Sơn, Tân Mỹ, Sơn Thủy, Bắc Mê... những buổi gặp gỡ, đối thoại giữa cấp ủy xã với đội ngũ Bí thư chi bộ thôn được duy trì thường xuyên. Ở đó, cấp ủy kịp thời thông tin về những chủ trương mới, còn các Bí thư chi bộ thì cùng nhau chia sẻ những bài học hay, những cách dân vận khéo để cùng nhau học hỏi. Đồng thời, các địa phương cũng tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng về lý luận chính trị, nghiệp vụ công tác Đảng, công tác dân vận, ứng dụng công nghệ trong giải quyết công việc cho đội ngũ Bí thư chi bộ cơ sở.

Thực hiện chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố, toàn tỉnh Tuyên Quang đã hoàn thành đợt sáp nhập quy mô lớn, giảm từ 2.802 xuống còn 1.805 thôn, tổ dân phố, tương ứng với 1.805 chi bộ thôn, tổ dân phố trực thuộc. Để bộ máy mới không bị chông chênh, ngay sau khi hợp nhất, Ban Tổ chức Tỉnh ủy đã kịp thời tham mưu cho Tỉnh ủy ban hành Hướng dẫn quy chế làm việc tới tất cả các chi bộ thôn, tổ dân phố, đây là cẩm nang vận hành quan trọng giúp các tổ chức Đảng ở cơ sở nhanh chóng đi vào hoạt động nền nếp, bài bản.

Từ thực tiễn sống động ở từng thôn, bản sau sáp nhập, có thể thấy yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ Bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố không thể dừng lại ở sự nhiệt thành hay thâm niên công tác đơn thuần. Đó phải là những cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, thực sự gương mẫu, gần dân, hiểu dân, có năng lực quy tụ, được đảng viên tín nhiệm, Nhân dân tin tưởng và đặc biệt là dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Nếu chọn sai người, một chủ trương dù đúng đắn đến đâu cũng dễ trở thành “chiếc áo quá rộng”, làm suy giảm niềm tin của quần chúng ngay từ cơ sở.

Bài toán lựa chọn người đứng đầu đòi hỏi sự chủ động, bài bản từ cấp ủy địa phương ngay từ trước khi triển khai sáp nhập thôn, tổ dân phố. Minh chứng rõ nét như tại Đảng bộ xã Trung Sơn - địa phương đã thực hiện sáp nhập từ 23 thôn xuống còn 12 thôn. Hiện nay, Đảng bộ xã quản lý 27 chi bộ với 795 đảng viên, trong đó có 12 chi bộ thôn trực tiếp gánh vác khối lượng công việc khổng lồ sau hợp nhất. Để chuẩn bị cho các chi bộ mới vận hành thông suốt, ngay từ sớm, Đảng ủy xã Trung Sơn đã chủ động rà soát, lựa chọn những đồng chí Bí thư có đủ năng lực, có uy tín thực tế trong cộng đồng và thành thạo công nghệ thông tin để giao trọng trách. Song song với việc “chọn mặt gửi vàng”, Đảng ủy xã tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Bí thư chi bộ, giúp họ nhanh chóng bắt nhịp với phương thức quản trị địa bàn quy mô lớn.

Nét đổi mới trong tư duy công tác cán bộ còn thể hiện ở việc dũng cảm phá bỏ những rào cản định kiến về tuổi tác hay giới tính để chọn đúng người có năng lực. Câu chuyện tại Chi bộ thôn Khánh Hùng, xã Hùng Đức là một ví dụ điển hình. Thôn Khánh Hùng được sáp nhập từ hai thôn cũ (Khánh Hùng và Vân Nham), có thành phần dân tộc và điều kiện kinh tế hoàn toàn khác nhau. Cấp ủy địa phương đã tin tưởng giao trọng trách Bí thư Chi bộ cho chị Tạ Thị Hiền (sinh năm 1983) - một cán bộ nữ trẻ tuổi, tháo vát và giàu nhiệt huyết. Khi được đặt đúng vị trí và trao trọn niềm tin, chị Hiền đã phát huy tối đa năng lực dân vận khéo: Cùng Chi bộ lặn lội đến từng hộ dân để nắm hoàn cảnh, xóa tan tâm lý phân biệt "thôn cũ - thôn mới", rồi từ đó vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng truyền thống sang trồng chanh, bưởi, dưa chuột theo hướng liên kết. Nhờ đó, thu nhập của người dân tăng lên rõ rệt, sự đồng thuận được vun đắp từ chính những hiệu quả thiết thực trong đời sống Nhân dân.

