Tầm vóc mới của du lịch xứ Tuyên

Tuyên Quang sở hữu hệ sinh thái du lịch vô cùng đa dạng, phong phú, tạo nên cực tăng trưởng du lịch mới đầy năng động tại phía Bắc. Sự kết nối giữa chiều sâu lịch sử của “Thủ đô Khu giải phóng”, “Thủ đô Kháng chiến” cùng vẻ đẹp hùng vĩ của Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn và giá trị di sản, văn hóa bản địa mở ra cánh cửa vươn tầm quốc tế.

Du khách khám phá Cao nguyên đá Đồng Văn.

Tín hiệu vui

Năm 2025, Tuyên Quang ghi nhận con số ấn tượng khi đón gần 4 triệu lượt du khách, trong đó có hơn 546.000 lượt khách quốc tế. Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tổng lượng khách đến tỉnh đạt trên 252.000 lượt. Trên những cung đường vùng cao như Mã Pì Lèng, dốc Thẩm Mã hay bến thuyền sông Nho Quế, từng đoàn xe du lịch nối đuôi nhau kéo dài hàng cây số, gây ách tắc cục bộ.

Tại các xã Đồng Văn, Lũng Cú, hay các làng văn hóa du lịch cộng đồng, công suất phòng nghỉ luôn đạt 100% suốt kỳ nghỉ. Đặc biệt, ngôi làng tốt nhất thế giới Lô Lô Chải thu hút trên 30.000 lượt khách chỉ trong 9 ngày Tết. Làn sóng du khách tăng mạnh khẳng định Tuyên Quang đang trở thành “thỏi nam châm” mãnh liệt, một thánh địa cho những tâm hồn khao khát tự do và khám phá văn hóa bản địa.

Để đạt được kết quả ấn tượng này, tỉnh đã tập trung đầu tư mạnh vào hạ tầng du lịch. Toàn tỉnh hiện có gần 1.500 cơ sở lưu trú, hơn 250 nhà hàng và 89 tàu thuyền du lịch, tạo nên một ngành kinh tế có cấu trúc hoàn chỉnh. Uy tín của du lịch địa phương còn được bảo chứng bởi hàng loạt giải thưởng quốc tế danh giá như: Khu nghỉ dưỡng H’Mông Village xã Lùng Tám là “Khách sạn Xanh ASEAN”; P’apiu Resort xã Ngọc Đường là “Khu nghỉ dưỡng lãng mạn hàng đầu châu Á”; Cao nguyên đá Đồng Văn là “Điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới 2025”; Khu nghỉ dưỡng Panhou Retreat xã Thông Nguyên là “Khu nghỉ dưỡng sinh thái hàng đầu châu Á; Quảng trường Nguyễn Tất Thành đoạt “Giải thưởng Phong cảnh thành phố châu Á” và Lô Lô Chải xã Lũng Cú là ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới...

Tuyên Quang hiện thu hút du khách đến từ gần 200 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Theo dữ liệu tìm kiếm trên nền tảng Agoda, năm 2025, tuyến du lịch Tuyên Quang nhận được sự quan tâm nhiều nhất từ du khách quốc tế, trong đó lượt tìm kiếm của du khách Hàn Quốc tăng gần 25% so với cùng kỳ năm trước. Trên một số diễn đàn trực tuyến như Reddit, mỗi ngày đều có nhiều bài đăng hỏi về hành trình, điểm đến và nơi lưu trú tại Tuyên Quang, nhất là các cung đường khám phá bằng xe máy.

Sự kết hợp giữa nét nguyên sơ của văn hóa bản địa với cách làm du lịch tinh tế đã giúp Tuyên Quang liên tục lọt vào danh sách bình chọn các điểm đến hấp dẫn nhất thế giới của New York Times và The Travel. Đồng thời, các tuyến du lịch liên vùng bắt đầu định hình rõ nét. Thay vì đi riêng lẻ, du khách hiện nay ưa chuộng chuỗi trải nghiệm kết nối từ vẻ đẹp hùng vĩ của vùng hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình, tìm hiểu giá trị văn hóa, lịch sử của Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào đến khám phá và chiêm ngưỡng vẻ đẹp Cao nguyên đá để chinh phục cực Bắc. Sự kết nối này tạo ra một dải trải nghiệm xuyên suốt từ lịch sử cách mạng đến kỳ quan thiên nhiên, giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Lũng Cú như thỏi nam châm thu hút du khách.

Áp lực tăng trưởng nóng

Ngày 7-3 vừa qua, tổ công tác liên ngành xã Lũng Cú đã tiến hành kiểm tra đột xuất tại thôn Lô Lô Chải. Qua kiểm tra đã nhắc nhở 6 nhà hàng, 8 cơ sở homestay về các quy định kinh doanh, xử phạt hành chính 3 cơ sở với 27 triệu đồng vì các vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm và không niêm yết giá, yêu cầu tạm dừng đóng cửa và khắc phục. Những hiện tượng “chặt chém” hay dịch vụ kém chất lượng dù chỉ là cá biệt nhưng lại gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh du lịch chuyên nghiệp và thân thiện mà tỉnh đang xây dựng.

Câu chuyện ở Lũng Cú cho thấy, ánh hào quang của những con số tăng trưởng ấn tượng ngành du lịch cũng đổ bóng áp lực với những thách thức hiện hữu. Cơn lốc du khách tràn về đã bộc lộ những vết rạn nứt trong hệ thống vận hành cần được giải quyết kịp thời.

Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông dù đã được nâng cấp, vẫn đang “hụt hơi” trước tốc độ gia tăng của phương tiện cá nhân. Việc thiếu hụt các bãi đỗ xe lớn tại các điểm du lịch dẫn đến cảnh hỗn loạn vào giờ cao điểm và du khách mắc kẹt hàng giờ đồng hồ giữa đường đèo trong dịp Tết vừa qua cho thấy giao thông vùng cao vẫn đang là “điểm nghẽn” cần tháo gỡ. Trong khi đó, “bài toán” bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa đang trở nên cấp bách khi những bản làng vốn yên bình nay đứng trước nguy cơ bị thương mại hóa, các lễ hội diễn ra tràn lan và bị “sân khấu hóa” quá mức để phục vụ du lịch đại trà thay vì bảo tồn các giá trị nguyên bản. Một bộ phận hộ kinh doanh du lịch tự phát vẫn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến sự nghèo nàn trong thực đơn ẩm thực và thái độ phục vụ du khách chưa chuyên nghiệp.

Đồng chí Trần Đức Chung, Chủ tịch UBND xã Lũng Cú chia sẻ: “Lượng khách du lịch đến xã Lũng Cú từ đầu năm đến nay tăng cao cũng gây áp lực lớn đến công tác quản lý. Chúng tôi đã thành lập tổ kiểm tra liên ngành, thường xuyên kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, yêu cầu khắc phục ngay các trường hợp chưa đảm bảo yêu cầu, không để ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách”.

Du khách tìm hiểu lịch sử tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào.

Nắm bắt vận hội mới

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 - 2030), Tuyên Quang cần những giải pháp khơi thông “mạch máu” và tầm nhìn dài hạn. Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Trung Ngọc “Việc đặt đúng vị trí du lịch trong tư duy phát triển kinh tế là tiền đề quan trọng. Tỉnh đang định hình không gian du lịch vùng với hệ sinh thái quy mô lớn, có tính liên kết và bổ trợ lẫn nhau”. Theo đó, các trọng điểm như Khu di tích Tân Trào, Cao nguyên đá Đồng Văn và Cột cờ Lũng Cú sẽ được đầu tư để trở thành những trung tâm du lịch mang tầm vóc quốc gia và đặc thù địa đầu Tổ quốc. Các danh thắng Na Hang - Lâm Bình, Mã Pì Lèng, sông Nho Quế được định hướng phát triển thành trung tâm du lịch sinh thái, cộng đồng. Hàng loạt các lễ hội được định hướng nâng tầm trở thành sự kiện văn hóa - du lịch mang tầm cỡ quốc gia, quốc tế.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư, nâng cấp các tuyến giao thông huyết mạch kết nối trực tiếp vùng lõi du lịch; xây dựng hệ thống trạm dừng nghỉ đạt chuẩn và bãi đỗ xe thông minh. Ứng dụng hệ thống cảnh báo lưu lượng khách thời gian thực giúp du khách chủ động điều chỉnh lịch trình, tránh quá tải tại các điểm du lịch nổi tiếng; phát triển sản phẩm du lịch xanh bền vững; phát huy hiệu quả các làng du lịch cộng đồng; sử dụng các thương hiệu du lịch nổi tiếng như một đòn bẩy mạnh để hút khách. Đẩy mạnh du lịch khoáng nóng Mỹ Lâm thành trung tâm nghỉ dưỡng cao cấp để phân khúc khách hàng và giảm áp lực cho vùng cao. Khai thác du lịch mạo hiểm trekking, dù lượn, khám phá hang động để thu hút khách quốc tế lưu trú dài ngày. Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực du lịch, đặc biệt là ngoại ngữ và kỹ năng phục vụ chuyên nghiệp. Song song với phát triển sản phẩm du lịch đa dạng, tỉnh còn đẩy mạnh liên kết vùng, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia đầu tư và hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực du lịch.

Ông Nguyễn Vũ Hà, Giám đốc Công ty EXPLORE Hà Giang, chia sẻ: “Tuyên Quang cần hoạch định hệ thống sản phẩm bài bản, có nhận diện thương hiệu rõ nét. Đặc biệt, cần đưa văn hóa lịch sử vào trường học để khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ văn hóa cho thế hệ trẻ, những người sẽ làm chủ ngành du lịch tương lai”.

Vận hội đã đến, cánh cửa vươn ra thế giới của du lịch Tuyên Quang đang rộng mở. Sự hội tụ của những giá trị di sản sau sáp nhập lịch sử là đòn bẩy thép, cộng hưởng với tư duy chiến lược sắc bén của chính quyền và sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp, Tuyên Quang tự tin khẳng định vị thế là một “viên ngọc quý” tỏa sáng bền vững trên bản đồ du lịch toàn cầu.