Như vậy, cán bộ giỏi không tự nhiên mà có, mà phải qua rèn luyện, chọn lựa và chăm lo bài bản. Đã đến lúc phải thay đổi hẳn suy nghĩ “có ai dùng nấy” hay coi việc làm Bí thư chi bộ thôn, bản chỉ là chuyện “vác tù và” gánh vác hộ làng xã. Muốn có đội ngũ cán bộ thôn vững vàng, cấp ủy phải xắn tay vào làm tốt từng khâu:

Một chi bộ vững mạnh luôn bắt đầu từ người đứng đầu có uy tín và năng lực tổ chức thực tiễn. Nhưng để ngọn lửa tâm huyết của người cán bộ không bị lụi tàn trước những áp lực bộn bề ở cơ sở, họ cần được đặt đúng vị trí, được trang bị đủ tri thức và được giao trọn niềm tin. Khi “mắt xích” người đứng đầu được chọn đúng và giao đúng việc, tổ chức Đảng ở gốc rễ sẽ tạo ra sức chiến đấu mới, làm đòn bẩy thúc đẩy mọi phong trào thi đua, đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng thực sự thấm sâu vào đời sống Nhân dân.

Lịch sử phát triển của cách mạng đã chứng minh, sức mạnh của Đảng bắt nguồn từ sự gắn bó máu thịt với Nhân dân. Sau những đợt sáp nhập, quy mô địa bàn mở rộng, đời sống kinh tế - xã hội ở cơ sở xuất hiện nhiều nét mới, nhưng sợi dây kết nối ấy chưa bao giờ rạn nứt. Trái lại, chính trong gian khó, bản lĩnh của tổ chức Đảng ở gốc rễ lại càng tỏa sáng qua một quy luật tự nhiên và bền vững: Khi người Bí thư chi bộ đủ bản lĩnh và uy tín sẽ xây dựng nên một chi bộ vững mạnh; từ đó quy tụ đội ngũ đảng viên đi đầu, gương mẫu để tạo nên sự đồng thuận sâu rộng trong Nhân dân.

Sức sống của mối quan hệ khăng khít ấy không nằm ở những lý thuyết suông mà hiện hữu sinh động qua từng cách làm hay, mô hình sáng tạo trên khắp các địa phương trong tỉnh. Đó là việc đưa các cuộc sinh hoạt chi bộ gắn liền với giải quyết những băn khoăn thực tế của người dân; là mô hình "đảng viên phụ trách hộ gia đình" sát sao từng nếp nhà; là những cuộc đối thoại trực tiếp tháo gỡ vướng mắc ngay từ khi mới phát sinh. Đặc biệt, phương châm "5 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ kết quả) cùng làn sóng ứng dụng công nghệ số đã giúp phương thức lãnh đạo của Đảng ở thôn, bản trở nên minh bạch, hiện đại và sâu sát hơn bao giờ hết.