Bài, ảnh: Biện Luân

Cội nguồn của du lịch bền vững

Ông Lại Quốc Tĩnh Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh

Du lịch phát triển là tín hiệu đáng mừng, nhưng điều quan trọng hơn là làm sao để văn hóa bản địa không bị biến dạng trong quá trình khai thác. Sức hút của các điểm du lịch như: Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, di sản quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, Cao nguyên đá Đồng Văn hay những làng du lịch cộng đồng không nằm ở những công trình hiện đại, mà chính ở nếp sống, kiến trúc nhà ở, trang phục truyền thống và những phong tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nếu những giá trị ấy bị thương mại hóa quá mức hoặc bị sân khấu hóa để phục vụ du khách, bản sắc sẽ dần phai nhạt. Vì vậy, phát triển du lịch cần đặt cộng đồng địa phương vào vị trí trung tâm. Người dân không chỉ tham gia làm du lịch, mà còn là chủ thể bảo vệ văn hóa của chính mình. Khi du khách đến với bản làng để trải nghiệm đời sống thật, văn hóa thật, du lịch mới có thể phát triển bền vững. Du lịch mang lại nguồn thu, nhưng chính bản sắc văn hóa mới là điều khiến du khách quay trở lại.

Sớm tháo nút thắt giao thông

Bà Nguyễn Thị Minh Thư Phó Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư dịch vụ du lịch quốc tế Việt Nam (Hà Nội)

Tuyên Quang đang sở hữu một chuỗi điểm đến đặc sắc hiếm có, nơi thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ hòa quyện với những giá trị văn hóa bản địa giàu bản sắc, tạo nên không gian du lịch rộng mở và đầy sức hút. Mỗi điểm đến đều góp phần hình thành một hành trình trải nghiệm đa sắc màu, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, từ góc nhìn của doanh nghiệp lữ hành, hạ tầng giao thông vẫn là “nút thắt” cần sớm được tháo gỡ. Trong các dịp cao điểm, nhiều điểm du lịch nổi tiếng như đèo Mã Pì Lèng hay khu vực sông Nho Quế trên cung đường Hạnh Phúc (Quốc lộ 4C) thường xảy ra ùn tắc cục bộ, khiến thời gian di chuyển kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức tour cũng như trải nghiệm của du khách. Vì vậy, các cấp, ngành cần tiếp tục nâng cấp tuyến quốc lộ, tỉnh lộ kết nối vùng; đồng thời mở rộng điểm dừng chân, bãi đỗ xe và tổ chức lại giao thông tại những điểm tham quan trọng điểm nhằm giảm áp lực trong mùa cao điểm. Khi “nút thắt” hạ tầng được tháo gỡ, tiềm năng du lịch của tỉnh sẽ có thêm cơ hội bứt phá.

Gắn du lịch với bảo tồn văn hóa

Anh Lý Tà Nhùi Chủ homestay Lý Quốc Thắng, thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ

Là một trong những hộ kinh doanh dịch vụ du lịch sớm nhất ở Làng văn hóa du lịch thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ, tôi luôn xác định lấy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làm gốc rễ để phát triển du lịch.

Du khách đến Nặm Đăm không chỉ để ngắm cảnh mà còn tìm hiểu văn hóa. Chính những giá trị truyền thống của đồng bào người Dao ở Nặm Đăm như kiến trúc nhà trình tường, trang phục, ẩm thực, phong tục tập quán, nghề thêu thổ cẩm, lễ cấp sắc... đã tạo nên sức hút riêng hấp dẫn du khách, đặc biệt là khách quốc tế.

Các hộ làm du lịch trong thôn đều nhận thức rõ nếu đánh mất bản sắc, du lịch cũng sẽ mất đi nền tảng để phát triển lâu dài, và chính văn hóa đang trở thành nguồn nội lực mang lại giá trị và cuộc sống mới cho người dân bản địa, vì vậy mọi người đều có ý thức giữ gìn không gian sống, không chạy theo lợi nhuận mà làm biến dạng văn hóa truyền thống.

Mong dịch vụ chuyên nghiệp hơn

Chị Nguyễn Thị Ngọc Du khách đến từ Nghệ An

Trong hành trình khám phá Tuyên Quang, điều khiến chúng tôi ấn tượng là cảnh quan hùng vĩ cùng với sự thân thiện, mộc mạc của người dân địa phương. Tuy nhiên, trải nghiệm tại các làng văn hóa khá đơn điệu; chúng tôi chủ yếu đến chụp ảnh, tham quan, chưa được hòa mình nhiều vào đời sống người dân. Các loại đồ lưu niệm bán tại điểm tham quan khá giống nhau.

Tuyên Quang rất đẹp, chúng tôi sẽ trở lại vào ngày gần nhất, và khi đó hy vọng chất lượng dịch vụ sẽ chuyên nghiệp hơn, từ việc đặt phòng, niêm yết giá, ẩm thực, thái độ phục vụ du khách, các tiện nghi cơ bản và trải nghiệm văn hóa đặc trưng.