Tại tổ dân phố Kim Phú 3, phường Mỹ Lâm, địa bàn được hợp nhất từ tổ dân phố Kim Phú 14, 15 và một phần tổ dân phố Kim Phú 16 với 303 hộ dân, trong đó 80% là đồng bào dân tộc Cao Lan. Với vai trò "đầu tàu" của Chi bộ có 26 đảng viên, ông Vũ Đức Lợi, Bí thư Chi bộ đã nhanh chóng bắt tay vào xây dựng quy chế hoạt động bài bản. Ông cụ thể hóa phương châm “rõ người, rõ việc”, phân công từng đảng viên phụ trách nhóm hộ gia đình, trực tiếp lắng nghe và giải thích chu đáo từng tâm tư của bà con sau ngày sáp nhập. Sự rõ ràng, minh bạch trong phân công nhiệm vụ đã biến một tập thể lớn với nhiều khác biệt ban đầu trở thành một khối đoàn kết thống nhất, đưa nghị quyết của Chi bộ đi vào từng nếp sống của đồng bào.

Trong khi đó, ở thôn Mỏ Sài, xã vùng biên Nghĩa Thuận, nơi 100% dân số là đồng bào dân tộc Mông và chi bộ có 33 đảng viên, câu chuyện của anh Vàng Sào Chẩn (sinh năm 1990) lại là hình ảnh sinh động cho sức trẻ đổi mới. Ngày mới đảm nhiệm vị trí Bí thư Chi bộ, tuổi đời còn trẻ, kinh nghiệm sống và sự am hiểu về phong tục tập quán chưa sâu khiến anh Chẩn không khỏi lúng túng trước bài toán dân vận. Nhưng thay vì e ngại, người Bí thư trẻ đã phát huy tối đa lợi thế của thế hệ số. Anh lập nhóm Zalo chi bộ, nhóm Zalo thôn để triển khai công việc nhanh chóng, đồng thời khiêm tốn tìm đến những người già làng, trưởng họ để học hỏi và lắng nghe.

Khi niềm tin đã nảy mầm, sức dân được khơi thông mạnh mẽ, Anh Chẩn đã vận động Nhân dân hiến đất, đóng góp trên 500 ngày công, bê tông hóa được hơn 3km đường giao thông nông thôn với tổng kinh phí xã hội hóa trên 800 triệu đồng. Không dừng lại ở đó, anh cùng Chi bộ tiên phong vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mạnh dạn thay thế cây ngô, cây đậu tương năng suất thấp sang trồng dưa chuột, cà chua liên kết với hợp tác xã bao tiêu sản phẩm. Đến nay, toàn thôn Mỏ Sài đã chuyển đổi thành công hơn 2ha, mở ra hướng thoát nghèo bền vững cho đồng bào vùng cao.

Ở mỗi thôn, bản, những Bí thư chi bộ vẫn ngày ngày lặng lẽ với những công việc tưởng như rất đỗi đời thường: Một cuộc họp chi bộ, một lần xuống hộ dân, một buổi đối thoại, một việc khó cần đứng ra giải quyết. Nhưng từ những việc nhỏ ấy, chủ trương của Đảng được đưa đến gần dân hơn, tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe, sức dân được khơi dậy và sự đồng thuận trong cộng đồng từng bước được vun đắp.

Để những “ngọn hải đăng” ấy luôn sáng, cần sự đồng hành của cấp ủy, sự quan tâm, bồi dưỡng, tạo điều kiện và một cơ chế phù hợp để những người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Bởi xây dựng được đội ngũ Bí thư chi bộ có bản lĩnh, uy tín và năng lực cũng chính là xây dựng những “mắt xích” vững chắc trong hệ thống chính trị ở cơ sở.

Giữ mạch Đảng ở cơ sở không phải là một khái niệm xa xôi. Mạch ấy được nối bằng từng chi bộ vững mạnh, từng đảng viên gương mẫu, từng việc làm vì dân và trên hết là niềm tin của Nhân dân. Khi người đứng đầu được dân tin, chi bộ có sức chiến đấu, ý Đảng hòa cùng lòng dân, những miền quê sau sáp nhập sẽ không chỉ có một địa giới mới, mà còn có thêm một sức mạnh mới để đoàn kết, phát triển và vươn lên.